تثبیت آثار پیکار با ابتکار پشت ابتکار

دشمن که شکست خورد، تازه وقت ابتکار است؛ ابتکاری پیروزی پیکار را تثبیت می‌کند که فرصت را از دشمن بگیرد، نه که به دشمن فرصت دهد بپندارد می‌تواند برود بازآرایی کند برگردد دوباره بجنگد. ابتکاری که سایۀ جنگ را برای همیشه از سر کشور بردارد، سرآغاز حرکت به سوی اهداف بزرگ است. مثل آنچه پیامبر (ص) در احزاب و حدیبیه کرد. مثل آن چه امروز نیاز داریم. این چکیدۀ جلسۀ 150 حکمت سیاسی است. دشمن در احزاب با همه توان خود آمده بود تا اسلام را از میان ببرد، اما به هدفش نرسید و با شکست بازگشت. این شکست دشمن باید تثبیت می‌شد و اجازه داده نمی‌شد که قریش بار دیگر خود را بازیابی کرده و ابتکار عمل را در دست بگیرد. در همین نقطه، تدبیر الهی و هوشمندانه پیامبر اکرم(ص) شکل گرفت. ایشان مجموعه‌ای از اقدامات را طراحی کردند که زمینه‌ساز پیروزی‌های بزرگ‌تر شد. حرکتی که قرآن کریم از آن با تعبیر «فَتْحًا مُبِینًا» یاد می‌کند. سورۀ فتح به ابتکار پسا پیکار می‌پردازد. مسلمانان که در احزاب پشت خندق موضع پدافندی داشتند، از لاک دفاعی بیرون زدند و کنشگرانه رو به مکه رفتند، اما با آرایشی ترکیبی از آمادگی و ابتکار. طوری که نه‌تنها دشمن نتواند ابزار جنگی را به کار گیرد، بلکه وادار شود در سیاست نیز عقب‌نشینی کند. یکجا با هنر تدبیر و به‌کارگیری حکیمانۀ ابزارهای سیاسی و فرهنگی و اجتماعی، یکجا با خلق بازدارندگی با رزمایش آمادگی.