تغییر نخست‌وزیر، پایان تهدید جنگ با ایران نیست

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد: انتخابات اسراییل در شرایطی برگزار می شود که احتمال ازسرگیری جنگ با ایران همچنان یکی از مهم ترین متغیرهای امنیتی خاورمیانه است. نتیجه این انتخابات که تا لحظه تنظیم این گزارش از پیشتازی شکننده ایتلاف راست افراطی به رهبری نتانیاهو حکایت دارد، هرچه باشد، لزوما به معنای تغییر جهت راهبردی تل آویو در قبال تهران نیست. آنچه بیش از نام نخست وزیر آینده اهمیت دارد، ترکیب دولت، موازنه نیروهای سیاسی، ارزیابی نهادهای امنیتی اسراییل از تهدید ایران و مهم تر از همه، موضع ایالات متحده است. تحلیل های منتشرشده از سوی رسانه هایی مانند دویچه وله و المانیتور و همچنین موسساتی چون چتم هاوس و موسسه خاورمیانه نشان می دهند که باید میان تغییر در مدیریت سیاسی اسراییل و تغییر در اهداف امنیتی آن تمایز گذاشت. سه سناریو در این میان اهمیت بیشتری دارند. بن بست ایتلافی؛ فرصت تنفس یا تداوم تهدید؟ اگر احزاب اسراییلی نتوانند به توافقی برای تشکیل ایتلاف و دستیابی به اکثریت پارلمانی برسند، بنیامین نتانیاهو ممکن است برای مدتی دیگر در مقام نخست وزیر باقی بماند. چنین وضعیتی برای ایران دو پیامد متضاد خواهد داشت: از یک سو، بن بست سیاسی می تواند تمرکز دولت اسراییل را بر مذاکرات داخلی، حفظ ایتلاف و مدیریت بحران مشروعیت سیاسی افزایش دهد؛ از سوی دیگر، تداوم حضور نتانیاهو به معنای باقی ماندن همان نخست وزیری است که تقابل با ایران را بخش مهمی از دستورکار امنیتی خود قرار داده است. برای تهران، این وضعیت نه نشانه قطعی کاهش خطر، بلکه نوعی فرصت محدود همراه با عدم قطعیت خواهد بود. طولانی شدن مذاکرات ایتلافی ممکن است تصمیم گیری سیاسی درباره یک عملیات بزرگ را پیچیده تر کند، اما نباید فرض کرد که دولت موقت یا دولت گرفتار اختلافات داخلی، توان یا انگیزه اقدام نظامی را از دست می دهد. تصمیم های امنیتی مهم ممکن است با اتکا به ارزیابی های ارتش، دستگاه اطلاعاتی و کابینه امنیتی همچنان دنبال شوند. در چنین شرایطی، ایران با دو مساله هم زمان روبه رو خواهد بود: احتمال تداوم فشار نظامی و اطلاعاتی اسراییل و دشواری پیش بینی زمان و شکل اقدام احتمالی. بنابراین، برای تهران، اتکا به بحران داخلی اسراییل به عنوان عامل بازدارنده کافی نیست؛ وضعیت مذاکرات با واشنگتن، تحرکات نظامی و نشانه های آمادگی عملیاتی اهمیت بیشتری دارند. آیزنکوت در برابر نتانیاهو؛ تغییر راهبرد یا تغییر تاکتیک؟؟ در صورت موفقیت گادی آیزنکوت در تشکیل ایتلاف و رسیدن به قدرت، پرسش اصلی این نیست که آیا او در مقایسه با نتانیاهو لحن متفاوتی خواهد داشت یا خیر؛ مساله این است که آیا حاضر خواهد بود اهداف امنیتی اسراییل در قبال ایران را کنار بگذارد. آیزنکوت، با سابقه نظامی و تجربه فرماندهی ارتش اسراییل، احتمالا در ارزیابی تهدید ایران و ضرورت حفظ برتری نظامی اسراییل با بخش مهمی از ساختار امنیتی این رژیم اشتراک نظر خواهد داشت. از این منظر، انتظار یک چرخش بنیادین در سیاست اسراییل صرفا به دلیل تغییر نخست وزیر، خوش بینانه است. با این حال، تفاوت های معناداری ممکن است در شیوه اجرای سیاست ها ظاهر شود: میزان هماهنگی با واشنگتن، زمان بندی عملیات، ترجیح فشار دیپلماتیک و اطلاعاتی بر حملات مستقیم و مدیریت پیامدهای منطقه ای و نحوه تعریف اهداف قابل دستیابی. دولتی با رهبری جدید ممکن است به منظور جلوگیری از جنگی طولانی و پرهزینه، محدودیت های بیشتری برای اقدام نظامی در نظر بگیرد یا پیش از حمله به دنبال هماهنگی گسترده تر با آمریکا باشد. اما این تفاوت ها الزاما به معنای کنارگذاشتن گزینه نظامی نیست. اگر ارزیابی نهادهای امنیتی اسراییل این باشد که برنامه هسته ای یا توان موشکی ایران تهدیدی فوری ایجاد کرده، دولت جدید نیز ممکن است استفاده از زور را ضروری بداند. در نتیجه، تفاوت احتمالی میان آیزنکوت و نتانیاهو را باید ابتدا در تاکتیک، مدیریت ریسک و رابطه با واشنگتن جست وجو کرد، نه لزوما در اصل اهداف راهبردی. تقویم انتخابات در برابر منطق جنگ؛ کدام عامل تعیین کننده است؟ انتخابات بر محاسبات نظامی اثر می گذارد، اما معمولا به تنهایی تعیین کننده نیست. نتانیاهو ممکن است هزینه های سیاسی یک جنگ تازه، واکنش افکار عمومی، وضعیت ایتلاف و پیامدهای اقتصادی و امنیتی حملات متقابل ایران را در تصمیم گیری خود لحاظ کند. در مقابل، تشدید رقابت انتخاباتی می تواند در شرایطی، انگیزه نمایش قدرت یا اتخاذ مواضع سخت گیرانه تر را افزایش دهد. با این حال، هیچ یک از این دو مسیر را نمی توان بدون شواهد مشخص قطعی دانست. عامل مهم تر، ارزیابی عملیاتی است: آیا اسراییل معتقد است که حمله می تواند به اهدافی مشخص و قابل دستیابی برسد؟ متغیر هایی چون وضعیت تاسیسات هسته ای، توان موشکی ایران، میزان آمادگی نیروهای اسراییلی، اطلاعات موجود درباره اهداف و ظرفیت دفاعی و تلافی جویانه ایران، همگی بر محاسبات اثر می گذارند. هزینه پاسخ ایران و احتمال گسترش جنگ به دیگر جبهه های منطقه ای نیز بخشی از همین معادله است. در کنار این عوامل، موضع واشنگتن نقشی محوری دارد. حمایت سیاسی و نظامی آمریکا، هماهنگی عملیاتی و ارزیابی واشنگتن از پیامدهای جنگ می توانند دامنه گزینه های اسراییل را گسترش دهند یا محدود کنند. نباید روی بحران سیاسی اسراییل حساب باز کرد. برای ایران، مهم ترین نتیجه این است که نه ماندن احتمالی نتانیاهو در پی بن بست ایتلافی و نه قدرت گیری آیزنکوت، به تنهایی پیش بینی کننده جنگ یا صلح نیست. تغییر دولت ممکن است شیوه تصمیم گیری، زمان بندی و میزان هماهنگی اسراییل با آمریکا را دگرگون کند، اما تداوم نگرانی های امنیتی اسراییل درباره ایران می تواند گزینه نظامی را همچنان روی میز نگه دارد. در نهایت، احتمال ازسرگیری جنگ را باید از ترکیب سه متغیر سنجید: ارزیابی نظامی اسراییل از اهداف و فرصت های عملیاتی، میزان همراهی آمریکا و هزینه ای که دو طرف برای یک رویارویی تازه متصورند. تقویم انتخاباتی مهم است، اما به تنهایی جایگزین این محاسبات نمی شود./