اقتصادی
·
چرخش ژیوپلیتیک در عصر فشار
سفر رییس‌جمهور ایران به ترکمنستان برای شرکت در دو اجلاس سران کشورهای مشترک‌المنافع و اجلاس محیط زیست دریای خزر، در شرایطی انجام شد که محدودیت‌های دریایی در جنوب، ضرورت بازنگری در مسیرهای تجارت خارجی و تقویت ارتباط با همسایگان شمالی را بیش از گذشته برجسته کرده است. این سفر، علاوه بر فراهم‌کردن فرصتی برای گفت‌وگو با سران کشورهای منطقه، بستری برای پیگیری دو اولویت مهم سیاست خارجی بود: تقویت همکاری‌های سیاسی در برابر یک‌جانبه‌گرایی آمریکا و گسترش پیوندهای اقتصادی با کشورهای شمالی. مسعود پزشکیان در دیدار با رییس‌جمهور روسیه، یک‌جانبه‌گرایی واشنگتن را مانعی بر سر راه صلح جهانی دانست و بر ضرورت تقویت چندجانبه‌گرایی و حل دیپلماتیک بحران‌ها تاکید کرد. او همچنین با اشاره به اینکه ایران از میز مذاکره کنار نخواهد کشید، مخالفت تهران را با تحمیل سیاست‌های آمریکا اعلام کرد. در بخش دیگری از برنامه‌های سفر، رییس‌جمهور در نشست کشورهای حاشیه خزر بر ضرورت همکاری مشترک برای حفاظت از این دریا تاکید کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد دستورکار روابط شمالی ایران تنها به تجارت و ترانزیت محدود نیست و مسایل زیست‌محیطی و همکاری‌های منطقه‌ای را نیز دربرمی‌گیرد. از این منظر، اهمیت این سفر را باید در پیوند میان دیپلماسی سیاسی و نیازهای اقتصادی ایران جست‌وجو کرد. در شرایط محدودیت مسیرهای جنوبی؛ روسیه، آسیای مرکزی، قفقاز و اتحادیه اقتصادی اوراسیا می‌توانند فرصت‌هایی برای توسعه مبادلات و کاهش آسیب‌پذیری تجارت خارجی فراهم کنند. با این حال، این ظرفیت‌ها هنوز با محدودیت‌های زیرساختی، هزینه‌های حمل‌ونقل و کمبود تنوع در مسیرهای ترانزیتی روبه‌رو هستند. محمود شوری، معاون موسسه «ایراس»، در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» تاکید می‌کند که تقویت روابط با همسایگان شمالی نباید به معنای جایگزینی مسیرهای جنوبی تلقی شود. از نگاه او، هدف واقع‌بینانه، استفاده از فرصت‌های مغفول‌مانده منطقه، توسعه زیرساخت‌ها و متنوع‌کردن مسیرهای تجاری است؛ راهبردی که می‌تواند در زمان بحران، گزینه‌های بیشتری پیش روی اقتصاد ایران قرار دهد.
سفر رییس‌جمهور ایران به ترکمنستان برای شرکت در دو اجلاس سران کشورهای مشترک‌المنافع و اجلاس محیط زیست دریای خزر، در شرایطی انجام شد که محدودیت‌های دریایی در جنوب، ضرورت بازنگری در مسیرهای تجارت خارجی و تقویت ارتباط با همسایگان شمالی را بیش از گذشته برجسته کرده است. این سفر، علاوه بر فراهم‌کردن فرصتی برای گفت‌وگو با سران کشورهای منطقه، بستری برای پیگیری دو اولویت مهم سیاست خارجی بود: تقویت همکاری‌های سیاسی در برابر یک‌جانبه‌گرایی آمریکا و گسترش پیوندهای اقتصادی با کشورهای شمالی. مسعود پزشکیان در دیدار با رییس‌جمهور روسیه، یک‌جانبه‌گرایی واشنگتن را مانعی بر سر راه صلح جهانی دانست و بر ضرورت تقویت چندجانبه‌گرایی و حل دیپلماتیک بحران‌ها تاکید کرد. او همچنین با اشاره به اینکه ایران از میز مذاکره کنار نخواهد کشید، مخالفت تهران را با تحمیل سیاست‌های آمریکا اعلام کرد. در بخش دیگری از برنامه‌های سفر، رییس‌جمهور در نشست کشورهای حاشیه خزر بر ضرورت همکاری مشترک برای حفاظت از این دریا تاکید کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد دستورکار روابط شمالی ایران تنها به تجارت و ترانزیت محدود نیست و مسایل زیست‌محیطی و همکاری‌های منطقه‌ای را نیز دربرمی‌گیرد. از این منظر، اهمیت این سفر را باید در پیوند میان دیپلماسی سیاسی و نیازهای اقتصادی ایران جست‌وجو کرد. در شرایط محدودیت مسیرهای جنوبی؛ روسیه، آسیای مرکزی، قفقاز و اتحادیه اقتصادی اوراسیا می‌توانند فرصت‌هایی برای توسعه مبادلات و کاهش آسیب‌پذیری تجارت خارجی فراهم کنند. با این حال، این ظرفیت‌ها هنوز با محدودیت‌های زیرساختی، هزینه‌های حمل‌ونقل و کمبود تنوع در مسیرهای ترانزیتی روبه‌رو هستند. محمود شوری، معاون موسسه «ایراس»، در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» تاکید می‌کند که تقویت روابط با همسایگان شمالی نباید به معنای جایگزینی مسیرهای جنوبی تلقی شود. از نگاه او، هدف واقع‌بینانه، استفاده از فرصت‌های مغفول‌مانده منطقه، توسعه زیرساخت‌ها و متنوع‌کردن مسیرهای تجاری است؛ راهبردی که می‌تواند در زمان بحران، گزینه‌های بیشتری پیش روی اقتصاد ایران قرار دهد.
1 بازدید
منبع اصلی ↗