کارکرد هییت و مساجد در حل مسایل اجتماعی

✍️فاطمه شبانی آرانی جامعه فقط با قانون برپا نمی‌ماند با پیوندهای زنده و ریشه‌دار دوام می‌آورد. جایی که دست نهادهای رسمی به همه زخم‌های پنهان زندگی نمی‌رسد، نهادهای مردمی‌اند که بار همدلی، اعتماد و ترمیم را بر دوش می‌کشند. در میان این کانون‌های اثرگذار، هییت و مسجد از جایگاهی ممتاز برخوردارند؛ جایگاهی که اگر درست فهم و درست فعال شود، می‌تواند از دل ایمان، راهی برای گشودن گره‌های واقعی جامعه پدید آورد. مسیله امروز جامعه ما فقط تنگنای معیشت نیست. فرسایش اعتماد، سستی پیوندهای همسایگی، تنهایی نسل‌ها، رهاشدگی برخی نوجوانان، اضطراب خانواده‌ها و گسترش آسیب‌های خاموش، بخشی از واقعیتی است که حیات اجتماعی را از درون فرسوده می‌کند. بسیاری از بحران‌ها نیز پیش از آنکه در قالب پرونده‌های قضایی، معضلات امنیتی یا هزینه‌های سنگین اجرایی ظاهر شوند، در لایه‌های آرام و روزمره زندگی شکل می‌گیرند؛ همان‌جا که یک خانواده از پشتیبانی عاطفی و اجتماعی تهی می‌شود و یک محله، آرام‌آرام قدرت مراقبت از خود را از دست می‌دهد. در چنین شرایطی، جامعه بیش از هر زمان دیگر به نهادهایی نیاز دارد که هم در متن مردم حضور داشته باشند، هم زبان آنان را بفهمند و هم قدرت برانگیختن کنش جمعی را در اختیار داشته باشند. هییت و مسجد، اگر از تعریف محدود و مناسکی خود فراتر روند، می‌توانند دقیقاً در همین نقطه نقش‌آفرین شوند. این دو نهاد، از یک سو به دلیل ریشه‌داشتن در باور دینی مردم، از سرمایه اعتماد برخوردارند و از سوی دیگر، به سبب حضور مستمر در متن محله، امکان شناسایی بهنگام مسیله را دارند. مسجد می‌تواند محل جمع شدن عقل‌های محله باشد و هییت می‌تواند شور دینی را به اراده اجتماعی تبدیل کند.