اقتصادی ·

دور باطل قیمت‌گذاری بنزین

بحث اصلاح قیمت بنزین در ایران، فراتر از تعیین نرخی تازه، به آزمونی جدی برای مهار ناترازی انرژی، کنترل مصرف و مدیریت تورم بدل شده است. سیاست چندنرخی می‌تواند شوک لحظه‌ای را تعدیل کند؛ اما مهار انتظارات تورمی در گرو اصلاح تدریجی، شفافیت سیاستگذاری، توسعه زیرساخت CNG و ارتقای بهره‌وری مصرف است. سه صاحب‌نظر اقتصادی در پاسخ به «دنیای‌اقتصاد» مساله بحث‌برانگیز اصلاح قیمت حامل‌های انرژی را بررسی کردند. یک‌بار دیگر بحث اصلاح شیوه توزیع و قیمت‌گذاری بنزین در کانون توجه قرار گرفته و به‌نظر می‌رسد که ناترازی حامل‌های انرژی در ایران تبدیل به یکی از تنگناهای سیاستگذاری شده است. دولت تغییر نرخ سوم بنزین را با استناد به فاصله قابل‌توجه میان هزینه تولید و قیمت فروش بنزین در دست بررسی دارد؛ اما اقتصاددانان معتقدند ریشه اصلی بحران در تداوم مداخلات دولت و قیمت‌گذاری دستوری نهفته است. به باور آنها، تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که اداره دولتی بازار انرژی به بهبود کارآیی منجر نمی‌شود و توامان با تشدید ناترازی سبب افزایش مصرف، کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری و اتلاف منابع می‌شود.
بحث اصلاح قیمت بنزین در ایران، فراتر از تعیین نرخی تازه، به آزمونی جدی برای مهار ناترازی انرژی، کنترل مصرف و مدیریت تورم بدل شده است. سیاست چندنرخی می‌تواند شوک لحظه‌ای را تعدیل کند؛ اما مهار انتظارات تورمی در گرو اصلاح تدریجی، شفافیت سیاستگذاری، توسعه زیرساخت CNG و ارتقای بهره‌وری مصرف است. سه صاحب‌نظر اقتصادی در پاسخ به «دنیای‌اقتصاد» مساله بحث‌برانگیز اصلاح قیمت حامل‌های انرژی را بررسی کردند. یک‌بار دیگر بحث اصلاح شیوه توزیع و قیمت‌گذاری بنزین در کانون توجه قرار گرفته و به‌نظر می‌رسد که ناترازی حامل‌های انرژی در ایران تبدیل به یکی از تنگناهای سیاستگذاری شده است. دولت تغییر نرخ سوم بنزین را با استناد به فاصله قابل‌توجه میان هزینه تولید و قیمت فروش بنزین در دست بررسی دارد؛ اما اقتصاددانان معتقدند ریشه اصلی بحران در تداوم مداخلات دولت و قیمت‌گذاری دستوری نهفته است. به باور آنها، تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که اداره دولتی بازار انرژی به بهبود کارآیی منجر نمی‌شود و توامان با تشدید ناترازی سبب افزایش مصرف، کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری و اتلاف منابع می‌شود.