تحلیلگر ترکیه‌‌ای: رهبر شهید نظامی را پایه گذاشت که وابسته به شخص نیست

بین الملل به گزارش خبرگزاری تسنیم، در پی تحولات اخیر منطقه و شهادت رهبر انقلاب اسلامی، ابعاد شخصیتی، فکری و راهبردهای ایشان بار دیگر در کانون توجه محافل سیاسی و رسانه‌ای قرار گرفته است. در همین راستا، تسنیم در گفت‌وگویی با عباس کاظمی مدیر موسسه فرهنگی کوثر استانبول، به بررسی ابعاد سیاسی و فرهنگی رهبر شهید، دستاوردهای چهار دهه رهبری، سیاست خارجی جمهوری اسلامی، روابط ایران و ترکیه، مسیله فلسطین و تاثیر اندیشه مقاومت بر جهان اسلام پرداخته است. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید. تسنیم: سلام استاد خوش آمدید. همانطور که می دانید رهبر ما امام خامنه ای در روز اول حمله ‌آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان به شهادت رسید و ما در این دوران عزادار رهبر شهیدمان هستیم. سوالات ما در همین چارچوب و در خصوص رهبر شهیدمان از شما خواهد بود. در ابتدا لطفا خودتان را برای مخاطبان معرفی کنید. کاظمی: با سلام، عباس کاظمی هستم، مدیر موسسه فرهنگی کوثر استانبول. ما برای شرکت در مراسم تشییع و خاکسپاری رهبر شهیدمان به تهران آمده‌ایم. تسلط علمی، انس مستمر با کتاب و مطالعات گسترده، رهبر شهید را به یکی از برجسته‌ترین رهبران معاصر تبدیل کرده بود تسنیم: شخصیت سیاسی و فرهنگی امام خامنه ای را چطور ارزیابی می کنید؟ کاظمی: شما درباره ابعاد سیاسی و فرهنگی شخصیت ایشان سوال کردید. باید عرض کنم که ما رهبر شهیدمان را نایب و جانشین امام دوازدهم مکتب اهل‌بیت(ع) می‌دانستیم. از همین رو، ایشان را شخصیتی الهی و دینی تلقی می کنیم. همان‌گونه که ایمه اهل‌بیت(ع) و همه پیامبران الهی در طول تاریخ شخصیتی سیاسی داشتند و از جایگاه سیاسی برخوردار بودند و از نظر فرهنگی نیز جایگاهی ویژه داشتند، ما نیز رهبر شهیدمان را در همان جایگاه می‌دیدیم. ایشان نشان داد که چگونه می‌توان میان دین و سیاست هماهنگی برقرار کرد. چگونه انسان‌ها می‌توانند هم سعادت دنیوی و هم رستگاری اخروی را به دست آورند. چگونه حکومتی می‌تواند هم دنیا و هم آخرت بشر را آباد سازد و انسان را در دنیا و آخرت به سعادت برساند. ایشان چنین الگویی از سیاست را ارایه کرد. از این رو، ما جایگاه سیاسی و فرهنگی رهبر شهیدمان را هم‌تراز جایگاه پیامبران الهی و ایمه اهل‌بیت(ع) می‌دانیم و با همین نگاه به شخصیت ایشان می‌نگریم. از این رو، پس از پیامبران الهی و ایمه اهل‌بیت(ع)، در تاریخ کمتر می‌توان نمونه‌ای از چنین رهبری کم‌نظیر یافت. ایشان رهبری بی‌همتا و استثنایی از خود به نمایش گذاشت. . امروز وقتی از سیاست سخن گفته می‌شود، معمولاً سیاست آمریکا، کشورهای اروپایی و برخی کشورهای اسلامی به ذهن می‌آید. اما رهبر شهید ما نمونه‌ای از سیاستی را ارایه کرد که مورد رضایت خداوند بود. افزون بر این، از نظر فرهنگی و علمی نیز به جایگاهی دست یافت که هیچ‌یک از رهبران و زمامداران جهان به آن نرسیده‌اند. رهبر شهید، از نظر علمی شخصیتی بی‌همتا و بی‌نظیر بود. چه در علوم اسلامی و چه در دیگر علوم مرتبط با جامعه، جایگاهی ممتاز داشت. همه ما می‌دانستیم که ایشان عاشق کتاب و مطالعه بود. حتی می‌توان گفت در ایران و شاید در جهان، از معدود افرادی بود که به مهارت مطالعه بسیار سریع دست یافته بود. از این رو، ما رهبر شهیدمان را از نظر فرهنگی و سیاسی شخصیتی بی‌همتا و بی‌بدیل می‌دانستیم. این برجسته‌ترین ویژگی شخصیت ایشان بود. اما حتی اگر کسی بُعد دینی شخصیت ایشان را کنار بگذارد، باز هم از منظر حقوق بشر و ارزشی که برای انسان قایل بود، شخصیتی بی‌نظیر به شمار می‌آید. نگاه ایشان به انسان و شیوه برخورد با مردم، حتی بدون در نظر گرفتن بُعد الهی شخصیتش، الگویی بی‌مانند بود. حتی اگر از منظر ارزش‌های دینی نیز به موضوع نگاه نکنیم، ایشان نشان داد که انسان چگونه می‌تواند آزاد زندگی کند و چگونه در برابر قدرت‌های ستمگر و استکباری با عزت و سربلندی بایستد. از این جهت نیز یکی از معدود شخصیت‌های برجسته تاریخ به شمار می‌رود. رهبر شهید نظامی را پایه گذاری کرد که وابسته به شخص نیست تسنیم: رهبر شهید انقلاب اسلامی به مدت حدود 40 سال رهبری ایران اسلامی را بر عهده داشت. به نظر شما در این 40 سال ایران چه تغییراتی را شاهد بوده است؟ کاظمی: بیان دستاوردهای چهل سال رهبری ایشان در یک مصاحبه کوتاه امکان‌پذیر نیست. تحولاتی که رهبر شهید در این چهار دهه رقم زد، در چند دقیقه قابل بیان نیست، اما به اعتقاد من، ایشان کاری را انجام داد که شاید هیچ رهبر قدرتمندی در جهان موفق به انجام آن نشده باشد. دستاورد بزرگ ایشان این بود که در طول چهل سال رهبر تنها به انجام اقدامات مثبت در دوران مسیولیت خود، برقراری عدالت و هدایت جامعه بسنده نکرد. رهبر شهید یک نظام بنیان نهاد؛ نظامی مبتنی بر اسلام، معنویت و ارزش‌های انسانی که وابسته به شخص نیست، به گونه‌ای که حتی در غیاب ایشان نیز این نظام به مسیر خود ادامه خواهد داد. ایشان افرادی را تربیت کرد که بتوانند این مسیر را ادامه دهند، از این رو، حتی پس از شهادت ایشان نیز نظامی که ایجاد کرده، به‌ویژه در زمینه ایستادگی عزتمندانه در برابر قدرت‌های استکباری و ابرقدرت‌ها، همچنان پابرجاست. این ساختار بدون وابستگی به شخص، مسیر خود را ادامه می‌دهد. تجربه دو جنگ اخیر علیه ایران نیز نشان داد که اگر چنین فشارها و خسارت‌هایی بر هر کشور دیگری وارد می‌شد، بدون تردید در برابر آمریکا و قدرت‌های بزرگ تسلیم می‌شد، اما رهبر شهید ما نظامی را بنیان نهاد که حتی اگر خود او حضور نداشته باشد و حتی اگر مهم‌ترین شخصیت‌های تراز اول این کشور ترور یا شهید شوند، باز هم این نظام از خود محافظت می‌کند و مسیر مبارزه و ایستادگی عزتمندانه بدون وقفه ادامه می‌یابد. برای چنین الگویی نمونه و نظیری وجود ندارد. اینکه فرماندهان و شخصیت‌های درجه‌ اول یک کشور به شهادت برسند، اما تنها چند ساعت بعد همان کشور گویی هیچ ضربه‌ای نخورده، با قدرت به مسیر خود ادامه دهد و استوار بر جای بماند، واقعاً بی‌سابقه است. حتی ابرقدرت‌ها نیز از این مسیله شگفت‌زده شده‌اند. محاسبه آنان این بود که ظرف چند ساعت نظام ایران فرو خواهد پاشید، مردم به خیابان‌ها خواهند ریخت، اعتراضات داخلی شکل خواهد گرفت و نظام جمهوری اسلامی سقوط خواهد کرد؛ اما دقیقاً عکس این اتفاق رخ داد. نتیجه کاملاً برخلاف پیش‌بینی آنان بود. چگونه چنین اتفاقی افتاد؟ البته این مسیله بُعد الهی نیز دارد. لطف و عنایت خداوند، اهل‌بیت(ع) و حضرت امام مهدی(عج) شامل حال ملت ایران بوده است؛ اما عوامل دیگری نیز در این میان نقش داشته‌اند. یکی از مهم‌ترین این عوامل، رهبری رهبر شهید بود. ایشان در ایران نظامی را پایه‌گذاری کرد و انسان‌هایی را تربیت کرد. اگر این نیروهای تربیت‌ شده وجود نداشتند، چگونه ممکن بود کشوری با وجود تقدیم این همه شهید، همچنان استوار بماند؟ از این رو، رهبری رهبر شهید در این چهل سال، الگویی از رهبری را به نمایش گذاشت که تاکنون در تاریخ نظیری برای آن دیده نشده است. ان‌شاءالله خداوند روح ایشان را با مقام شهادت محشور فرماید. اگر سیاست رهبر انقلاب درباره کشورهای همسایه نبود، ترکیه و ایران درباره سوریه وارد جنگ می شدند تسنیم: سیاست رهبر شهید انقلاب اسلامی در حوزه منطقه ای و بین المللی را چطور ارزیابی می کنید؟ کاظمی: درباره سیاست خارجی رهبر شهید باید گفت که یک بخش از آن مربوط به تعامل با کشورهای اسلامی بود و بخش دیگر به نحوه مواجهه با قدرت‌های استکباری و ستمگر اختصاص داشت. ایشان برای هر یک از این دو حوزه، سیاستی مشخص و متفاوت داشت. رویکرد ایشان نسبت به کشورهای اسلامی، رویکردی برادرانه بود. حتی اگر برخی کشورهای اسلامی در حق ایران بی‌انصافی می‌کردند یا با سیاست‌های ایران اختلاف داشتند، ایشان همواره سیاستی را دنبال می‌کرد که به وحدت و همگرایی منجر شود. هرگز سیاستی مبتنی بر طرد و حذف دیگران در پیش نگرفت. گاهی برخی کشورهای اسلامی اقداماتی برخلاف منافع ایران انجام می‌دادند. اساساً سیاست آمریکا، اروپا و دیگر قدرت‌های بزرگ این بود که اختلاف و شکاف میان کشورهای اسلامی را افزایش دهند، اما سیاست رهبر شهید بر پایه نزدیک کردن و متحد ساختن کشورهای اسلامی استوار بود. برای نمونه، همان‌گونه که می‌دانید ایران و ترکیه درباره سوریه دیدگاه‌های متفاوتی داشتند. اگر چنین اختلافاتی میان بسیاری از کشورهای دیگر وجود داشت، شاید حتی به جنگ میان آنها منجر می‌شد. اما چون سیاست ایران بر وحدت و همگرایی استوار بود، با وجود اختلاف‌نظر درباره سوریه، دو کشور نه در برابر یکدیگر قرار گرفتند و نه به هم حمله کردند. این نمونه‌ای از سیاست رهبر ما در قبال کشورهای اسلامی بود. «محور مقاومت» یکی از میوه های سیاست رهبر شهید انقلاب اسلامی بود اما در برابر کشورهای ستمگر و ابرقدرت‌ها ــ و منظور ما از کشورهای غیرمسلمان، دولت‌های ظالم است ــ ایشان موضعی عزتمندانه اتخاذ کرد. در برابر این کشورها با عزت و استقلال ایستادگی کرد. ایشان نشان داد که چگونه می‌توان بدون وابستگی به قدرت‌های بزرگ، یک کشور را اداره کرد و چگونه کشورهای اسلامی می‌توانند بدون اتکا به آنان، مقتدر و مستقل باقی بمانند. سیاست ایشان بر همین مبنا استوار بود. همواره با سیاست‌های سلطه‌جویانه آنان در قبال کشورهای اسلامی مخالفت می‌کرد و از ملت‌های اسلامی در برابر این قدرت‌ها حمایت می‌کرد. آنچه امروز «محور مقاومت» نامیده می‌شود، یکی از ثمرات همین سیاست است. رهبر شهید با وابستگی کشورهای اسلامی به آمریکا و اروپا مخالفت می‌کرد. ایشان تاکید داشت که اگر کشورهای اسلامی متحد باشند، می‌توانند بدون وابستگی به قدرت‌های بزرگ به حیات خود ادامه دهند. سیاست ایشان بر همین اصل استوار بود. به لطف خدا، این سیاست تاکنون ثمرات ارزشمندی به همراه داشته است. حتی شهادت رهبر شهید نیز موجب تقویت وحدت و همبستگی ملت‌های کشورهای اسلامی شد. تاکید می‌کنم که منظورم ملت‌های کشورهای اسلامی است، نه دولت‌های آنها. ایشان دل‌های ملت‌های مسلمان را به یکدیگر نزدیک کرد و در دل آنان امید آفرید. پیش از این، نوعی ناامیدی در میان ملت‌های اسلامی وجود داشت. بسیاری تصور می‌کردند که نمی‌توان در برابر قدرت‌های استکباری و ستمگر ایستاد. اما ایران، به‌ویژه در جنگ اخیر، نشان داد که می‌توان در برابر آمریکای مستکبر، رژیم صهیونیستیِ هم‌پیمان آن و برخی کشورهای اروپایی ایستادگی کرد و با اقتدار بر سر مواضع خود باقی ماند. در نگاه سیاست ایران، مذهب اولویت نیست بلکه اسلام اولویت است تسنیم: ادعا می کنند که ایران در منطقه شیعه گرایی را ترویج می کند و نه از مسلمانان بلکه از شیعیان حمایت می کند. نظر شما چیست؟ کاظمی: پیش از آغاز عملیات مقاومت توسط حماس، این ادعا مطرح می‌شد که ایران رویکردی صرفاً مذهبی دارد. برخی می‌گفتند ایران فقط از هم‌مذهبان خود حمایت می‌کند و با دیگران ارتباطی ندارد، اما حمایت ایران از مقاومت فلسطین پس از عملیات حماس، عملاً وحدت شیعه و سنی را به نمایش گذاشت. از آن پس دیگر کسی نمی‌تواند ادعا کند که ایران تنها در کنار شیعیان قرار دارد. مردم غزه اهل سنت هستند و ایران در کنار آنان ایستاده است. این سیاست نشان داد که در نگاه جمهوری اسلامی، مذهب در اولویت نیست. بلکه اسلام، حقوق انسان‌ها و حمایت از مظلومان در اولویت قرار دارد. هر جا مظلومی باشد، ایران در کنار آن ملت و آن کشور خواهد ایستاد. مسیولان حماس بارها گفته‌اند که امت اسلامی ما را تنها گذاشت و تنها ایران از ما حمایت کرد با وجود آنکه ایران از نظر مذهبی هیچ پیوند مستقیمی با غزه و فلسطین ندارد، اما شاید امروز هیچ کشور سنی در جهان به اندازه ایران برای حمایت از فلسطین هزینه نداده باشد. هیچ کشوری چنین بهای سنگینی نپرداخته است. این را حتی مسیولان حماس نیز بارها گفته‌اند. آنان می‌گویند امت اسلامی ما را تنها گذاشت و تنها کشوری که از ما حمایت کرد، جمهوری اسلامی ایران بود. فقط ایران در کنار ما ایستاد. بنابراین، این ادعا که ایران تنها از شیعیان حمایت می‌کند، در عمل بی‌اساس بودن خود را نشان داد. از این رو، سیاست دشمن نیز شکست خورد. امروز دیگر دشمن نمی‌تواند همان تبلیغات گذشته را تکرار کند و بگوید ایران فقط حامی شیعیان است و با اهل سنت رابطه خوبی ندارد. این روایت کاملاً فروپاشیده است. به همین دلیل، نگاه ملت‌های اسلامی به ایران به‌طور اساسی تغییر کرده است. حتی فراتر از جهان اسلام، نگاه افکار عمومی جهان نیز نسبت به ایران دگرگون شده است. امروز ایران را حکومتی می‌دانند که برای ارزش‌های انسانی اهمیت قایل است و در کنار ملت‌های مظلوم می‌ایستد. مردم و دولت ترکیه در این جنگ کنار ایران بودند تسنیم: ایستادگی ایران در قبال حملات همه جانبه آمریکا و اسراییل در ترکیه چطور بازتاب یافت؟ کاظمی: مردم ترکیه نیز با تمام وجود در کنار دولت و ملت ایران هستند و دل‌های دو ملت ایران و ترکیه به یکدیگر نزدیک شده است. رسانه‌های ترکیه، چه رسانه‌های دولتی و چه رسانه‌های مستقل، در اکثریت قاطع خود از ایران حمایت کردند. شبکه‌های تلویزیونی ترکیه نیز از ایران و مقاومت آن پشتیبانی کردند. هر کسی اخبار را دنبال کرده باشد، این موضوع را به‌خوبی مشاهده کرده است. زمانی که ایران هدف حمله قرار گرفت، بسیاری از مردم ترکیه با شور و اشتیاق می‌گفتند که ایران باید با موشک پاسخ دهد و دشمن را سر جای خود بنشاند. این خواسته‌ای بود که از صمیم قلب مطرح می‌شد. بنابراین، در این جنگ تنها مردم ترکیه نبودند، بلکه همه ملت‌های مظلوم جهان در کنار ایران قرار گرفتند. نوعی همبستگی و وحدت قلبی میان آنان شکل گرفت. رهبر شهید انقلاب اسلامی بر دل ها حکومت می کرد تسنیم: ممنون از وقتی که در اختیارمان گذاشتید. به عنوان سخن پایانی آیا نکته ای باقی مانده است؟ کاظمی: من نیز از شما سپاسگزارم. از اینکه این فرصت را در اختیار من قرار دادید، صمیمانه تشکر می‌کنم. خداوند متعال این توفیق را نصیب ما کرد که برای شرکت در مراسم تشییع رهبرمان و وداعی دوباره با ایشان به اینجا بیاییم. در پایان، اجازه دهید جمله‌ای درباره رهبر شهیدمان عرض کنم. رهبر ما، رهبری بود که بر دل‌ها حکومت می‌کرد و جایگاهش در قلب مردم بود؛ رهبری که فرمانش نه از سر اجبار، بلکه از اعماق دل‌ها پذیرفته می‌شد. از این رو، با شهادت رهبرمان، دشمن در حقیقت شادی و امید زندگی را از ما گرفت. شاید حتی کسی با از دست دادن پدر یا مادر خود، چنین اندوه عمیقی را تجربه نکند. ما در تاریخ خوانده و شنیده بودیم که پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، مسلمانان چگونه احساس یتیمی و بی‌پناهی می‌کردند. یا اینکه پس از شهادت امیرالمومنین امام علی(ع) و نیز در واقعه شهادت امام حسین(ع)، مردم چه احساس و اندوهی را تجربه کردند. امروز ما همان احساس را با شهادت رهبرمان، با تمام وجود، تجربه کردیم. گفتگو از علی حیدری انتهای پیام/