آیزنکوت در مسیر تشکیل کابینه؛ آیا عصر نتانیاهو به پایان رسیده است؟

بین الملل به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم پس از شکست ایتلاف بنیامین نتانیاهو در انتخابات پارلمانی اسراییل و از دست رفتن اکثریت، اسحاق هرتزوگ، رییس این رژیم، گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد کل ارتش رژیم صهیونیستی و رهبر کنونی حزب «یشار»، را مامور تشکیل کابینه جدید کرد. حمایت احزاب عربی با 19 کرسی کنست از آیزنکوت، مسیر کنار زدن نتانیاهو را هموار کرده است؛ اما اختلافات عمیق میان احزاب مخالف و مصایب جلب نظر متحدان، تشکیل کابینه جدید را با چالش‌های جدی مواجه می‌کند. *** انتخابات کنست رژیم صهیونیستی در 27 اکتبر 2026 در شرایطی برگزار شد که نتانیاهو امیدوار بود با حفظ ایتلاف راست‌گرا و مذهبی خود، همچنان قدرت را در اختیار داشته باشد. با این حال، نتایج نهایی انتخابات نشان داد که ایتلاف او اکثریت لازم برای تشکیل کابینه را از دست داده است. بر اساس اعلام کمیته مرکزی انتخابات رژیم صهیونیستی، حزب لیکود به رهبری نتانیاهو با 27 کرسی همچنان بزرگ‌ترین حزب کنست باقی ماند، اما مجموع کرسی‌های بلوک حامی او به 53 رسید؛ رقمی که برای تشکیل کابینه جدید، اکثریت کافی نیست. در مقابل، احزاب مخالف نتانیاهو به رهبری آیزنکوت 48 کرسی به دست آوردند و دو جریان عربی «فهرست مشترک» و «رَعَم» نیز با مجموع 19 کرسی به بازیگران تعیین‌کننده در معادلات سیاسی تبدیل شدند. پس از پایان رایزنی‌های احزاب با رییس رژیم صهیونیستی، اسحاق هرتزوگ روز یکشنبه هفته جاری ماموریت تشکیل کابینه را به آیزنکوت سپرد. بر همین اساس اکنون او باید برای تشکیل کابینه ایتلافی و جلب حمایت سایر احزاب تلاش کند؛ مسیری که با توجه به ترکیب متفاوت و بعضاً متضاد جریان‌های سیاسی اسراییل، آسان نخواهد بود. چالش‌های پیش روی آیزنکوت برای تشکیل کابینه یکی از مهم‌ترین مشکلات اردوگاه مخالفان نتانیاهو، گستردگی طیف‌های سیاسی حاضر در آن است. این مجموعه، احزاب چپ و میانه‌رو تا جریان‌های راست‌گرای لیبرال و سکولار را دربرمی‌گیرد. در واقع، وجه اشتراک اصلی بسیاری از این احزاب مخالفت با ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو است و نه لزوماً توافق و اجماع نظر بر سر برنامه سیاسی و نحوه اداره آتی رژیم صهیونیستی. همین مسیله می‌تواند در مذاکرات تشکیل کابینه و تقسیم مسیولیت‌ها به اختلافات جدی میان طرف های حاضر در ایتلاف منجر شود. در این میان، جایگاه احزاب عربی اهمیت ویژه‌ای دارد. «فهرست مشترک عربی» با 11 کرسی و حزب «رَعَم» با 8 کرسی، در مجموع 19 نماینده در کنست دارند. با اضافه شدن این کرسی‌ها به 48 کرسی احزاب مخالف نتانیاهو، مجموع حمایت‌های پارلمانی از آیزنکوت روی کاغذ به 67 کرسی می‌رسد. با این حال، این عدد به معنای شکل‌گیری یک ایتلاف رسمی با مشارکت همه این احزاب نیست. احمد طیبی، از رهبران فهرست مشترک عربی، اعلام کرده است که این جریان حاضر است برای تشکیل کابینه جایگزین نتانیاهو از احزاب مخالف حمایت کند، اما قصد مشارکت در کابینه و پذیرفتن مسیولیت هیچ وزارتخانه‌ای را ندارد. به بیان دیگر، هدف اصلی این جریان استفاده از قدرت پارلمانی برای کنار زدن کابینه فعلی است، نه همراهی با تمام سیاست‌های کابینه احتمالی آیزنکوت. در مقابل، حزب رَعَم موضع منعطف‌تری درباره احتمال مشارکت در کابینه جدید مطرح کرده و در نتیجه نمی‌توان حمایت 19 نماینده عرب را به معنای توافق کامل آن‌ها با برنامه سیاسی آیزنکوت قلمداد نمود. این مسیله در حالی اهمیت دارد که نتانیاهو سال‌ها از مشارکت احزاب عربی در ساختار قدرت به‌عنوان نقطه‌ضعف مخالفان خود استفاده کرده و تلاش کرده است همکاری احزاب یهودی با آن‌ها را هزینه‌دار کند. اکنون همین احزاب به بازیگران تعیین‌کننده در سرنوشت کابینه آینده تبدیل شده‌اند. به گزارش آسوشیتدپرس، دو مسیر اصلی پیش روی آیزنکوت، تشکیل یک کابینه با مشارکت گسترده احزاب و حمایت احزاب عربی یا تشکیل کابینه موسوم به کابینه اقلیت با اتکا به حمایت آن‌ها از بیرون است؛ که البته هر دو مسیر نیز با موانع سیاسی قابل‌توجهی روبه‌رو هستند. علاوه بر مسیله احزاب عربی، آیزنکوت در صورت تشکیل کابینه باید سه اختلاف مهم داخلی را مدیریت کند: نخست، مناقشه بر سر اصلاحات قضایی و محدود کردن اختیارات دیوان عالی؛ دوم، مسیله معافیت صهیونیست‌های ارتدوکس افراطی از خدمت نظامی در ارتش اسراییل و تلاش برای برقراری الزام عمومی خدمت نظامی؛ و سوم، تشکیل کمیسیون رسمی تحقیقات درباره شکست امنیتی و اطلاعاتی اسراییل در عملیات طوفان الاقصی رزمندگان مقاومت فلسطین در هفتم اکتبر 2023. این موضوعات طی سال‌های اخیر از مهم‌ترین محورهای اختلافی میان احزاب اسراییلی بوده و حتی در صورت تشکیل کابینه جدید نیز می‌تواند انسجام ایتلاف را به چالش بکشد. نتانیاهو همچنان امیدوار به تکیه بر کرسی نخست وزیری با وجود شکست انتخاباتی، نتانیاهو هنوز از صحنه سیاسی اسراییل خارج نشده است. بر اساس نتایج نهایی کمیته مرکزی انتخابات، لیکود با 27 کرسی بزرگ‌ترین حزب کنست باقی مانده و بلوک حامی نتانیاهو نیز 53 کرسی در اختیار دارد. این وضعیت به معنای آن است که در صورت ناتوانی آیزنکوت در تشکیل کابینه، نتانیاهو همچنان می‌تواند برای بازگشت به قدرت تلاش کند. در چنین شرایطی، او ممکن است برای شکستن بلوک مخالفان به سراغ برخی جریان‌های راست‌گرا یا چهره‌هایی مانند نفتالی بنت برود و تلاش کند با یارکشی از میان متحدان آیزنکوت، معادلات پارلمانی را تغییر دهد. البته این مسیر نیز با توجه به مخالفت برخی احزاب با ادامه حضور نتانیاهو در قدرت دشوار خواهد بود. براساس قانون پایه رژیم صهیونیستی، آیزنکوت 28 روز برای تشکیل کابینه فرصت دارد و رییس‌ رژیم می‌تواند حداکثر 14 روز دیگر به این مهلت اضافه کند؛ بنابراین مجموع زمان در اختیار او حداکثر 42 روز خواهد بود. در صورت شکست این تلاش، هرتزوگ می‌تواند ماموریت را به نماینده دیگری واگذار کند. اگر تلاش‌های بعدی نیز به تشکیل کابینه منجر نشود، ساکنان سرزمین‌های اشغالی ممکن است به سمت انتخابات زودهنگام رهسپار شوند؛ احتمالی که می‌تواند انتخابات دیگری را در ماه‌های ابتدایی سال 2027 رقم بزند. البته نکته مهم این است که تا زمان تشکیل کابینه جدید، کابینه فعلی نتانیاهو به‌عنوان کابینه موقت به کار خود ادامه خواهد داد. یکی دیگر از موضوعات مهم در آینده سیاسی نتانیاهو، پرونده‌های فساد اوست. دادگاه رسیدگی به اتهامات نخست‌وزیر اسراییل از سال 2020 آغاز شده و او در سه پرونده با اتهاماتی از جمله رشوه، کلاهبرداری و سوءاستفاده از اعتماد عمومی روبه‌رو است. این در حالی است که نتانیاهو تمامی اتهامات علیه خود را رد کرده است. نتانیاهو در ژوین 2026 پس از 98 جلسه شهادت، دفاع خود را به پایان رساند؛ با این حال، رسیدگی قضایی به پرونده وی همچنان ادامه دارد و شهادت سایر افراد نیز باید بررسی شود. نتانیاهو در نوامبر 2025 درخواست عفو خود را به اسحاق هرتزوگ ارایه کرد. دونالد ترامپ نیز بارها از رییس رژیم صهیونیستی خواسته است با این درخواست موافقت کند. در همین راستا اسحاق هرتزوگ در آوریل 2026 اعلام کرد که پیش از بررسی درخواست عفو، باید تلاش برای دستیابی به توافق میان نتانیاهو و دادستان‌ انجام شود. بنابراین کنار رفتن احتمالی نتانیاهو از قدرت، پرونده قضایی او را منتفی نمی‌کند و حتی می‌تواند موقعیت سیاسی او را در پیگیری درخواست عفو و مذاکرات احتمالی قضایی تغییر دهد. در مجموع می توان گفت آیزنکوت اکنون حداکثر 42 روز فرصت دارد تا با جلب نظر احزاب مختلف، کابینه ایتلافی جدیدی تشکیل دهد؛ اما حتی در صورت موفقیت نیز حفظ این کابینه کار آسانی نخواهد بود. طیف گسترده مخالفان نتانیاهو، اختلافات بر سر مسایل داخلی و به‌ویژه نحوه تعامل با احزاب عربی، می‌تواند انسجام کابینه آینده را با مشکلات جدی مواجه کند. مسیر سنگلاخ پیش روی آیزنکوت برای تشکیل کابینه ایتلافی اسراییل در مقابل، نتانیاهو با وجود از دست دادن اکثریت، همچنان بزرگ‌ترین حزب کنست به شمارمی‌رود و حمایت 53 نماینده را در بلوک خود در اختیار دارد و امیدوار است با ناکامی آیزنکوت در تشکیل کابینه یا جذب برخی احزاب رقیب، بار دیگر به قدرت بازگردد. در نهایت اینکه اگر تلاش‌های دو طرف و مسیرهای بعدی تشکیل کابینه به نتیجه نرسد، ساکنان فلسطین اشغالی ممکن است بار دیگر در ماه‌های ابتدایی سال 2027 به پای صندوق‌های رای برود. به این ترتیب، شکست انتخاباتی نتانیاهو هنوز به معنای پایان قطعی حضور او در قدرت نیست و سرنوشت سیاسی رژیم همچنان به نتیجه مذاکرات پیچیده میان احزاب بستگی دارد. نویسنده: پوریا لوایی، کارشناس مسایل بین الملل انتهای پیام/