گنج قناعت!

قناعت؛ یعنی رضایت به داشته‌ها! «الْقَانِعُ، الَّذِی یَرْضَی بِمَا اَعْطَیْتَهُ وَ لَا یَسْخَطُ وَ لَا یَکْلَحُ!»(کافی،ج4،ص499) شخص قانع، به مال و مقام و آبرو و ناموس دیگران و همه آنچه از دسترس تلاش انسان خارج است، چشم ندارد! بنابراین، قناعت با زهد در معنای نفی طمع، مشترک است و به معنای نفی تلاش مشروع نیست «لَیْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلاَّ مَا سَعَی!»(نجم39) قناعت، منشا عزت و طمع و درخواست از دیگران، منشا ذلت است! «بِالْخُرُوجِ مِنْ عِزِّ الْقَنَاعَهِ وَ الدُّخُولِ فِی ذُلِّ الطَّلَبِ»(نهج‌البلاغه،نامه3). خدا به حضرت موسی فرمود: به آنکه از نظر امکانات زیردست تو است، رحم کن و نسبت به آنکه امکانات بیشتری در اختیار دارد، حسادت نکن! «ارْحَمْ مَنْ هُوَ اَسْفَلُ مِنْکَ فِی الْخَلْقِ وَ لَا تَحْسُدْ مَنْ هُوَ فَوْقَک»(کافی،ج8،ص45) انسان قانع، چشم به داشته‌های مادی دیگران نمی‌دوزد! «لاتَمُدَّنَّ عَیْنَیْکَ اِلی ما مَتَّعْنا بِهِ اَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَهَ الْحَیاهِ الدُّنْیا»(طه131) در امور مادی، انسان قانع، به زیردستان می‌نگرد تا دلش به داشته‌هایش خرسند و از خدا راضی شود اما به بالادستان نمی‌نگرد؛ زیرا دل را مضطرب و از خدا ناراضی می‌کند! «اُنْظُرْ اِلَی مَنْ هُوَ اَسْفَلُ مِنْکَ وَ لَا تَنْظُرْ اِلَی مَنْ هُوَ فَوْقَکَ»(کافی،ج8،ص140). دستور به قناعت، ناظر به اعتدال در مصرف است! اگر مصرف بیش از نیاز واقعی باشد، دستور به قناعت، راهی برای بازگشت به مصرف در سطح نیازهای واقعی است! قناعت؛ یعنی واقع‌گرایی در مقابل فقر غیراختیاری و آرامش در برابر تفاوت‌های غیر قابل حل! «لاَ تَمُدَّنَّ عَیْنَیْکَ اِلَی مَا مَتَّعْنَا بِهِ اَزْوَاجاً مِنْهُمْ وَ لاَ تَحْزَنْ عَلَیْهِمْ!»(حجر88) #قرآن_مهجور_نباشد