نقد پیش‌گویی و هیاهوی آخرالزمانی در عصر هوش مصنوعی

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، روح اله اسلامی؛ عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: عصر هوش مصنوعی با گفتارهای متناقضی درباره فروپاشی نظام های جهانی، شورش ربات ها و نابودی تمدن انسانی همراه شده است. بسیاری از این ادعاها در رسانه ها و شبکه های اجتماعی به عنوان تحلیل مطرح می شوند، اما از منظر روش شناسی علم، چیزی جز حدس، روایت پردازی و پیش گویی نیستند. پیش گویان با بیان ده ها احتمال و برجسته کردن تصادفی موارد درست، مخاطب پسند عمل می کنند؛ در حالی که علم برپایه داده، شواهد، آزمون و ابطال بنا شده است. در سوی دیگر، رویکرد فلاکت محور نیز با بازنمایی هراسناک فناوری، آینده ای تاریک و نابودی انسان را تصویر می کند. حتی برخی فناوران برای جذب سرمایه یا جلب مخاطب، آینده را به فیلم های تخیلی شبیه می سازند. واقعیت این است که هوش مصنوعی نه ابزار سلطه مستقل، بلکه مجموعه ای از فناوری هاست که دولت ها، شرکت ها، دانشگاه ها و کاربران انسانی مسیر آن را شکل می دهند. همانند اختراعات پیشین چون خط، چاپ، رایانه و اینترنت، هوش مصنوعی نیز کارهای دشوار را تسهیل کرده و بخشی از محدودیت های انسانی را کاهش می دهد. با این حال، نقد فناوری نیز نیازمند رویکردی علمی است. برخی متفکران معاصر با استفاده از مفاهیم دوره های تاریخی گذشته مانند سرمایه داری صنعتی یا نظریه های سنتی، مناسبات اقتصادی و الگوریتمی جدید را تحلیل می کنند. اما مفاهیمی چون پلتفرم ها و اقتصاد داده با مناسبات گذشته متفاوت اند و نباید جهان جدید را با نقشه های قدیمی تبیین کرد. تاریخ فناوری نشان می دهد که بشر با هر موج نوآوری، در کنار هزینه ها، ظرفیت های تازه ای برای ارتباط، تولید و آموزش به دست آورده است. پاسخ صحیح به عصر هوش مصنوعی نه وحشت زدگی آخرالزمانی است و نه خوش بینی ساده لوحانه؛ بلکه نیازمند صبر، اندازه گیری تجربی اثرات اقتصادی و اجتماعی فناوری و سیاستگذاری عمومی مناسب است. آینده توسط پیش گویان یا فاجعه پردازان ساخته نمی شود، بلکه در فرآیندی نهادی، تجربی و انسانی شکل می گیرد و علم ابزار اصلی تمایز میان تبلیغات و واقعیت است.