وضعیت خطیر جنگ با ایران

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد: انتخابات میان دوره ای آمریکا در سوم نوامبر، فقط رقابتی برای تعیین ترکیب کنگره نیست؛ این انتخابات می تواند بر زمان بندی دور تازه ای از رویارویی نظامی با ایران نیز اثر بگذارد. دنی سیترینوویچ، پژوهشگر مسایل ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسراییل در گفت وگو با CBS معتقد است خطر تشدید درگیری ها ممکن است نه پیش از انتخابات، بلکه در فاصله میان اعلام نتایج و آغاز به کار کنگره جدید افزایش یابد؛ دوره ای که محاسبات سیاسی واشنگتن تغییر می کند، اما دولت دونالد ترامپ همچنان اختیار اقدام نظامی را در دست دارد. از نگاه سیترینوویچ، مساله اصلی صرفا احتمال آغاز جنگی تازه نیست، بلکه بی ثباتی وضعیتی است که در آن نه توافقی پایدار میان تهران و واشنگتن شکل گرفته و نه طرفین توانسته اند مناقشه را به نتیجه ای تعیین کننده برسانند. در چنین شرایطی، انتخابات آمریکا به عاملی موثر در محاسبات دو طرف تبدیل شده است. چرا سوم نوامبر اهمیت دارد؟ دولت ترامپ با جنگی روبه روست که هزینه های نظامی و اقتصادی آن، از جمله فشار ناشی از افزایش قیمت انرژی، می تواند بر افکار عمومی آمریکا تاثیر بگذارد. در آستانه انتخابات، گسترش عملیات نظامی خطر تبدیل ایران به یکی از موضوعات اصلی نارضایتی رای دهندگان را افزایش می دهد؛ به ویژه اگر افزایش قیمت سوخت و نگرانی های اقتصادی، موقعیت جمهوری خواهان را در رقابت برای حفظ اکثریت کنگره تضعیف کند. بر اساس ارزیابی سیترینوویچ، تهران نیز این محدودیت سیاسی را در محاسبات خود لحاظ می کند. مقامات ایران ممکن است تصور کنند که ترامپ تا پیش از انتخابات تمایل کمتری به آغاز عملیات گسترده دارد؛ بنابراین، می توانند با افزایش فشار در تنگه هرمز و تاثیرگذاری بر بازار انرژی، هزینه های سیاسی و اقتصادی بیشتری به واشنگتن تحمیل کنند. با این حال، این محاسبه به معنای کنار گذاشتن خطر درگیری نیست. برعکس، ممکن است صرفا زمان وقوع آن را به تعویق بیندازد. فاصله میان انتخابات و کنگره جدید؛ فرصت یا تهدید؟ سیترینوویچ بازه زمانی پس از انتخابات میان دوره ای تا آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه را دوره ای حساس می داند. اگر جمهوری خواهان کنترل مجلس نمایندگان یا سنا را از دست بدهند، ترامپ ممکن است با کنگره ای مواجه شود که محدودیت های سیاسی بیشتری بر دولت او اعمال کند. در این فاصله، رییس جمهور هنوز با ترکیب پیشین کنگره روبه روست و ممکن است فرصت را برای اقدام نظامی یا افزایش فشار بر ایران مناسب تر ارزیابی کند. البته این تحلیل به معنای قطعی بودن حمله نیست. تصمیم واشنگتن به ارزیابی هزینه های جنگ، واکنش ایران و امکان دستیابی به توافق بستگی خواهد داشت. اما از منظر سیترینوویچ، عبور از مانع انتخاباتی لزوما به معنای کاهش خطر نیست؛ حتی ممکن است محاسباتی را که تا آن زمان مانع تشدید درگیری شده اند، تغییر دهد. حمله گسترده تر، بدون تضمین پیروزی یکی از نگرانی های مهم، تغییر احتمالی دامنه حملات در دور بعدی است. به گفته سیترینوویچ، در محافل آمریکایی بحث هایی درباره عملیاتی کوتاه و متمرکز علیه برنامه هسته ای ایران، همراه با گسترش حملات به زیرساخت های این کشور، مطرح است. چنین رویکردی می تواند خسارت بیشتری به ایران وارد کند، اما الزاما به فروپاشی نظام سیاسی آن منجر نمی شود. تجربه عملیات نظامی پیشین نیز محدودیت قدرت هوایی را در تغییر ساختار سیاسی یک کشور نشان داده است. از این رو، حمله ای گسترده تر ممکن است به جای دستیابی به نتیجه ای قاطع، واکنش شدیدتر تهران و ورود دو طرف به مرحله ای طولانی تر از تقابل را در پی داشته باشد. در همین حال، فشار اقتصادی و محدودیت صادرات نفت ایران نیز تاکنون تضمینی برای تغییر رفتار تهران فراهم نکرده است. سیترینوویچ هشدار می دهد که حتی تشدید این فشارها لزوما به فروپاشی فوری حکومت منجر نخواهد شد و احتمال ادامه بحران برای ماه ها یا بیشتر وجود دارد. مساله ای فراتر از انتخابات در نهایت، اهمیت تحلیل سیترینوویچ در پیوند دادن تقویم سیاسی آمریکا با بن بست راهبردی جنگ نهفته است. انتخابات ممکن است زمان تصمیم گیری را تغییر دهد، اما اختلاف های بنیادی تهران و واشنگتن را حل نمی کند. اگر مسیر دیپلماسی همچنان مسدود بماند، خطر تشدید درگیری پابرجا خواهد بود؛ چه پیش از انتخابات و چه پس از آن. بنابراین، سوم نوامبر را باید نه موعدی قطعی برای آغاز جنگ، بلکه نقطه ای مهم در تغییر محاسبات دو طرف دانست. خطر اصلی آن است که تعویق رویارویی، به اشتباه نشانه مهار بحران تلقی شود؛ در حالی که در غیاب توافقی پایدار، همان عواملی که جنگ را به تعویق انداخته اند، می توانند پس از انتخابات زمینه بازگشت آن را فراهم کنند.