یمن؛ قلمروی جدید تبادل اطلاعات محرمانه اسراییل و عربستان سعودی

بین الملل به گزارش گروه بین‌الملل، یک رسانه عبری زبان در گزارشی مفصل از پیشینه تاریخی و ابعاد مکتوم روابط اطلاعاتی و امنیتی رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی در گذشته و ماه های اخیر پرده برداشت. روزنامه اسراییل هیوم در 16 اکتبر 2026، در گزارشی تفصیلی، پرده از لایه‌ای تازه از روابط پنهان عربستان سعودی و اسراییل برداشت: همکاری اطلاعاتی‌ای که ریشه‌های آن به دهه 1960 بازمی‌گردد، در سال 2006 با میانجی‌گری آمریکا شکل مستقیم‌تری به خود گرفت و اکنون به نقطه‌ای رسیده است که ریاض در جنگ علیه یمنی‌ها، از تل‌آویو کمک اطلاعاتی می‌طلبد. این افشاگری در حالی منتشر می‌شود که عربستان همچنان در عرصه عمومی، اسراییل را به رسمیت نمی‌شناسد و نمایندگانش در مجامع بین‌المللی هنگام سخنرانی مقامات اسراییلی سالن را ترک می‌کنند. عربستان سعودی به طور سنتی خود را «خادم الحرمین الشریفین» و کشوری پیشرو در جهان اسلام به ویژه در میان کشورهای اهل سنت قلمداد می‌کند. نمایندگان سیاسی این کشور در مجامع بین‌المللی در ظاهر هنگام سخنرانی نماینده اسراییل سالن همایش ها و مجامع بین‌المللی را ترک می‌کنند. ریاض در سطح رسمی و در ظاهر شروطی را برای هرگونه عادی‌سازی روابط خود با رژیم صهیونیستی ترسیم کرده است. اما گزارش‌های جدید تصویری از ارتباطات مستقیم، تبادل اطلاعاتی و حتی همکاری فنی طرفین برای سالهای متمادی افشا می‌کند. آغاز تماس‌های مستقیم با میانجی‌گری آمریکا گزارش اسراییل هیوم تصریح می‌کند که تماس‌های مستقیم و پنهان با عربستان سعودی، از حدود سال 2006 و در دوره ریاست مییر داگان بر موساد، آغاز شد. داگان ظاهراً نخستین اسراییلی بود که با مقامات سعودی تماس مستقیم برقرار کرد. در آن دوره، تماس‌ها عمدتاً از طریق یک شخص ثالث انجام می‌شد؛ روشی که موساد آن را «تماس ویژه» می‌نامید. در میان شخصیت‌های سعودی که اسراییل در آمریکا با آن‌ها در ارتباط بود، نام شاهزاده بندر بن سلطان برجسته‌تر از همه است. او سفیر وقت عربستان در واشنگتن و از تاثیرگذارترین چهره‌های سیاست خارجی سعودی بود. بندر بن سلطان سال‌ها به عنوان کانال اصلی تماس غیررسمی و با واسطه میان ریاض و تل‌آویو عمل کرد و بعدها به سمت‌های بسیار مهم‌تری رسید: ریاست سرویس اطلاعات خارجی عربستان (ریاست الاستخبارات العامه) و دبیرکلی شورای امنیت ملی این کشور. برخی تحلیل‌ها او را «معمار روابط پنهان ریاض با تل‌آویو» توصیف کرده‌اند. بندر بن سلطان در عین حال به عنوان چهره‌ای با مواضع آشکار ضدایرانی شناخته می‌شود. روابط پنهان، مانند هر رابطه میان کشورها و سرویس‌های اطلاعاتی، بر پایه منافع متقابل شکل گرفته است. ریاض به دنبال دسترسی به توانمندی ارزشمند اطلاعاتی اسراییل و قابلیت‌های سایبری مختلف آن بود، در حالی که تل‌آویو امیدوار بود با بالاترین سطوح یکی از ثروتمندترین و مهم ترین کشورهای خاورمیانه — که یک «وزنه بالقوه در برابر ایران» محسوب می‌شود — تماس برقرار کند. این منطق، در راهبرد کلان تل‌آویو نیز ریشه دارد. اسراییل به دلیل احساس ضعف در موازنه منطقه‌ای در برابر ایران، همواره به دنبال «یارکشی» و استفاده از ظرفیت کشورهای دیگر — حتی کشورهای مسلمان — برای مهار تهران بوده است. بر اساس همین راهبرد بود که عربستان سعودی، به عنوان کشوری با وزن سیاسی، اقتصادی و مذهبی قابل توجه، جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص می داد. همکاری اطلاعاتی طرفین، در نگاه اسراییل، صرفاً یک هدف نبود؛ بلکه ابزاری برای رسیدن به هدفی بزرگ‌تر بود: عادی‌سازی روابط دیپلماتیک با عربستان سعودی. گزارش اسراییل هیوم تاکید می‌کند که همکاری اطلاعاتی به آماده‌سازی زمینه و بستر برای رابطه دیپلماتیک بعدی کمک کرد، از جمله مذاکرات عادی‌سازی علنی در ماه‌های منتهی به 7 اکتبر 2023. برای اسراییل، عادی‌سازی با عربستان سعودی دستاوردی استراتژیک محسوب می‌شود. با این حال، عربستان سعودی در عرصه علنی، عادی‌سازی را مشروط به شرایطی کرده است. ریاض رسماً اعلام کرده است که بدون «مسیر روشن و غیرقابل بازگشت» در جهت تاسیس کشور مستقل فلسطینی، روابط دیپلماتیک با اسراییل را برقرار نخواهد کرد. این مواضع در شرایطی از سوی مقامات ریاض ابراز می شود که گزارشات سالهای اخیر حاکی از آن است که ریاض در مذاکرات 2023، تضمین‌های امنیتی آمریکا، کمک به توسعه برنامه هسته‌ای غیرنظامی و کاهش محدودیت‌های فروش تسلیحات آمریکایی را به عنوان «بهای» عادی‌سازی با تل‌آویو مطالبه کرده است. کمک اطلاعاتی اسراییل به عربستان در جنگ یمن، نقطه عطف جدید در روابط ریاض-تل آویو گزارش دنی زاکن در اسراییل هیوم، که پیش‌تر منتشر شده بود، نشان می‌دهد که عربستان سعودی اخیراً از طریق فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) به اسراییل نزدیک شده و خواستار اطلاعاتی برای مقابله با انصارالله یمن شده است. گزارش‌های تکمیلی حاکی است که این درخواست پس از آن مطرح شد که نیروهای انصارالله توانستند تنگه باب‌المندب را مسدود کنند و تهدیدی جدی برای امنیت دریایی و صادرات نفت عربستان ایجاد کنند. بر اساس این گزارش‌ها، کمک اطلاعاتی اسراییل به ریاض، پس از کمک آمریکا، از سایر طرف‌های خارجی بیشتر بوده است. رسانه عبری: اسراییل در جنگ یمن به عربستان کمک اطلاعاتی می‌کند هشدار عطوان به آل سعود درباره دام آمریکا و اسراییل: حقوق یمن را بدهید گزارش اجمالی اسراییل هیوم، روایتی را مستند می‌کند که در آن، واقعیت پشت صحنه روابط ریاض–تل‌آویو، بسیار پیچیده‌تر و قدیمی‌تر از ظاهر علنی آن است. از یک سو اسراییل این همکاری را مقدمه‌ای برای عادی‌سازی دیپلماتیک روابط با ریاض می‌بیند، اما در سمت مقابل محمد بن سلمان همچنان در عرصه علنی، آن را به تحقق خواسته‌های مدنظر کشور متبوعش از جمله تاسیس کشور فلسطینی و تضمین‌های امنیتی و هسته‌ای از سوی آمریکا مشروط می‌کند. شکاف میان این دو سطح، همان شکافی است که گزارش اسراییل هیوم آن را آشکارتر از همیشه کرده است: عربستان سعودی در پشت درهای بسته، شریک اطلاعاتی اسراییل است؛ اما در برابر دوربین‌ها، هنوز آن را به رسمیت نمی‌شناسد. نویسنده: پوریا لوایی، کارشناس مسایل بین الملل انتهای پیام/