اقتصادی
·
قیمت گازوییل تهدیدی تازه برای اقتصاد اروپا
افزایش قیمت گازوییل، هزینه حمل‌ونقل و تولید را بالا برده و فشار تورمی را تشدید کرد.
اقتصادی
به‌گزارش خبرگزاری تسنیم؛ گازوییل سوخت اصلی کامیون‌ها، ماشین‌آلات کشاورزی و صنایع است و اکنون به دلیل اختلال در فعالیت پالایشگاه‌ها، کمبود عرضه و تنش‌های ژیوپلیتیک، قیمت آن به‌شدت افزایش یافته است. احتمال ممنوعیت صادرات گازوییل از سوی ایالات متحده نیز می‌تواند بحران کمبود این سوخت در اروپا را وخیم‌تر کند.
از سوی دیگر حتی اگر خودروی شخصی با گازوییل کار نکند، قیمت این سوخت تاثیر بسزایی بر زندگی مردم دارد. در حالی که بنزین عمدتاً سوخت خودروهای شخصی است، گازوییل نیروی محرکه بخش‌های وسیعی از اقتصاد از حمل‌ونقل بار و تجهیزات کشاورزی گرفته تا پروژه‌های عمرانی و صنایع، را تامین می‌کند.
به همین دلیل، کمبود گازوییل یا شوک‌های قیمتی آن می‌تواند با افزایش هزینه جابه‌جایی کالا و کارکرد ماشین‌آلات سنگین، تاثیر اقتصادی شدیدتری نسبت به افزایش قیمت بنزین داشته باشد.
با تحت فشار قرار گرفتن کسب‌وکارها، این هزینه‌های بالاتر انرژی به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود و بر بحران فزاینده هزینه‌های زندگی و تورم دامن می‌زند.
بحران انرژی جهان در حال تبدیل شدن به بحران ارزی
ایالات متحده، اوکراین را عامل کمبود گازوییل می‌داند
براساس آمارهای ثبت شده ایالات متحده و چین از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان گازوییل در جهان هستند به این ترتیب که چین بخش عمده‌ای از تولید خود را برای مصارف داخلی نگه می‌دارد و به این ترتیب، ایالات متحده به بزرگ‌ترین صادرکننده گازوییل در جهان تبدیل شده است.
با این حال، بر اساس داده‌های «اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده»، میانگین قیمت هفتگی هر گالن گازوییل در این کشور اکنون به 6.52 دلار (5.73 یورو) رسیده است؛ رقمی که نسبت به میانگین 3.74 دلار در سال گذشته و 3.53 دلار در دو سال پیش، افزایش چشمگیری را نشان می‌دهد.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهور پیشین آمریکا، اخیراً از رییس‌جمهور اوکراین خواست از هدف قرار دادن پالایشگاه‌های نفت روسیه دست بردارد، زیرا به گفته او، این حملات «باعث کمبود گازوییل می‌شود».
در همین حال نباید فراموش کرد که روسیه نیز یکی از تامین‌کنندگان بزرگ گازوییل در جهان است. با این حال، به گزارش «آژانس بین‌المللی انرژی»، از سال 2022 تاکنون، برخی از پالایشگاه‌های نفت این کشور تا 15 بار مورد حمله قرار گرفته‌اند.
به این ترتیب و براساس تحولات اخیر این آژانس برآورد می‌کند تولید گازوییل در روسیه نسبت به سطوح سال 2025 (پیش‌بینی‌شده) نزدیک به 30 درصد کاهش یافته و مسکو اکنون برای حفظ ذخایر داخلی، صادرات گازوییل را محدود کرده است.
هم‌زمان با کاهش تولید روسیه، ایالات متحده تلاش‌های خود را برای جبران این کمبود به حداکثر رساند، اما حتی این اقدامات نیز کافی نبود. در 22 سپتامبر، ترامپ اعلام کرد دولت او در حال بررسی ممنوعیت صادرات گازوییل نیز هست.
به گفته برخی کارشناسان چنین اقدامی احتمالاً تلاشی برای کاهش قیمت‌های داخلی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر است، چرا که قیمت انرژی و توانایی خرید آن به موضوعات مهمی در کارزارهای انتخاباتی تبدیل شده‌اند.
گروه‌های اصلی لابی‌گر حوزه انرژی با چنین طرحی مخالفت کرده‌اند و بسیاری از کارشناسان صنعت معتقدند اعمال ممنوعیت، تاثیر کندی بر کاهش قیمت‌ها خواهد داشت یا حتی ممکن است نتیجه معکوس دهد؛ به این معنا که پالایشگاه‌های آمریکا را به کاهش تولید، افزایش قیمت‌ها یا هر دو اقدام سوق دهد.
بحران انرژی در اقتصادهای شکننده آسیایی نمایان شد
آسیب‌پذیری اروپا در برابر شوک قیمت گازوییل
با درنظر گرفتن تحولات بازار انرژی بخصوص گازوییل به اعتقاد کارشناسان اقتصادی این اتفاق یعنی گران شدن قیمت گازوییل برای اروپا می‌تواند پیامدهای چشمگیری داشته باشد.
گیورگ زاخمان، کارشناس ارشد اندیشکده «بروگل» (Bruegel) مستقر در بروکسل، گفت: «دهه‌ها سیاست‌های تشویقی، مانند مزایای مالیاتی، باعث شده است که ناوگان خودرویی اروپا در مقایسه با مناطقی مانند ایالات متحده، وابستگی بسیار بیشتری به گازوییل داشته باشد.»
زاخمان که متخصص سیاست‌های انرژی و اقلیمی است، افزود: «در نتیجه، اتحادیه اروپا از نظر ساختاری با مازاد بنزین ـ که آن را صادر می‌کند ـ و کمبود گازوییل ـ که باید آن را وارد کند ـ مواجه است.»
بر اساس گزارش منتشرشده توسط «Transport & Environment»، یک گروه مدافع حقوق زیست‌محیطی و حمل‌ونقل مستقر در بروکسل، کمی بیش از 38 درصد خودروهای سواری در اتحادیه اروپا دیزلی هستند و حمل‌ونقل جاده‌ای، از جمله حمل بار، 77 درصد از کل مصرف گازوییل (دیزل) را به خود اختصاص می‌دهد.
ژولیت اِگال، نویسنده اصلی این گزارش، می‌نویسد: این وابستگی به حمل‌ونقل دیزلی، «رانندگان و کسب‌وکارها را به‌ویژه در معرض شوک‌های قیمت نفت و سوخت قرار می‌دهد.»
این سازمان غیردولتی محاسبه کرده است که رانندگان در اتحادیه اروپا از زمان آغاز جنگ، برای یک باک 50 لیتری گازوییل به‌طور میانگین 30 یورو بیشتر می‌پردازند. یک راننده کامیون آلمانی که در مسیرهای طولانی فعالیت می‌کند نیز به‌طور متوسط هفته‌ای 236 یورو هزینه اضافی متحمل می‌شود.
بر اساس این گزارش، مجموع هزینه‌های سوخت برای حمل‌ونقل جاده‌ای در اتحادیه اروپا روزانه 270 میلیون یورو افزایش یافته است که 203 میلیون یورو از آن مربوط به گازوییل است. در مجموع، اقتصاد اتحادیه اروپا از زمان آغاز جنگ، هزینه‌ای اضافی معادل 40 میلیارد یورو بابت گازوییل مصرفی در بخش جاده‌ای متحمل شده است.
دانکرک؛ نسخه صنعتی اروپا برای رقابت با چین
چرا قیمت گازوییل سریع‌تر از نفت خام افزایش می‌یابد؟
اسکیپ یورک، پژوهشگر غیرمقیم در «مرکز مطالعات انرژی دانشگاه رایس» در هیوستون تگزاس، می‌گوید: در کوتاه‌مدت، حجم فرآوری نفت خام روسیه مهم‌ترین و سریع‌التغییرترین عامل موثر در این زمینه است.
او می‌افزاید: «هر موج جدیدی از حملات اوکراین ظرف چند روز در قیمت گازوییل نمود پیدا می‌کند؛ برخلاف وضعیت تنگه هرمز که جریان عبور نفت از آن ماه‌هاست در سطحی پایین اما نسبتاً پایدار باقی مانده است.»
یورک خاطرنشان می‌کند: شاید تعجب‌آور باشد، اما تولید نفت خام، که ماده اولیه برای تولید گازوییل و بنزین است، بزرگ‌ترین محدودیت موجود نیست. به همین دلیل، قیمت نفت تغییرات اندکی داشته، در حالی که قیمت گازوییل جهش قابل‌توجهی را تجربه کرده است.
این کارشناس به دویچه‌وله (DW) گفت: «کانون بحران در زنجیره تامین نفت، از "کمبود نفت خام" در ماه‌های مارس و آوریل، به "کمبود ظرفیت پالایش" از ماه اوت تغییر کرده است.»
به گفته او، اکنون اختلالات در پالایشگاه‌ها بیشترین اهمیت را دارد، زیرا «هم حملات پهپادی در اوکراین و هم تنش‌ها در تنگه هرمز، ظرفیت عملیاتی پالایش را سریع‌تر از آنکه بتوان آن را جایگزین کرد، از کار می‌اندازند.»
با این حال، تنگه هرمز همچنان «بزرگ‌ترین ریسک ساختاری» برای قیمت گازوییل در بلندمدت محسوب می‌شود. زاخمان نیز تایید کرد که در سطح جهانی، ظرفیت پالایشگاهی «به‌شدت کاهش یافته و گازوییل به‌ویژه تحت تاثیر این وضعیت قرار گرفته است.»
مسدود شدن تنگه هرمز؛ مدارهای چاپی را هم گران کرد
قیمت گازوییل از این پس چه روندی خواهد داشت؟
تداوم درگیری‌ها در خاورمیانه یا روسیه می‌تواند بر مشکلات اروپا و سایر مصرف‌کنندگان گازوییل بیفزاید. محدودیت‌های صادراتی ایالات متحده نیز ممکن است این وضعیت را وخیم‌تر کند.
به گفته یورک، صادرات گازوییل آمریکا به اروپا از سال گذشته حدود 37 درصد افزایش یافته و اکنون حدود 8 درصد از تقاضای اروپا را تامین می‌کند. این امر آمریکا را به جایگزینی مهم برای گازوییل روسیه و خلیج فارس تبدیل کرده است.
زاخمن اظهار داشت: اگر آمریکا صادرات را متوقف کند، شوک بزرگی ایجاد خواهد شد و قیمت گازوییل حتی بالاتر خواهد رفت. پرسش این است که آیا اتحادیه اروپا دست به اقدام متقابل خواهد زد و صادرات بنزین به آمریکا را کاهش خواهد داد یا خیر؛ اقدامی که با افزایش قیمت بنزین در آمریکا و قیمت گازوییل در اروپا، «وضعیت هر دو طرف را بدتر خواهد کرد.»
علاوه بر این، فصل زمستان در نیم‌کره شمالی در پیش است. پالایشگاه‌ها ممکن است برای تامین هم‌زمان تقاضای نفت‌سفید (سوخت گرمایشی) و گازوییل با دشواری مواجه شوند که این امر موجب محدودتر شدن بیشتر عرضه خواهد شد.
اقتصاد قزاقستان در مسیر رونق
یورک گفت که موج تعطیلی پالایشگاه‌ها در اروپا و آمریکا از سال 2019، بازار گازوییل را آسیب‌پذیر کرده و ذخیره ظرفیت پالایشی مازاد را که پیش‌تر شوک‌ها را تعدیل می‌کرد، از بین برده است.
او تاکید کرد: «در واقع، بازار "بشکه‌های مازاد" کمتری در دسترس دارد؛ بنابراین، از دست رفتن هر بشکه، تاثیر بسیار مستقیم‌تری بر عرضه نسبت به گذشته می‌گذارد.»
انتهای پیام/
0 بازدید
منبع اصلی ↗