کلان بر پایه‌های عقلانیت جمعی خُرد

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، دکتر کوثر یوسفی؛ دانشیار اقتصاد و فارغ التحصیل دکترای اقتصاد از تگزاس در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت، اقتصاددانان سال ها برای تبیین نسبت مصرف و درآمد خانوارها تلاش کرده اند. کینز سطحی از مصرف را حداقلی و قطعی و نسبت افزایش مصرف به درآمد را «کوچک تر از یک» می داند. این دیدگاه دهه ها به عنوان یکی از اصول اقتصاد شناخته می شد، هرچند اقتصاددانان نمی توانستند آن را به طور کامل با رفتار واقعی خانوارها توضیح دهند. در سال ۱۹۵۷، میلتون فریدمن نظریه درآمد دایمی را مطرح کرد و گامی مهم در رفع این ابهام برداشت. رابرت هال با ترکیب این نظریه و فرض «انتظار عقلایی» نشان داد که انسان ها با استفاده از اطلاعات جدید، رفتار مصرفی خود را تنظیم می کنند؛ رویکردی که نشان دهنده عقلانیت جمعی آحاد جامعه است. در سوی دیگر، مایکل وودفورد نشان داد که چگونه این اخبار در سیاستگذاری اقتصادی نقش ایفا می کنند. این دو رویکرد، دو روی یک سکه در شکل دهی تعادل اقتصاد کلان هستند که به ارتباط میان شفافیت سیاستگذار و تصمیمات عقلایی مردم وابسته اند. شواهد تجربی اقتصاد ایران، از جمله افت شیب مصرف بخش خصوصی پس از اخبار تحریم ها در سال ۱۳۸۶، با این نظریه ها سازگار است و نشان می دهد خانوارها پیش از اثرگذاری رسمی تحریم ها، خود را برای شرایط دشوار آماده کرده اند. این واقعیت ها گواهی بر عقلانیت متوسط جامعه است؛ اصلی که ایجاب می کند قضاوت و انتخاب جمعی مردم در تحلیل های اقتصادی و اجتماعی محترم شمرده شود.