بایکوت اسراییل در بازار نشر آمریکا؛ انزوای بی‌سابقه ادبیات عبری

فرهنگی به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، پاییز 2024 جهان شاهد بزرگترین تحریم فرهنگی علیه اسراییل با امضای هزار نویسنده مطرح جهانی بود، نویسندگانی در سراسر دنیا از جمله برندگان جوایز نوبل، بوکر، پولیتزر و جایزه ملی کتاب، تحریم گسترده‌ای را علیه ناشران اسراییلی آغاز کردند؛ ناشرانی که در سلب مالکیت و آواره‌سازی مردم فلسطین همدست بودند. این بیانیه جمعی، که بزرگترین تحریم فرهنگی علیه نهادهای فرهنگی اسراییل در طول تاریخ به شمار می‌رفت، در ادامه 7 هزار نویسنده را با خود همراه کرد، در میان این نویسندگان نام‌هایی همچون سالی رونی، آنی ارنو، آرونداتی روی، ویت تان نگوین، مکس پورتر، اوشن وونگ، پرسیوال اورت، عبدالرزاق گورنا، روپی کایور، میشل الکساندر، جودیت باتلر، ریچل کوشنر، جومپا لاهیری، والریا لوییزلی و بسیاری دیگر به چشم می‌خورد. امضا‌کنندگان متعهد شدند با ناشران، جشنواره‌ها، آژانس‌های ادبی و نشریات اسراییلی که «در سرکوب شدید فلسطینیان همدست بوده‌اند یا در برابر آن سکوت کرده‌اند» همکاری نکنند. استدلال این بود که فرهنگ نقشی اساسی در عادی‌سازی بی‌عدالتی‌های دولت اسراییل ایفا کرده است. از آن پس رفته‌رفته نویسندگان مطرح و شناخته‌شده جهانی قراردادهای خود را با موسسات فرهنگی و ناشران اسراییلی کنسل کردند، نهادها و جوایز مرتبط با اسراییل نیز به نوعی تحریم شدند و نوعی مواجهه مستقیم علیه موسسات و نهادهای فرهنگی حامی اسراییل شکل گرفت، تنها ناشران و نهادهایی که نسبت به سیاست‌های اسراییل موضع‌گیری می‌کردند، به فهرست ارتباط با نویسندگان راه پیدا کردند. نویسندگان مطرح و شناخته‌شده ترجمه آثارشان به زبان عبری را متوقف کردند و قراردادهایشان با موسسات انتشاراتی وابسته به اسراییل را لغو کردند. حالا نزدیک به دو سال پس از این جریان، نهادهای فرهنگی آمریکا اعلام کرده‌اند که نویسندگان اسراییلی، موسسات فرهنگی و هنری اسراییل در سراسر دنیا از جمله آمریکا در پی جنایت‌های اسراییل علیه فلسطین و مردم غزه، با انزوا و طرد فزاینده‌ای روبرو شده‌اند. از سوی دیگر آمارها نشان می‌دهد انتشار داستان‌های معاصر عبری به انگلیسی در آمریکا کاهش یافته و بحث درباره تاثیر مخالفت‌های سیاسی با اسراییل بر حضور نویسندگان این کشور در بازار نشر تاثیر گذاشته است. این تاثیر به گونه‌ای است که بسیاری از نویسندگان اسراییلی حالا می‌گویند که کسی به آن‌ها توجه نمی‌کند. ناشران حاضر نیستند آثارشان را چاپ کنند چون کسی آن‌ها را نمی‌خرد. گزارش انجمن قلم آمریکا (PEN America) با عنوان A Silent Moratorium از «تعلیق خاموش» و طرد غیررسمی نویسندگان اسراییلی و یهودی می‌گویید، آمارهای موجود نشان می‌دهد که چهار ناشر اصلی در سال‌های 2004 تا 2020، مجموعاً 53 عنوان ترجمه از عبری منتشر کردند؛ که این رقم در فاصله سال‌های 2021 تا 2025 به چهار عنوان رسید. بررسی شرایط بازار نشان می‌دهد که با گسترش مخالفت‌ها و بحث بایکوت فرهنگی اسراییل در کشورهای مختلف امروز مخاطبان نیز با این جنبش‌ها همراهی کرده‌اند و چشم جهان نسبت به آنچه که اسراییل و آمریکا و رسانه‌های غرب سال‌ها تلاش در پوشش آن داشتند، روشن شده است. چرا که انتخاب، ترجمه و انتشار آثار نویسندگان اسراییلی در جهان رو به کاهش گذاشته است، در مقابل تقاضا برای مطالعه کتاب‌هایی درباره فلسطین در بازار نشر به شدت پس از 7 اکتبر 2023 رونق گرفته و رمان‌ها و کتاب‌هایی با موضوع فلسطین قفسه کتابفروشی‌ها را اشغال کرده‌اند. با استناد به گزارش انجمن قلم آمریکا برخی از آژانس‌های ادبی مستقر در اورشلیم اعلام کرده‌اند که پیش از این سالانه 5 رمان ادبی به ایالات متحده می‌فروختند، این در حالی است که از دسامبر 2023، آن‌ها حتی یک رمان هم نفروخته‌اند. ویراستاران و مدیران نشرهای ادبی نیز به سادگی به آثار ارسالی این آژانس‌ها پاسخ نمی‌دهند یا آن‌ها را کاملاً رد می‌کنند. برخی از ویراستاران از آن‌ها خواسته‌اند که در آینده آثار نویسندگان اسراییلی را ارسال نکنند. بر اساس گزارش‌های انجمن قلم آمریکا، بیش از 30 نویسنده اسراییلی از انزوای فرهنگی رو به گسترش پس از طوفان‌الاقصی سخن گفته‌اند. در سال‌های گذشته آژانس‌های ادبی و ناشران دولتی و خصوصی تل‌آویو با تکیه بر کمک‌هزینه‌های هنگفت ترجمه، صدها عنوان کتاب عبری را سالانه به زبان‌های مختلف روانه بازار جهانی می‌کردند. اما گزارش‌ها و اعترافات مکرر ناشران صهیونیست در نشریات خود حاکی از آن است که بسیاری از نویسندگان مطرح جهانی از واگذاری حق ترجمه (کپی‌رایت) کتاب‌های جدید خود به ناشران عبری‌زبان خودداری می‌کنند. همان اقدامی که پیش‌تر سالی رونی و آلیس واکر آغازگر آن بودند و اکنون به رویه‌ای فراگیر بدل شده است. شواهد نشان می‌دهد که ناشران برجسته بین‌المللی در اروپا و آمریکای شمالی از خرید حقوق ترجمه آثار نویسندگان اسراییلی عقب‌نشینی کرده‌اند؛ چرا که بازار جهانی کتاب تمایلی به سرمایه‌گذاری روی عناوینی که نماد یا توجیه‌گر یک سازوکار اشغالگرانه هستند، نشان نمی‌دهد. به موازات این تحریم، حضور هییت‌های فرهنگی و نویسندگان صهیونیست در رویدادهایی چون نمایشگاه کتاب فرانکفورت، لندن، ادینبرو و پن‌آمریکا با بحران‌های بی‌سابقه‌ای روبه‌رو شده است که از آن جمله می‌توان به برگزاری اعتراضات گسترده در داخل سالن‌های همایش و مقابل محل سخنرانی چهره‌های اسراییلی، انصراف دسته‌جمعی نویسندگان مستقل غربی و غیرغربی از پنل‌هایی که نمایندگان وابسته به رژیم در آن‌ها حضور دارند، و انحلال یا بحران مدیریت در برخی سازمان‌های باسابقه (نظیر لغو مراسم جوایز پن‌آمریکا پس از انصراف گسترده نامزدها به دلیل مواضع منفعلانه این نهاد در قبال غزه) اشاره کرد. تحریم‌کنندگان فرهنگی اسراییل در فضای مجازی نیز بسیار فعال بوده‌اند، در سایت‌هایی چون آمازون و گودریدرز بسیاری از مخاطبان دست به تحریم نویسندگان اسراییلی و آثارشان زده‌اند، درخواست‌های آنلاین برای عدم مطالعه، عدم دعوت به مجامع و قطع ارتباط با کسانی که از اسراییل و صهیونیسم حمایت کردند، رو به فزونی است. البته نهادهای اسراییلی و طرفدار صهیونیسم نیز بیکار ننشسته‌اند، از حمایت‌های مالی همه‌جانبه برای انتشار آثار اسراییلی گرفته تا تهدید و ارعاب هنرمندان و فعالان و طرفداران فلسطین، لغو و طرد شدن حضور نویسندگان حامی فلسطین در حوزه‌های ادبی و فرهنگی آمریکایی، نمایشگاه‌هایی چون فرانکفورت و غیره و به وجود آوردن عواقب وخیم برای هنرمندانی که آزادانه حمایت خود را از فلسطین اعلام کردند، از جمله دستگیری، آزار و اذیت و تهدید، تلاش برای اخراج و بازداشت... هزار نویسنده مطرح جهان اسراییل را تحریم کردند مجموع این حرکت‌ها نشان می‌دهد ادبیات متعهد دیگر حاضر نیست «استقلال هنر» را سرپوشی برای مشروعیت‌بخشی به اشغال‌گری و پاکسازی قومی قرار دهد. طی دهه‌های گذشته، جریان فرهنگی و رسانه‌ای غرب همواره تلاش داشت چهره‌ای روشنفکر، صلح‌طلب و مستقل از نویسندگان اسراییلی به جهان معرفی کند و آنان را به‌عنوان سفیران مدارا و دموکراسی در محافل ادبی جا بیندازد. با این حال، تحولات گسترده پس از نبرد طوفان‌الاقصی و تجاوزات مرگبار رژیم صهیونیستی به باریکه غزه، شکافی بنیادین در این ویترین تبلیغاتی ایجاد کرد. امروز جهان ادبیات شاهد بی‌سابقه‌ترین موج طرد، بایکوت و انزوای نهادها و نویسندگان اسراییلی در عرصه بین‌المللی است؛ موجی که دیگر به جوامع عربی یا اسلامی محدود نیست و قلب فستیوال‌ها، دانشگاه‌ها و جوامع ادبی اروپا و آمریکا را فرا گرفته است. آن‌چه امروز رخ می‌دهد، گسستی عمیق میان جامعه ادبی جهان و ساختار فرهنگی رژیم صهیونیستی است. بایکوت فرهنگی و ادبی (BDS) که سال‌ها تلاشی حاشیه‌ای تلقی می‌شد، امروز به متن جریان اصلی هنر و ادبیات آمده است. نویسندگان آثار عبری حامی اسراییل، بیش از هر زمان دیگری متوجه شده‌اند که نمی‌توان بر ویرانه‌های غزه ایستاد و هم‌زمان در تالارهای ادبی جهان ادعای روایتگری از رنج و انسان‌دوستی داشت. این انزوا نه یک حادثه گذرا، بلکه آغاز فصلی تازه در پاسخگو کردن فرهنگ حامی اشغال در پیشگاه وجدان عمومی جهان است. انتهای پیام/