تغییر راهبرد حفاظت از جنگل‌های شمال/مردم جایگزین ‌دولت‌ می‌شوند

استانها به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، جنگل‌های هیرکانی مازندران، میراث میلیون‌ها ساله ایران و جهان، سال‌هاست درگیر تهدیدهایی است که هر سال بخشی از این سرمایه ارزشمند را می‌بلعد؛ از قاچاق چوب و تصرف اراضی گرفته تا آتش‌سوزی‌هایی که گاه در چند ساعت، حاصل ده‌ها سال رشد طبیعت را نابود می‌کنند. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که حفاظت از این عرصه‌های گسترده تنها با اتکا به نیروهای دولتی امکان‌پذیر نیست. وسعت جنگل‌های شمال، پراکندگی جغرافیایی، سخت‌گذر بودن مناطق و محدودیت نیروی انسانی باعث شده است که امروز «مشارکت مردمی» به مهم‌ترین حلقه مفقوده حفاظت از منابع طبیعی تبدیل شود؛ موضوعی که اکنون در قالب طرح «هر دهیار یک جنگل‌بان» وارد مرحله اجرا شده است. سرهنگ مهدی‌زاده، فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران، از اجرای این طرح با هدف فعال‌سازی ظرفیت دهیاران، جوامع محلی و ساکنان حاشیه جنگل خبر می‌دهد؛ طرحی که می‌تواند الگوی جدیدی از حکمرانی مشارکتی در حوزه منابع طبیعی باشد. دهیاران؛ نخستین دیده‌بانان جنگل دهیاران، به دلیل ارتباط مستقیم با روستاها و شناخت دقیق از جغرافیای منطقه، می‌توانند نخستین افرادی باشند که وقوع تخلفات، قاچاق چوب یا آتش‌سوزی را شناسایی و گزارش می‌کنند. بر اساس این طرح، دهیاران با حضور در دوره‌های آموزشی، شیوه‌های مقابله با قاچاق چوب، مدیریت بحران آتش‌سوزی و استفاده از ظرفیت‌های محلی برای مهار حریق را فرا می‌گیرند تا پیش از گسترش خسارت، عملیات اولیه کنترل را آغاز کنند. کارشناسان معتقدند هر دقیقه تاخیر در اطلاع‌رسانی آتش‌سوزی جنگل، می‌تواند خسارت را چندین برابر افزایش دهد و همین حضور نیروهای محلی، زمان طلایی مقابله با حریق را حفظ خواهد کرد. تلفیق فناوری و مشارکت مردمی در کنار استفاده از ظرفیت مردم، یگان حفاظت منابع طبیعی مازندران تلاش کرده است تجهیزات حفاظتی خود را نیز به‌روز کند. به گفته فرمانده یگان حفاظت، اکنون حدود یک‌هزار و 400 نیروی حفاظتی در عرصه‌های منابع طبیعی استان فعالیت دارند؛ نیروهایی که علاوه بر تجهیزات سنتی، به دوربین‌های برد بلند با قابلیت پایش تا شعاع 70 کیلومتر و پهپادهای شناسایی و پایش حریق نیز مجهز شده‌اند. این تجهیزات امکان رصد لحظه‌ای بخش قابل توجهی از عرصه‌های جنگلی را فراهم می‌کند؛ موضوعی که به‌ویژه در مقابله با قاچاق چوب و شناسایی سریع آتش‌سوزی‌ها اهمیت فراوانی دارد. کاهش آتش‌سوزی‌ها؛ نتیجه تغییر رویکرد آمارهای ارایه‌شده از سوی یگان حفاظت منابع طبیعی نشان می‌دهد تغییر رویکرد حفاظتی، نتایج ملموسی نیز به همراه داشته است. سرهنگ مهدی‌زاده از تشکیل تیم‌های واکنش سریع خبر داده و اعلام کرده است که امسال تعداد آتش‌سوزی‌های جنگل‌های مازندران به 9 فقره کاهش یافته و مجموع سطح خسارت‌دیده نیز حدود 5 هزار متر مربع بوده است؛ آماری که در مقایسه با سال‌های گذشته کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد. اگرچه این آمار امیدوارکننده است، اما کارشناسان هشدار می‌دهند با افزایش دمای هوا، خشکی پوشش گیاهی و ورود گسترده گردشگران به جنگل‌ها، خطر آتش‌سوزی همچنان پابرجاست و نباید این کاهش، سبب غفلت از اقدامات پیشگیرانه شود. حفاظت از هیرکانی؛ مسیولیتی فراتر از دولت جنگل‌های هیرکانی تنها متعلق به نسل امروز نیستند. این میراث جهانی که میلیون‌ها سال قدمت دارد، سرمایه‌ای برای نسل‌های آینده محسوب می‌شود و حفاظت از آن، نیازمند مشارکت همه اقشار جامعه است. تجربه کشورهای موفق نیز نشان داده است که موثرترین مدل حفاظت از منابع طبیعی، تلفیق توان حاکمیت، فناوری‌های نوین و مشارکت جوامع محلی است؛ مدلی که اکنون در مازندران نیز در حال شکل‌گیری است. یک تماس؛ آغاز نجات جنگل فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی مازندران از شهروندان خواسته است در صورت مشاهده هرگونه قاچاق چوب، قطع غیرمجاز درختان، تصرف اراضی یا آتش‌سوزی جنگل‌ها، موضوع را از طریق شماره رایگان 1504 به یگان حفاظت اطلاع دهند. شاید یک تماس ساده، بتواند از نابودی بخشی از جنگل‌های هیرکانی جلوگیری کند؛ جنگل‌هایی که نه‌تنها ریه‌های تنفسی شمال کشور، بلکه بخشی از هویت طبیعی ایران و میراث مشترک بشریت به شمار می‌روند. انتهای پیام/