بازگشت به نقطه صفر؛ واکنش انصارالله به تشدید حملات عربستان

بین الملل به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، در روزهایی که پس از سفر سلطان هیثم بن طارق، پادشاه عمان، به جده و دیدار وی با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، بار دیگر برخی امیدها نسبت به امکان کاهش تنش در پرونده یمن از مسیر دیپلماتیک شکل گرفته بود، تحولات میدانی مسیر متفاوتی را نشان داد. مجموعه‌ای از تحولات نظامی در جبهه‌های مختلف یمن طی روزهای اخیر، بار دیگر سطح تقابل میان عربستان و انصارالله را افزایش داده و نشانه‌هایی از بازگشت تدریجی فضای درگیری به شرایط پیش از آتش‌بس سال 2022 را آشکار کرده است. نقطه آغاز این روند را باید در تحولات میدانی اطراف تعز جست وجو کرد. نیروهای انصارالله طی روزهای گذشته در مناطق کوهستانی اطراف این استان به پیشروی‌هایی دست یافتند و همزمان گزارش‌هایی از افزایش حملات هوایی عربستان علیه مواضع این نیروها منتشر شد. در همان حال، جبهه‌های دیگری از یمن نیز شاهد افزایش سطح فعالیت نظامی بود و آرام آرام نشانه‌هایی از فعال شدن دوباره بخشی از ظرفیت‌های نظامی عربستان در جنگ یمن پدیدار شد. همزمان با این تحولات، نیروهای مسلح یمن اعلام کردند که طی دو روز چهار فروند پهپاد متعلق به ارتش عربستان را در مناطق مرکزی یمن هدف قرار داده‌اند. اعلام این عملیات، در کنار گزارش حملات هوایی سعودی، نشان می‌داد که فضای ایجاد شده پس از چند سال کاهش درگیری مستقیم میان دو طرف در حال تغییر است. از سال 2022 و پس از شکل‌گیری آتش‌بس میان عربستان و انصارالله، اگرچه پرونده یمن همچنان با اختلافات سیاسی، اقتصادی و امنیتی همراه بود، اما سطح حملات مستقیم میان دو طرف به شکل محسوسی کاهش یافت. جنگنده‌های سعودی دیگر با همان شدت سال‌های جنگ وارد عملیات در خاک یمن نمی‌شدند و حملات موشکی و پهپادی گسترده انصارالله علیه اهداف سعودی نیز متوقف شده بود. همین وضعیت باعث شد طی سال‌های گذشته، امکان شکل‌گیری یک روند سیاسی برای پایان دادن به بخش مهمی از منازعه بیشتر شود. با این حال، طی هفته‌های اخیر نشانه‌های فرسایش این وضعیت افزایش یافته است. حملات هوایی عربستان و تحرکات زمینی نیروهای وابسته به ریاض، در کنار افزایش فعالیت انصارالله در برخی جبهه‌ها، فضای جدیدی را در میدان ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، نیروهای مسلح یمن نیز به صورت مرحله‌ای مواضع خود را درباره نحوه پاسخ به تحرکات سعودی اعلام کرده‌اند. یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، پیش از این در سخنرانی خود در مراسم میلاد پیامبر اکرم (ص) هشدار داده بود که هرگونه نقض حریم هوایی یمن توسط ارتش عربستان با حمله به تاسیسات نفتی این کشور پاسخ داده خواهد شد. این موضع در شرایطی مطرح شد که در آن مقطع همچنان سطح درگیری به اندازه‌ای نرسیده بود که چنین تهدیدی بلافاصله به یک عملیات گسترده تبدیل شود. طی روزهای بعد، با ادامه گزارش‌ها درباره حملات هوایی سعودی، نیروهای مسلح یمن نیز عملیات‌های خود علیه اهداف نظامی را ادامه دادند. با این حال، روند پاسخ‌ها همچنان محدود باقی ماند و صنعا از ورود فوری به مرحله‌ای از درگیری که می‌توانست دامنه تقابل را به شکل گسترده افزایش دهد، خودداری کرد. این وضعیت از صبح امروز، دوشنبه، تغییر محسوسی پیدا کرد تا جایی که منابع میدانی از آغاز عملیات زمینی نیروهای وابسته به عربستان در شرق یمن و استان الجوف خبر دادند. این عملیات با پشتیبانی گسترده هوایی همراه شد و جنگنده‌های سعودی طی ساعات نخست، حملات متعددی را علیه مواضع انصارالله در این منطقه انجام دادند. بر اساس گزارش منابع میدانی، تنها در چند ساعت بیش از 9 حمله هوایی علیه مواضع انصارالله در جبهه الجوف انجام شد. همزمان حملات هوایی عربستان به این استان محدود نماند و مناطق مختلف دیگری در یمن نیز هدف حملات قرار گرفتند. استان‌های تعز، مارب و البیضا از جمله مناطقی بودند که در همین بازه زمانی شاهد حملات هوایی سعودی بودند. فعال شدن همزمان چند جبهه، وضعیت میدانی یمن را وارد مرحله متفاوتی کرد. در شرایطی که انصارالله در اطراف تعز در حال تثبیت موقعیت خود بود، آغاز عملیات زمینی در الجوف و افزایش حملات هوایی در چند استان، فشار تازه‌ای را بر مواضع این نیروها ایجاد کرد. الجوف در این میان اهمیت ویژه‌ای داشت؛ زیرا فعال شدن این جبهه می‌توانست انصارالله را وادار کند بخشی از ظرفیت خود را از جبهه‌های غربی به سمت مناطق شرقی و شمال شرقی منتقل کند. این تحول در شرایطی اتفاق افتاد که فشار نظامی بر مناطق اطراف تعز و ساحل غربی نیز همچنان ادامه داشت و وضعیت این جبهه‌ها از نظر میدانی برای صنعا اهمیت بالایی داشت. حملات هوایی سعودی در حالی افزایش یافت که تحولات اطراف تعز همچنان ادامه داشت. پیشروی نیروهای انصارالله در مناطق کوهستانی این استان طی روزهای گذشته، وضعیت جبهه را نسبت به گذشته تغییر داده بود و همین تحول یکی از مهم‌ترین موضوعات میدانی مورد توجه طرف‌های درگیر بود. همزمان با گسترش حملات عربستان، پاسخ انصارالله نیز وارد مرحله تازه‌ای شد. نیروهای مسلح یمن حمله جدیدی را علیه پالایشگاه آرامکو در جیزان انجام دادند. این حمله، از نظر نوع هدف، تفاوت مهمی با عملیات‌های پیشین داشت؛ زیرا بار دیگر یکی از تاسیسات اصلی انرژی عربستان را در جنوب غرب این کشور هدف قرار می‌داد. منابع غربی نیز وقوع این حمله و آتش سوزی در تاسیسات جیزان را تایید کردند. روزنامه فایننشال تایمز در گزارش‌های خود درباره تحولات نفتی عربستان، به حمله به تاسیسات جیزان و وقوع آتش سوزی در این منطقه پرداخت. این حمله در شرایطی انجام شد که موضوع وضعیت فعالیت پالایشگاه جیزان در هفته‌های اخیر نیز مورد توجه قرار گرفته بود. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، پس از اعلام محاصره نفتی عربستان توسط انصارالله در ماه گذشته، پالایشگاه جیزان طی همان ماه هیچ محموله صادراتی بارگیری نکرده بود. به این ترتیب، حمله جدید به این پالایشگاه در زمانی صورت گرفته است که تاسیسات نفتی جیزان از قبل نیز در مرکز فشارهای اقتصادی و نظامی میان صنعا و ریاض قرار داشت. حمله به جیزان همچنین نشان داد که تهدیدی که پیش از این از سوی نیروهای مسلح یمن درباره پاسخ به نقض حریم هوایی مطرح شده بود، می‌تواند در صورت افزایش عملیات سعودی به اهداف نفتی این کشور منتقل شود. انصارالله طی سال‌های جنگ نیز بارها زیرساخت‌های نفتی عربستان را هدف قرار داده بود و به همین دلیل ورود مجدد تاسیسات انرژی به چرخه حملات، حامل پیام روشنی درباره دامنه احتمالی تقابل جدید است. در همین حال، عملیات‌های زمینی و هوایی سعودی در داخل یمن ادامه داشت و هنوز نشانه‌ای از توقف فوری حملات در جبهه‌های مختلف مشاهده نشده است. تحولات الجوف همچنان در کنار درگیری‌ها در تعز و حملات هوایی به مارب و البیضا، یکی از محورهای اصلی تحولات میدانی محسوب می‌شود. در مقابل، انصارالله نیز تلاش کرده است پاسخ خود را در چند سطح تنظیم کند. از یک سو فعالیت‌های نظامی در جبهه‌های داخل یمن ادامه دارد و از سوی دیگر حمله به تاسیسات نفتی عربستان نشان می‌دهد که صنعا برای پاسخ به تشدید عملیات سعودی، گزینه‌های متنوعی در اختیار دارد. در مجموع، آنچه طی روزهای اخیر در یمن رخ داده، از یک زنجیره پیوسته تحولات نظامی تشکیل شده است: پیشروی نیروهای انصارالله در مناطق کوهستانی اطراف تعز، انتشار گزارش‌های حملات هوایی عربستان، هدف قرار گرفتن چهار پهپاد سعودی، آغاز عملیات زمینی در الجوف، افزایش حملات هوایی به چند استان و در نهایت حمله انصارالله به پالایشگاه آرامکو در جیزان. این مجموعه تحولات، سطح درگیری میان دو طرف را به شکل محسوسی افزایش داده است. در صورتی که عملیات زمینی و هوایی عربستان ادامه پیدا کند و پاسخ‌های انصارالله نیز گسترش یابد، احتمال آن وجود دارد که درگیری از مجموعه‌ای از اقدامات محدود و مقطعی عبور کرده و بار دیگر به یک چرخه مستمر حمله و پاسخ تبدیل شود. با این حال، نکته مهم در شرایط کنونی تفاوت رفتار دو طرف است. عربستان در شرایطی وارد افزایش سریع عملیات نظامی شده که روند تحولات میدانی در برخی جبهه‌ها، به ویژه تعز و مناطق غربی یمن، برای ریاض مطلوب نیست. از این منظر، به نظر می‌رسد تلاش سعودی برای فعال کردن جبهه‌های جدید و افزایش فشار هوایی، واکنشی شتابزده به روندی است که آن را در حال تثبیت موقعیت انصارالله می‌بیند. در سوی مقابل، انصارالله در شرایطی قرار ندارد که برای افزایش فوری سطح درگیری با عربستان نیاز به شتاب داشته باشد. صنعا می تواند ضمن پاسخ به حملات سعودی، سطح درگیری را تا اندازه ای کنترل کند و از رسیدن فوری آن به یک رویارویی گسترده جلوگیری کند. هدف از این مدیریت، پایان دادن به تقابل نیست؛ بلکه حفظ شرایط تا زمانی است که از نگاه صنعا زمان مناسب برای تشدید فراگیرتر درگیری فرا برسد. بازگشت جنگنده‌ها به عرصه نبرد و آزمون بازدارندگی انصارالله معمای سعودی در باب المندب؛ ریاض در حدفاصل جنگ مستقیم و تغییر موازنه از این منظر، مهم ترین مسیله در مرحله کنونی این است که چه طرفی بتواند زمان و سطح تشدید بعدی را تعیین کند. عربستان با افزایش سریع فشار نظامی در تلاش است روند میدانی را تغییر دهد، اما انصارالله تلاش می کند در عین پاسخ دادن، ابتکار عمل در تعیین نقطه تشدید را حفظ کند. اگر این الگو ادامه یابد، درگیری های روزهای اخیر می تواند مقدمه مرحله ای تازه در پرونده یمن باشد؛ مرحله ای که در آن، حملات سعودی به جبهه های یمن و پاسخ انصارالله به زیرساخت های حساس عربستان بار دیگر به دو روی یک معادله نظامی تبدیل خواهد شد.