خبری
·
اختصاصی با کمال شرف: ملّت ایران امروز خودش «امام خامنهای» است
ایرانیها من را واقعاً شگفتزده کردند؛ ملّت ایران، امروز خودش «امام خامنهای» است.
بین الملل
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، «کمال شرف»، کارتونیست اهل یمن که در جبهه مقاومت فعال است در جریان سفر اخیر خود به ایران به منظور شرکت در مراسم تشییع قاید شهید، حضرت آیه العظمی سید علی خامنهای (ره)، در گفتگویی اختصاصی با تسنیم ضمن بیان ابعاد ناگفتهای از زندگی شخصی خود از دوران کودکی، دلایل گرایش به هنر کاریکاتور و سوق یافتن آن به سمت موضوعات مهم سیاسی و اجتماعی جهان اسلام و مبارزه با استکبار آمریکایی-صهیونیستی به تشریح مشاهداتش از ایران بعد از جنگ اخیر پرداخته است.
کارتونیست پرآوازه یمنی در این گفتگو با تمجید از عزت نفس و همبستگی شگفتانگیز جامعه ایران در خلال جنگ 40 روزه به بیان مشاهداتش از مراسم باشکوه تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی و مشارکت چشمگیر همه اقشار جامعه ایران در این مراسم پرداخته است.
نسخه ویدیویی و مکتوب این مصاحبه در ادامه تقدیم حضور مخاطبان تسنیم میشود.
.
ببینید| کمال شرف: با حضور در ایران از خیلی چیزها شگفتزده شدم
اختصاصی با کمال شرف: ملّت ایران امروز خودش «امام خامنهای» است
تسنیم: سلام و درود بر شما
در جهانی که واژهها با یکدیگر در کشمکشاند و تصاویر برای جلب توجه با هم رقابت میکنند، قلم هنرمند یمنی، «کمال شرف»، همچنان گواه روزگاری است که نمیخواهد به فراموشی سپرده شود. کمال شرف تنها یک کاریکاتوریست نیست، بلکه سربازی است که با قلمش میجنگد و باور دارد هنر یک سلاح راهبردی در برابر ماشین جنگ رسانهای غرب است. او درباره خود میگوید: «اگر سلاحی نداشته باشم کاریکاتور گلوله من است. هر اثر هنری، بمبی کوچک در برابر غولهای رسانهای است.
او هنرمندی است که از مرزها فراتر رفته و نگاهش تنها به یمن محدود نمانده است، بلکه به فلسطین، لبنان، عراق، افغانستان و ایران نیز پای گذاشته است. او باور دارد که دشمن میان لبنان و هیچیک از این کشورها تفاوتی قایل نیست. دشمنان ما همه ما را دشمنی واحد قلمداد میکنند؛ پس ما نیز باید همچون یک کشور و در یک جبهه واحد عمل کنیم.
در این گفتوگو با او همراه میشویم تا دریابیم ایشان چگونه مسایل بزرگ منطقه را از دریچه این هنر (کاریکاتور) به تصویر میکشد و چگونه رنجهای امروز را به آثاری تبدیل میکند که چهره جلاد را افشا کرده و وجدانها را بیدار میسازد.
میهمان امروز ما، استاد و هنرمند کاریکاتوریست یمنی، «کمال شرف» است. به خبرگزاری تسنیم و همچنین به ایران خوش آمدید...
کمال شرف: من هم خدمت شما سلام عرض میکنم. از حضور در کنار شما بسیار خرسندم و مایه افتخار است...
تسنیم: خوش آمدید، جناب آقای کمال شرف. آیا میدانستید که نام شما در ایران بسیار محبوب شده است؟ بسیاری از ایرانیان آثار کمال شرف را دنبال میکنند و شما را یکی از برجستهترین صداهای مقاومت در عرصه هنر در سطح منطقه میدانند...
کمال شرف: بله، الحمدلله. افتخار بزرگی برای من است. این موضوع را از طریق شبکههای اجتماعی و به واسطه نظرات و همچنین بازنشر آثارم در همه جا به ویژه شبکههای اجتماعی، با عشق و اشتیاق فراوان دنبال میکنم. این موضوع مایه خوشحالی و خرسندی من است.
تسنیم: در ابتدای گفتگو دوست داریم بیشتر با ابعاد زندگی شخصی شما آشنا شویم؛ با شخصیت، زندگی و علایق شخصیتان و اینکه چرا به هنر کاریکاتور روی آوردید؟ این مسیر چگونه و از چه زمانی آغاز شد؟ آن هم در شرایطی که گفته میشود در برخی کشورها، از جمله یمن، این هنر چندان به چشم نمیآید؟
کمال شرف: بله، واقعاً دشوار است؛ چون کاریکاتور، از نظر من، برای هنرمندان منبع درآمد محسوب نمیشود. به همین دلیل بسیاری از هنرمندان از اینکه بخواهند بهطور حرفهای وارد عرصه کاریکاتور شوند، رنج میبرند. اما برای من، کاریکاتور از همان ابتدا صرفاً یک شغل یا حتی فقط یک هنر نبود.
راستش را بخواهید باید بگویم از کودکی کمحرف بودم و نقاشی برایم پناهگاه و زبان بیان احساساتم بود. با آن، خیال و رویاهایم را به چیزی واقعی تبدیل میکردم؛ چیزی که با خط خطی کردن روی کاغذها پیش چشمم جان میگرفت. با گذشت زمان و بزرگتر شدن، به مرحلهای رسیدم که شروع به خواندن مجلات کودکان کردم. از این نقاشیها و اشکال لذت میبردم و کمکم نقاشی به بخشی جداییناپذیر از زندگیام تبدیل شد؛ چیزی که از نظر روحی به من نیرو میداد و افقهای تازهای را در زندگی به رویم گشود؛ دل و روحم را آرامش بخشید.
اما آشنایی و پیوندم با کاریکاتور، در روزی رقم خورد که در یکی از خیابانهای صنعا بودم. در بازار کتابهای دستدومی که روی پیادهروها فروخته میشد قدم میزدم. آنجا کتابی پارهپاره از شهید «ناجی العلی» -کارکاتوریست مطرح فلسطینی- دیدم. آن را برداشتم و شروع به ورق زدن و دیدن طرحهای داخل کتاب کردم؛ از همانجا نقطه عطف و تحول بزرگی در زندگیام آغاز شد، چون تا قبل از این، برای من کاریکاتور فقط بخشی از نقاشی بود؛ و نقاشی نیز دنیایی از رنگها، خیالپردازی و آن جهان زیبا، معصوم و کارتونی را بازنمایی میکرد. اما بعد به این درک رسیدم که نقاشی میتواند یک پیام باشد، از یک آرمان سخن بگوید و از آن دفاع کند. شهید ناجی العلی ــ نه فقط برای من، بلکه برای بسیاری از کاریکاتوریستهای عرب که از شخصیت و آثار او تاثیر گرفتهاند ــ الهامبخش بود.
آن کتاب، نخستین گام در مسیر شکلگیری عشق من به کاریکاتور بود. از همان روز، کمکم با این هنر انس گرفتم. احساس کردم کاریکاتور بسیار به من شبیه است و دریافتم که این همان زبانی است که با آن سخن خواهم گفت. زبانی که با آن دیدگاهم را درباره مسایلی که به آنها باور دارم و نیز آنچه در جزییات زندگی آزارم میدهد، بیان کنم یا هر زمان که بخواهم پیامی را منتقل کنم. آغاز راه من از همینجا بود...
تسنیم: معمولاً گفته میشود افرادی که کمحرف هستند، اغلب نیمه گمشده خود را در یکی از هنرها پیدا میکنند یا در نویسندگی و یا در شیوهای دیگر از بیان. آیا احساس میکردید این هنر شخصیت شما را بازتاب میدهد؟ شبیه شما، افکار، آرزوها و چشماندازتان است؟
کمال شرف: بله، درست است. کاریکاتور بسیار به من شباهت دارد و همین راز دلبستگی من به این هنر است؛ فارغ از آنچه بسیاری از هنرمندان به آن توجه میکنند، یعنی اینکه آیا این هنر به منبع درآمد تبدیل میشود یا وسیلهای برای شهرت. چنین نگرشی مسایل زیادی برای هنرمند ایجاد میکند و بر شخصیت، اصول و ارزشهای او تاثیر میگذارد. اما من کاریکاتور را بهعنوان لذت و چیزی که با روح درونیام پیوند دارد انتخاب کردم؛ چیزی که با باورها، شخصیت و شیوه بیانم هماهنگ است...همه اینها را در کاریکاتور پیدا کردم....
تسنیم: چرا در سالهای اخیر کاریکاتور بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؟ ما از کودکی عادت داشتیم که کاریکاتور را معمولاً در صفحات انتهایی روزنامه یا در بخش پایانی برخی گزارش های خبری تلویزیونی، ببینیم. همیشه کاریکاتور در انتهای صف اخبار قرار میگرفت. چه اتفاقی افتاده که امروز این هنر چنین جایگاه مهمی پیدا کرده است؟ دلیل این توجه روزافزون به کاریکاتور چیست؟ آیا به این خاطر است که بهتر از یک مسیله یا آرمان خاص سخن میگوید یا دلیل دیگری دارد؟
کمال شرف: بسیاری نگران بودند و تصور میکردند کاریکاتور به هنری قدیمی تبدیل شده و بهزودی از میان خواهد رفت؛ اما برعکس، این هنر بیش از هر زمان دیگری با عصر فناوری سازگار شده است... با دنیای تصویر.... خلاصهگویی و ویدیوهای کوتاهی که امروز در آن زندگی میکنیم. روح کاریکاتور کاملاً با این دوران هماهنگ است. کاریکاتور روح زمانه ماست؛ اندیشهای است که سریع منتقل میشود و بر پایه سادگی بنا شده است؛ سادگی که هم کودک و هم بزرگسال، هم فرد بیسواد و هم تحصیلکرده، و هم نخبگان و مردم عادی میتوانند آن را درک کنند. کاریکاتور با همه این افراد سخن میگوید؛ با ایدهای ساده، اما در عین حال عمیق. همین ترکیب و ویژگیهاست که امروز به این هنر شهرت بخشیده است: خطوطی ساده، اما اندیشههایی عمیق و انتقال سریع آثاری که نیازی به توضیح ندارند.
البته این مسیله به خود هنرمند بستگی دارد؛ برخی با تلاش و خلاقیت، آثار ماندگاری خلق میکنند. برخی نیز از آنچه میتوان «زبان خاموش» نامید استفاده میکنند؛ من در بسیاری از آثارم تلاش میکنم از همین شیوه بهره ببرم، چون این زبان، موانع پیش روی زبانهای مختلف را از میان برمیدارد. در نتیجه، اثر را افراد گوناگون در هر جای دنیا میفهمند؛ چه در اروپا، چه در آمریکای لاتین، چه یک عرب و چه یک فارسیزبان.... به همین دلیل، این آثار بهراحتی در سراسر جهان منتشر میشوند.
علاوه بر این موارد، اینترنت نیز امروز خدمت بزرگی به هنر کاریکاتور کرده است، چون با ماهیت این هنر سازگار است و امکان توزیع گسترده آن را فراهم کرده است. برای نمونه، در روزهای نسلکشی در غزه کاریکاتور نقش بسیار بزرگی در افشای جنایتها و آشکار کردن آنچه در حال وقوع بود، را تنها با چند خط ساده، توسط هنرمندان بسیاری از سراسر جهان ایفا کرد. برخی از این آثار میلیونها بار دیده شدند، در حالی که فقط یک تصویر ساده بودند.
تسنیم: گاهی این تصویر یا کاریکاتور حتی هیچ تیتری هم ندارد. ما فقط به آن نگاه میکنیم و هر کس، بر اساس شخصیت، افکار و ذهنیت خودش، آن را تحلیل و تفسیر میکند...
کمال شرف: دقیقاً؛ یک طرح ساده و یک تصویر ساده، اما میتواند با جزییات فراوان درباره یک مسیله مشخص سخن بگوید. به همین دلیل است که ما این هنر را واقعاً یک سلاح راهبردی میدانیم و این سخن اغراقآمیز نیست. برعکس، تاثیر بسیار عمیقی بر مردم دارد؛ میتواند آنها را به گریه بیندازد و روحشان را تحت تاثیر قرار دهد و در عین حال، میتواند آنها را به شکلی متفاوت بخنداند؛ اما همراه با یک پیام فکری و اعتقادی. البته این موضوع به خود هنرمند بستگی دارد.
تسنیم: چرا شما بهطور خاص به کاریکاتور سیاسی و اجتماعی و مسایل جهان اسلام روی آوردید؟ و به کسانی که این نوع کاریکاتور را صرفاً نوعی سرگرمی میدانند، چه پاسخی میدهید؟
کمال شرف: از نگاه من، اهمیت این هنر در این است که به من قدرت بخشیده است. من به آرمانهای عادلانهای ایمان دارم، دارای باور و اندیشه هستم و میخواهم آنها را به گونهای بیان کنم که با جهان سخن بگویم. میخواهم با همه مردم سخن بگویم؛ به شکلی هوشمندانه، ساده و بدون مانع زبان و بدون آنکه تفاوت فرهنگی مانعی ایجاد کند. به همین دلیل به این هنر پایبند ماندم. واقعاً به من کمک کرد تا آن را همچون سلاحی در دست خود ببینم. آن را منبعی از قدرت میدانم؛ البته باز هم تاکید میکنم که این به خود هنرمند بستگی دارد... او میتواند از کاریکاتور اثری با ارزش هنری، فرهنگی و فلسفی بسازد و آن را به سلاحی واقعی در کنار حق و در برابر باطل تبدیل کند. کاریکاتور میتواند همچون سربازی باشد که در میدان نبرد میجنگد؛ این سخن اغراق نیست. اما در مقابل، میتوان آن را فقط به یک لطیفه تصویری نیز تقلیل داد. بسیاری نیز همین مسیر را انتخاب میکنند، چون برایشان منبع درآمد است. میتوان با قدرتها مماشات کرد، یا همسو با سیاستهای آمریکا در منطقه حرکت کرد... میتوان به اختلافات فرقهای دامن زد و روایت آمریکا را پذیرفت. در این صورت، فرصتهای زیادی به روی شما گشوده خواهد شد. برخی کاریکاتوریستها فقط به این دلیل که به این خط فکری، یعنی دیدگاه و روایت آمریکا درباره منطقه، پایبند هستند، درآمدهای هنگفتی به جیب میزنند.
تسنیم: از زمانی که ایده به ذهنت میرسد تا وقتی کاریکاتور را روی کاغذ نهایی و آماده میکنی، معمولاً چقدر زمان میبرد؟
کمال شرف: مهمترین و اصلیترین بخش کار برای من، ایده است. همین بخش بیشترین زمان را از من میگیرد. گاهی سه یا چهار ساعت تلاش میکنم تا ایده را به شکل درست و دقیق دربیاورم؛ بهگونهای که همانطور که گفتم، هم ساده باشد و هم عمیق. این ویژگی باید از همان لحظه اول در کار حاضر باشد. اما اجرای اثر را طوری انتخاب کردهام که بسیار ساده و روان باشد. طبیعتاً با گذشت سالها تجربهام بیشتر شده است. سبکهای مختلفی را امتحان کردم، اما در نهایت به این نتیجه رسیدم که باید در تولید اثر سریع باشید.
در آغاز تجاوز به یمن، تمام روزهای ما درگیر جنگ بود. بنابراین این فرصت فراهم نبود که ساعتها صرف زیبایی ظاهری یا اجرای یک اثر کنی؛ چون بعضی هنرمندان ساعتها وقت میگذارند تا یک اثر هنری خیرهکننده خلق کنند. اما من میخواهم محتوایی ارایه دهم که به واسطه ایده، مخاطب را جذب کند و این محتوا باید سریع تولید شود. این همان روشی است که من انتخاب کردهام: سادگیِ حرفهای؛ یعنی هم ساده باشد و هم حرفهای.
این شیوه بهویژه برای تولید سریع در زمانهای بحرانی، مانند جنگ، مناسب است؛ ما در یمن ده سال است که درگیر جنگ هستیم. بعد از آن هم جنگ غزه و نسلکشی در غزه رخ داد، سپس حوادث لبنان و بعد هم جنگ علیه ایران....
تسنیم: شما هر روز کاریکاتور تولید میکنید؟
کمال شرف: بله، تقریباً هر روز کار میکنم؛ مگر بهندرت، مثلاً در چنین سفرهایی که فرصت نقاشی کشیدن ندارم و نمیتوانم بهطور مداوم کار کنم.
تسنیم: در ادامه درباره آثار خودتان صحبت میکنیم، اما میخواهم بپرسم آیا کاریکاتور و این هنر هم مانند سایر هنرها بهطور مداوم، مانند دیگر شاخههای علوم انسانی، در حال پیشرفت و تحول است؟ منظورم این است که آیا این هنر هم متناسب با روح زمانه تکامل پیدا میکند و با تحولات عصر همراه میشود؟
کمال شرف: بله، همانطور که گفتم، با روح زمانه به پیش میرود. در گذشته، هنرمندان روی کاغذ و با مرکب مخصوص طراحی میکردند. سپس با قلممو و رنگهای آبرنگ یا روغنی آن را رنگآمیزی میکردند. اما امروز در عصر دیجیتال هستیم. مثلاً من از یک تبلت گرافیکی استفاده میکنم. آن را به لپتاپ وصل میکنم و در برنامه فتوشاپ طراحی میکنم. این فناوری امکانات زیادی در اختیار ما گذاشته است. البته برخی هنرمندان از این پیشرفت نگران هستند و معتقدند که این روند، روح طراحی سنتی و طراحی با دست را از بین خواهد برد.
تسنیم: در ابتدا از مداد استفاده می شد...
کمال شرف: بله در ابتدا از مداد استفاده می شد، سپس مرکب و بعد از آن کاغذ. بعد با آغاز ورود به عصر رایانه از اسکنر استفاده می شود...اما این روند اکنون با نقاشی روی تبلت گرافیکی دیجیتال کوتاه شده است. من به شخصه کمک زیادی گرفتم. برخی از کاریکاتوریستها نگران بودند که این امر روح کاریکاتور را از بین ببرد... نه اینگونه نیست. در نهایت، شما در چنین شرایطی هم همچنان با دست نقاشی میکنید. اما مزیت این برنامهها این است که به فرایند سرعت می بخشد، به جای اینکه خستهتر شوید یا زمان بیشتری از شما بگیرد، این روند جدید زمان کمتری از شما می گیرد.
تسنیم: شما قبلاً اشاره کردید که گاهی اوقات انسان معمولاً با طراحی کاریکاتور در واقع خود درونش را نادیده می گیرد. آیا فکر میکنید نقاشیهای خاصی وجود دارند که میتوانند شخصیت شما را بیان کنند یا به آن نزدیکتر باشند؟ وقتی به آثار گذشته خودتان در خلال سالهای گذشته نگاه میکنید آیا هنوز این روح را در خود مییابید، یا میگویید که این نقاشیها دیگر شبیه من نیستند؟
کمال شرف: برای اینکه با خودم رو راست و منصف باشم در نقاشی هایم در آن زمان، میخواستم صرفا تولیداتی داشته باشم و معتقدم اینکه انسان تولید کند، مرحله مهمی است. اما نقاشیهایی هم وجود دارد که شما با آنها انسجام فکری و روحی ندارید یا صداقت و باورپذیری در این آثار صد در صد نیست. این نقاشیها میمیرند و با مرور زمان متوجه میشوید که دیگر با روح شما سازش و ارتباط ندارد. اما وقتی متوجه شدم که مفهوم صداقت باید در تفکر من وجود داشته باشد تا آن را اجرا کنم، یعنی الان دارم با ایده و باور نقاشی میکشم...میخواهم درون این ایده و باور زندگی کنم و با آن ارتباط برقرار کنم و افکار و باورهایم را بر آن منطبق کنم و میزان شناختم در طول این سالها در این موضوع خاص را ارزیابی کنم.
خدا را شکر وقتی بعد از سالها این آثار را می بینم مثلا بعد از گذشت دو یا سه سال...آنها را هنوز به روح و وجودم نزدیک میبینم. این عبارت را صادقانه تکرار میکنم آنچه باعث میشود تا آثاری واقعا زنده خلق کنید، توفیق الهی است. باید به شما بگویم که در کارتان از حمایت واقعی برخوردارید. ایدهها مدام میآیند چون بعضی از نقاشان با مشکل ایده مواجهند و من معتقدم که این ایدهها به مثابه رزق الهی هستند.
تسنیم: چون ایده پردازی به صورت روتین روزانه کار ساده ای نیست
کمال شرف: بله، آسان نیست، اما با دانش...و اینکه در حال حرکت باشید...راکد نباشید. ذهن، وقتی همیشه تفکر میکند، مثل رودخانهای جاری است. برعکس، هر چه بیشتر و پیوستهتر دنبال کنید، افکارتان مانند رودخانهای جاری خواهد شد. این امر باعث زایش سریع ایدهها می شود. البته، گاهی اوقات ایدهها به ندرت به ذهن خطور میکنند اما من همیشه با مطالعه و کسب دانش بر این مشکل غلبه میکنم.
تسنیم: آیا فکر میکردید روزی به هنرمندی مشهور مبدل شوید؟ الان نقاشیهای شما در سراسر جهان منتشر شده و همه آنها را میبینند. حالا شما به شهرت رسیده اید، نام کمال به هنر کاریکاتور پیوند خورده است... آیا انتظار همچین چیزی را داشتی؟
کمال شرف: در آغاز امر، هر هنرمندی آرزوی شهرت را دارد. من هم آرزوی شهرت را داشتم. اما وقتی به این مرحله رسیدم، دیدم این فقط یک توهم است. به ویژه وقتی اتفاقاتی در زندگی شخصی من رخ داد.
من قبل از ورود انصارالله به صنعا این خاطرات را هیچگاه فراموش نمیکنم مخاطبان زیادی از میان طیف مدرنیستها، سوسیالیستها و همه اقشار جامعه یمن داشتم. آنها کار من را دوست داشتند و من در داخل یمن شهرت بسیاری داشتم. اما از لحظهای که موضع خودم را مبنی بر اینکه بالاخره انصارالله هم بخشی از جامعه یمن است، ابراز کردم و گفتم آنها هم ایدههایی در سر دارند و حق دارند در امور مشارکت کنند. از نظر آنها، من به فردی فرقهگرا تبدیل شدم و کمپینهایی برای تخریب وجهه من آغاز شد ... شوکه شده بودم و واقعا انتظار این رفتار را نداشتم. من به واسطه همین کمپینهای تخریب وجهه، شوکه شدم؛ به ویژه از سوی کسانی که با آنها دوست بودیم، ناگهان تو را دشمن خود دیدند و تو را یک فرقهگرا پنداشتند که برای یک گروه مذهبی فاسد مبارزه میکنی و از این جور حرفها و اتهامات...
تسنیم: در واقع دشمنان سعی میکنند آن شخص را به حاشیه و انزوا برانند...
کمال شرف: چرا؟ چون تو فقط مخالف ایدههای نادرست و اشتباه هستی. من مخالف سلطه و هیمنه آمریکا بر روند تصمیم سازیهای (سیاسی) در یمن بودم. بر همین اساس کنشگری میکردم. من کسی هستم که حتی نقاشیهایی از سفیر آمریکا و اینگونه اشخاص هم داشتم. آنها آن را به عنوان یک امر عادی تلقی میکردند اما حالا شما میگویید این افراد (انصارالله) بخشی از ملت یمن هستند...آنها باید در ساختن آینده یمن و همچنین تصمیمات سیاسی این کشور نقش داشته باشند. اگر این حرف را بگویید شما را متهم میکنند در حال مقابله با آمریکا و رویکرد آمریکایی در یمن هستید. نکته مهم این است که این کمپینهای تخریبی باعث شد برای مدتی طولانی، دست از کار بکشم و نقاشی نکنم...دچار شوک شده بودم. ولی این مساله باعث شد تا در کارم بازنگری انجام دهم... چرا نقاشی میکشی؟ تو فقط برای لذت بردن نقاشی میکشی.... برای بیان آنچه در درونت است. تمام. این ماجرای شهرت چیزی جز یک توهم نبود...و در چشم به هم زدنی تمام میشود.
تسنیم: مخاطب این کشمکش درونی هنرمند را نمیبیند
کمال شرف: بعدها آن را در تغییرات و ثبات هنری و تولیدات هنری میبیند. هنرمند برمیگردد، با آثاری با ثبات بازمیگردد. بدون توجه به تخریبها، هر طور میخواهی من را قضاوت کن...من به این ایده اعتقاد دارم و آن را خواهم گفت. به لحاظ روحی و روانی از خودت حمایت و پشتیبانی کردی. این مسیله باعث شد که از موضوع شهرت صرف نظر کنم. موضوع همکاری با سازمانهای بین المللی و اینگونه مسایل... همه را از سرم بیرون ریختم و کنار گذاشتم. به خودم گفتم نمیخواهم در مجلههای بینالمللی طراحی کنم و نمیخواهم مشهور شوم. فقط میخواهم خودم را بیان کنم و به لطف خدا، این مهمترین نکته است. برای من، این موضوع یک نقطهٔ عطف بود. نخست باعث شد در تولید آثار هنری به ثبات برسم و نگاه و بینشم عمیقتر شود و از آن پس دغدغهام این شد که چگونه اثری واقعی خلق کنم؛ اثری که صادقانه بیانگر باورها و حقیقتی باشد که خودم به آن ایمان دارم.
تسنیم: یعنی برای هنر، زندگی و ارتباطت با این مسیر، چارچوبها و اصول کلی مشخص کردید...
کمال شرف: بله و به همین دلیل، بعضی از دوستان هنرمند عرب از مواضع صریح و تند من درباره برخی مسایل تعجب میکنند... میگویند اگر این کار را بکنی، این جایگاه را از دست میدهی؛ در حالی که اکنون هنرمندان عرب زیادی در عرصهٔ جهانی فعالیت میکنند. به من میگویند این موقعیت را از دست خواهی داد؛ چون بعداً مردم خواهند گفت که در کارت از تروریستها یا یک گروه تروریستی مثل حزبالله، سپاه پاسداران، انصارالله و همچنین حماس حمایت کردهای. اما با وجود نسلکشی در غزه، حتی خارجیها هم نگاهشان تغییر کرد و خودشان به واقعیتهای تازهای پی بردند. برخی از برادران خودمان که پیشتر دنبالهرو غرب بودند، بعد از این اتفاقات هم کمکم جسارت بیشتری پیدا کردند. فلذا همانطور که گفتم، دوباره به نقطهٔ آغاز برگشتم؛ اینکه اصلاً چرا کاریکاتور میکشی؟ فقط برای اینکه آنچه در درونت هست را بیان کنی؛ و همین توفیق برای من کافی است
تسنیم: مهمترین چیز این است که انسان در همهٔ جزییات زندگی به احساس خودکفایی و رضایت درونی برسد. جناب آقای شرف، کدامیک از آثارتان در سطح جهان بیشترین بازخورد را داشت؟
کمال شرف: آثار زیادی بودند؛ بهویژه کارهایی که دربارهٔ کشتارها در غزه و نسلکشی بود. این سالها، سالهای نسلکشی بوده است. آثار بسیار زیادی منتشر و بهطور گسترده دیده شدند....
تسنیم: بیش از حدود 500 اثر هنری منتشر شد.
کمال شرف: بله، به شکل بسیار گسترده منتشر شدند و احساس میکردم باید در این نبرد حضور داشته باشم. صادقانه بگویم، بزرگترین انگیزه را سخنان آقای عبدالملک الحوثی ــ خدا حفظش کند ــ به من داد، زمانی که تصمیم گرفت و گفت: «ما در این نبرد در همهٔ سطوح مشارکت خواهیم کرد.» آنجا احساس کردم که ما هم باید سربازان این میدان نبرد باشیم. در این نبرد، از موشک گرفته تا قلممو در میدان حاضر باشیم... بنابراین شروع کردم هر روز آثار زیادی را منتشر کردن و بسیاری از این آثار در سطح جهانی منتشر شدند.
تسنیم: انگار مخاطب و خواننده تشنهٔ دیدن آثار تازه از یک هنرمند عرب یمنی بود....
کمال شرف: بله، درست است.
تسنیم: و صدایتان را به گوش همهٔ جهان رساندید؛ صدای غزه، فلسطین و نسلکشی...
کمال شرف: الحمدالله، بله، البته آنچه اهمیت داشت، جسارت در بیان و تمرکز بر این بود که پیام برای همه کاملاً روشن باشد. من همیشه تلاش میکردم آثارم چنین ویژگیهایی داشته باشند؛ یعنی خصوصیاتی که باعث شوند پیام به همه برسد. خدا را شکر، از میان آثاری که به یاد دارم، مثلاً کاری که پس از شهادت سید حسن نصرالله کشیدم چون این اتفاق تاثیر عمیقی بر ما گذاشت، برجسته شد. او ایستاده بود، در حالی که اعراب در حال سجده بودند و دستی آمریکایی از او میخواست که در برابر آمریکا سر فرود آورد و روبهرویش یک موشک اسراییلی قرار داشت. این یکی از طرحهایی بود که بسیار گسترده منتشر شد. همچنین طرحی از شهید سنوار که در آن چوبدستیاش را پرتاب میکند و دستی آن را میگیرد؛ آن طرح هم بسیار بازنشر شد. همچنین دربارهٔ برخی از کشتارهای مشخص نیز آثار دیگری کشیدم. یکی از آنها که در سطح جهانی منتشر شد، تصویری بود از یک دست آمریکایی ـ اسراییلی که کودکی فلسطینی را بر روی کتاب «حقوق بینالملل» سر میبُرید. این اثر هم خیلی منتشر شد. البته موارد دیگری هم هست که الآن به یاد ندارم. اما معتقدم به لطف خدا همهٔ آثارم، آثار خوبی هستند، چه منتشر شده باشند و چه نه، برای من ارزشمند و عالی هستند.
تسنیم: قطعا همین طور است، انشاءالله روزی آنها را مانند آثار ناجی العلی در قالب یک کتاب گردآوری و منتشر کنی...
کمال شرف: انشاءالله، اما هنوز فرصت این کار را پیدا نکردهایم. احساس میکنم اکنون در عصر شبکههای اجتماعی هستیم و صفحهٔ هنرمند در اینستاگرام یا در فیسبوک یا ایکس، عملاً حکم همان کتاب را پیدا کرده است؛ هرچند باز هم انتشار در قالب کتاب لازم است.
تسنیم: امروز شبکههای اجتماعی فضای بزرگی ایجاد کردهاند. پیشتر هم گفته بودی که وقتی کودکان فلسطینی زیر بمباران روزانه جان میدهند، نمیتوانم ساکت بمانم. کاریکاتور برای من سرگرمی نیست، بلکه سندی مصور از جنایتهاست. میتوانی این نگاه را، هرچند بهاختصار، برای ما توضیح بدهید؟
کمال شرف: اکنون این مردم در برابر چشمان جهان در معرض نسلکشی قرار دارند. نقش ما در مواجهه با این وضعیت چیست؟ اگر نمیتوانیم در این نبرد با سلاح بجنگیم، دستکم هر انسانی باید کاری برای این کودکان انجام دهد. هر کاری، هرچند کوچک. هیچکس نباید توانایی یا داشتهٔ خود را ناچیز بشمارد، چون هر انسانی میتواند اثری از خود بر جای بگذارد. وقتی دربارهٔ این کودکان نقاشی میکنم، در واقع میگویم: «نه» نه به سلطهٔ آمریکا و اسراییل؛ نه به جنایتهای آمریکا؛ نه به جنایتهای اسراییل در منطقه. اینها کودکانی بیگناه هستند. همین که بگویم «نه» کافی است؛ و من این «نه» را با نقاشیام بیان میکنم.
تسنیم: در برخی از آثارت موضوع «خیانت عربی» و عادیسازی روابط با اسراییل را به چالش میکشید. این روزها در طراحیهایتان با این موضوع حساس چگونه برخورد میکنی؟
کمال شرف: «خیانت عربی» بخشی از شرایط و وضعیتی است که ما امروز در منطقه با آن روبهرو هستیم. آنها بودند که در محاصرهٔ غزه نقش داشتند و باعث شدند کشته شدن کودکان غزه به امری عادی تبدیل شود. بهخاطر مواضع ذلیلانهشان و همچنین مشارکتشان در حمایت از اسراییل و در اعمال محاصرهای که مثلاً علیه یمن تحمیل شد و علاوه بر این در بسیاری از مسایل دیگر، از جمله میانجیگریهایی که قطریها یا دیگران رهبری کردند... امارات و نقش خبیثانهاش در حمایت از اسراییل و عادیسازی اینکه حضور اسراییلیها امری عادی است و اینکه کشتن این کودکان عادی است، چون حماس باعث و بانی این وضعیت است؛ از این قبیل افکار منحرف.
فلذا معتقدم اینها (کشورهای عربی) شریک جرم هستند. آنها در این جنایت (اسراییل) شریک جرم هستند. آنها فقط یک عنصر حاشیهای نیستند. در بسیاری از آثارم تاکید کردهام که آنها شریک جرم هستند؛ آنها مانند چارپایی هستند که آمریکاییها و اسراییلیها بر آن سوار میشوند.
تسنیم: و شما معتقدید که هنرمند کاریکاتوریست، مثل یک وکیل و مدافع است...
کمال شرف: ممکن است، بله درست است. او چنین نقشی را ایفا میکند، بله
تسنیم: در آثارتان نقش مقاومت و حزبالله را در دفاع از لبنان، از نظر هنری، چگونه به تصویر میکشید؟
کمال شرف: حزبالله یکی از دژهای بزرگ محور مقاومت است و برجسته کردن آن، و نشان دادن نقش واقعیاش در میدان، به خاطر تخریب گستردهای که امروز علیه حزبالله صورت میگیرد؛ چه تخریب داخلی و چه تخریب رسانههای عرب زبان همواره دغدغه من بوده است. رسانههایی که حزب را چنین معرفی میکنند که گویا باری بر دوش لبنان است، در حالی که این حزب مدافع لبنان است. همیشه بر تنویر این حقیقت تمرکز کردهام. همیشه بر این حقیقت که حزبالله به ریشهها تعلق دارد؛ به ریشههای این سرزمین، به ریشههای لبنان تاکید داشتهام... حزبالله مزدور طرف خارجی نیست. چگونه میتواند مزدور خارج باشد، در حالی که برای لبنان، از خاک لبنان میجنگد و ضربات دردناکی به دشمن وارد میکند؟
درست است، ما همیشه در نبردهایمان با صهیونیستها و آمریکا شکستها و خسارتهایی را متحمل شدهایم، اما در نهایت، کسی که بیش از همه این دشمن را به درد آورده، حزبالله بوده است؛ در خلال سالهای طولانی، از سال 2006 و همچنین در سالهای اخیر، بیش از هر کس دیگری به اسراییل ضربه زده است...
تسنیم: و همچنین در سال 2000...
کمال شرف: در سال 2000 هم همین طور...
تسنیم: بله. استاد کمال، بهعنوان یک هنرمند یمنی، امروز پس از سالها جنگ، وضعیت کشور خود را چگونه میبینید و چه پیامی را میخواهید به واسطه نقاشیهایتان درباره یمن منتقل کنید؟
کمال شرف: یمن، تحت رهبری انصارالله و در مناطقی که دولت صنعا بر آنها حاکم است، توانست پروژه سعودی، اماراتی، اسراییلی و آمریکایی برای سلطه بر روند تصمیمگیری در یمن را به شکست بکشاند، اما پس از سالها جنگ، ویرانی، کشتار کودکانمان، تخریب خانهها و حتی نابودی زیرساختها، دشمن سعودی با حمایت آمریکا، و همچنین امارات، به ما حمله کردند و همه چیز را در یمن ویران کردند؛ از سالنهای عزاداری و عروسی گرفته تا مدارس و بیمارستانها همه چیز را ویران کردند. آنها امروز نیز بر درآمدهای نفت و گاز مسلط هستند. بعد از آنکه از نظر نظامی شکست خوردند، در طول سالهای آتشبس تا امروز تلاش کردند خشم مردمی را علیه انصارالله ایجاد کنند. آنها از سیاست گرسنه نگه داشتن ملت یمن سوءاستفاده کردند.
امروز ما در آستانه شکستن این محاصره و آتشبسی هستیم که دشمن سعودی به آنچه دربارهاش توافق شده بود، پایبند نماند و با حمایت آمریکا، به تعهداتی که پذیرفته بود، از جمله خروج از سرزمینهای اشغالی، عمل نکرد و همچنین غرامت ویرانیهایی را که به بار آورده بپردازد و درآمدها و ثروتهای یمن را که در اختیار گرفته است، بازگرداند.
امروز ما اقدام مهمی را آغاز کردهایم و آن پروازی بود که به واسطه آن از صنعا راهی ایران شدیم. ما به ایران آمدیم و تاریخ ثبت خواهد کرد که خلبان ایرانی با شجاعت در فرودگاه صنعا برای شکستن محاصره یمن فرود آمد. من معتقدم این سفر، گامی تاریخی و مهم برای ایجاد واقعیتی جدید و تکمیل نبرد آزادسازی کامل یمن است.
تسنیم: این اقدام خلبان یک نوع ریسک بود...
کمال شرف: بله، ریسک بزرگی بود و کسانی که ما آنها را برادران عرب خود میدانیم، هرگز چنین کاری انجام نمیدهند. کدامیک از کشورهای عربی جریت میکند با عربستان مقابله کند؛ عربستانی که ملت یمن را در تنگنا قرار داده و خفه کرده است؟ به آنها گرسنگی میدهد، چون نمیخواهند همچنان حیاط خلوت عربستان باشند و صرفاً از تصمیمهای عربستان تبعیت کنند. یمن همواره تحت قیمومیت عربستان بوده است. چه کسی جریت میکند در برابر عربستان بایستد؟ به جز ایران با این اقدام که من آن را یک اقدام قهرمانانه میدانم.
تسنیم:واقعاً اقدام دلیرانهای بود
کمال شرف: آنها خواهند گفت: چرا؟ یعنی ایران از چنین موضعی چه سودی خواهد برد؟ با وجود اینکه رسانهها همیشه نقش ایران را تحریف میکنند، اما حقیقت این است که من هرگز ندیدم یک ایرانی خانههای مردم یمن را ویران کند. برعکس، هیچ هواپیمای ایرانی ندیدم که ما را بمباران کند و کودکانمان را بکشد و خانهها و مدرسههایمان را ویران کند.
تسنیم:اصلاً در هیچ کشوری این طور نبوده است...
کمال شرف: من در یمن درباره چیزی صحبت میکنم که خودم با چشمان خودم شاهد بودهام. با این حال، رسانههای عربی همچنان اصرار دارند که ایران نیم میلیون یمنی را به قتل رسانده است، در حالی که چنین چیزی صحت ندارد...
تسنیم: این، تحریف و گمراهسازیای است که برخی شبکهها انجام میدهند...
کمال شرف: بله، امروز آنها این کار را میکنند، اما انکار میکنند که عربستان مرتکب این جنایات شده است... بر اساس گزارشهای بینالمللی و آنچه با چشم غیرمسلح دیده میشود، همه مردم میدانند که این جنگندههای عربستان بودند که این کارها را انجام دادند؛ حتی یک اتوبوس حامل دانشآموزان را بمباران کردند و کودکان را کنار مدرسهها کشتند و معلمان و همه چیز را هدف قرار دادند. دنیا هم از این موضوع باخبر شد، اما در نهایت هیچ کاری انجام نداد...
تسنیم: ما معمولاً میگوییم: «دست خدا بالاتر از دست آنهاست.» جناب استاد کمال، معمولاً تحلیلگران سیاسی چهرههایی هستند که تحت نظر و رصد هستند. آیا معتقدید که یک هنرمند کاریکاتوریست نیز به واسطه هنر و شخصیتش میتواند، تحت نظر و رصد باشد؟...و آیا شما هم تحت رصد هستید؟
کمال شرف: تحت نظر و رصد چه چیزی و چه کسی؟
تسنیم: مثلاً از سوی طرفهای مقابل یا دشمنان؟
کمال شرف: قطعاً. شاهدش هم این است که رسانههای اسراییلی همیشه به آثاری که من خلق میکنم میپردازند و چندین گزارش درباره آنها تهیه کردهاند. این امر درباره آثاری که ارایه دادهام صحت دارد. البته نکته دیگری هم درباره کاریکاتور میخواهم بگویم و آن اینکه کاریکاتور، نوعی تحلیل سیاسی و یک مقاله مطبوعاتی است. کاریکاتور میتواند یک فیلم مستند باشد، حتی نوعی ثبت و مستندسازی نیز محسوب میشود. به همین دلیل آنها، مقصودم رسانههای اسراییلی است...همیشه روی موضوع کاریکاتور تمرکز میکنند. در عین حال نباید فراموش کنیم که ناجی العلی را به شهادت رساندند، چون ناجی العلی با آثارش آنها را آزار میداد.
تسنیم: همانطور که وبسایت عبری «وای نت» گفته بود، شما را نوعی «تهدید نرم راهبردی» برای موجودیت اشغالگر میداند...
کمال شرف: بله، آنها چندین گزارش با همین مضمون منتشر کردند. این نشان میدهد که کاریکاتور بهعنوان یک ابزار قدرت واقعی رسانهای، نقش مهمی در مقابله با دروغ و تحریفی دارد که آنها شب و روز برای ترویجش تلاش میکنند.
تسنیم: آیا هنرمند از چنین تهدیدهایی میترسد؟
کمال شرف: تا زمانی که به یک آرمان و باور صادقانه و استوار ایمان داشته باشد، قطعاً این تهدیدها هیچ اثری بر او نخواهد گذاشت؛ بلکه برعکس این تهدیدها تاکیدی است بر این امر که فرد در مسیر درست حرکت میکند. اما اگر، همانطور که گفتم، کسی به دلایل دیگری کار هنری انجام دهد و از درون دارای باور و عقیدهای استوار نباشد قطعاً این موضوع بر او و بر بسیاری از کاریکاتوریستهای عرب تاثیر خواهد گذاشت.
همانطور که به شما گفتم، برخی خود را با فضای حاکم بر محیط بینالمللی هماهنگ میکنند تا آثارشان بهراحتی منتشر شود و روزنامههای اروپایی یا دیگر رسانههای خارجی آثارشان را بخرند، یا به شهرت جهانی برسند و حتی جوایز بینالمللی دریافت کنند. اما اگر همان طور که قبلا گفتم هنرمند مسیر خود را مشخص کرده باشد و از اندیشه، آگاهی و اعتقادی راسخ برخوردار باشد، هرگز تحت تاثیر قرار نخواهد گرفت.
تسنیم: آیا در دنیای هنر کاریکاتور هم پشتپردههایی وجود دارد؟... چون الان گفتید که مثلاً برخی آثار را از این قبیل هنرمندان خریداری میکنند؟
کمال شرف: بله، حتماً. همانطور که گفتم، بعضی از کاریکاتوریستها درآمد بسیار بالایی دارند چون خود را با سیاستهای آمریکا یا فضای غالب بر محیط بینالمللی هماهنگ میکنند. کسانی که فضایی از افکار و اندیشههای غیرعادی را به امری عادی تبدیل میکند؛ مثلاً اینکه الآن کسی که در برابر اسراییل مقاومت میکند یک گروه شبهنظامی خارج از قانون معرفی شود، یا اینکه میان او و اسراییلیها تفاوتی قایل نشوند...
تسنیم: آیا هر هنرمندی باید حتماً امضا یا نشان مخصوص خود را روی آثارش داشته باشد؟ مثلاً اگر هنرمندی خود را در خط محور مقاومت بداند، آیا میتواند آثارش را بدون امضا به نهادها یا طرفهای دیگر بفروشد؟ ممکن است چنین اتفاقی بیفتد، یا اینکه کاریکاتوریست باید حتماً امضای مخصوص خود را داشته باشد؟
کمال شرف: از نظر من، بله. البته افراد دیدگاههای متفاوتی دارند، اما من به آثاری که خلق میکنم افتخار میکنم. به همین دلیل، امضای من باید روی اثر باشد. حتی سبک طراحی و رنگهایی که انتخاب میکنم، بیانگر شخصیت خودم هستند و خاص خودم هستند. بنابراین به همه آثارم افتخار میکنم و پنهان کاری نمیکنم تا مثلاً به قول بعضیها همه طرفها را راضی نگه دارم.
علاوه بر این، من برای کودکان هم نقاشی میکنم و همین کار تا حدی هزینههای زندگی و درآمدم را تامین میکند تا بتوانم همانطور که میخواهم، مسیر فکری خودم را ادامه دهم. البته، همانطور که گفتم گاهی اتفاقاتی خارج از این چارچوب هم پیش میآید. مثلا بعضی از دوستان همان طور که گفتم، به من میگفتند کمی از تندی کارت کم کن، چون ممکن است خارجیها در فلان سایت تو را از سایت حذف کند یا مشکلی پیش بیاید. اما من گفتم: برادر، من همان کاری را انجام میدهم که به آن ایمان دارم. اتفاقاً حالا همان سایت بعضی از آثارم را میخرد. البته آثاری را که مناسب بدانند؛ مثلاً درباره غزه یا درباره موضوع دونالد ترامپ و نامزدی او توسط بنیامین نتانیاهو برای دریافت جایزه بینالمللی صلح.
من چندین کاریکاتور درباره این موضوع کشیدم و برخی از این آثار را همین وبسایتهای خارجی خریداری کردند. در حالی که انتظار نداشتم با چنین ایدههایی برخوردی عادی داشته باشند؛ اما برعکس، این اتفاق افتاد. انسانهای آزاده در همهجا حضور دارند و همه، آثار صادقانه و اصیل را تشخیص میدهند. این مسایل به تو اطمینان میدهد که در مسیر خودت پیش میروی و خداوند درهایی را به رویت میگشاید که برخی آنها را غیرممکن میدانند.
تسنیم: استاد، شما معتقدید که هنر به سرعت، سیاستها را تغییر نمیدهد، اما در نهایت بذر آگاهی و بیداری را در وجدان و ضمیر هر فرد میکارد. به نظر شما، آیا این بذرها امروز در منطقه شروع به جوانه زدن کردهاند؟
کمال شرف: قطعا. معتقدم که تغییراتی هرچند بسیار اندک رخ داده است. اما نه فقط در جهان عرب، بلکه فضای عمومی جهان هم تغییر کرده است. اگر وضعیت پیش از جنگ ویرانگر غزه را با امروز مقایسه کنیم میبینیم که چگونه مردم کشورهای غربی به میدان آمدند و امروز اسراییل را بسیار شفافتر از گذشته میبینند. پیش از این تقریباً غیرممکن بود که صداهایی شنیده شود که اسراییلیها را به ارتکاب نسلکشی متهم کنند. اما امروز مجریان و خبرنگاران بسیار مشهور غربی آشکارا درباره این موضوع صحبت میکنند. آنها میگویند اسراییل از آمریکا سوءاستفاده میکند و از اسراییل متنفرند. آنها معتقدند اسراییل از موضوع یهودستیزی برای پیشبرد اهداف خود سوءاستفاده میکند تا پروژههای مجرمانهاش را پیش ببرد.
اکنون افراد زیادی درباره این موضوع سخن میگویند، در حالی که پیشتر این امر محال و غیرممکن بود که کسی در غرب در اینباره سخن بگوید. من حتی معتقدم که متاسفانه امروز آگاهی افکار عمومی در غرب، در فهم تحولات، از بسیاری از کشورهای عربی بیشتر شده است؛ مسایلی که ما سالهاست به آنها باور داریم، اما بذرهای آن را میکاریم با مردم درباره آن سخن میگوییم و تلاش میکنیم واقعیت را همانگونه که هست توضیح دهیم.
تسنیم: پیش از آنکه به ایران بپردازیم، اگر بخواهید تنها یک تابلو بکشید که صحنه امروز غزه، لبنان و یمن را به تصویر بکشد، چه چیزی طراحی خواهید کرد؟
کمال شرف: راستش نمیتوانم فوراً به این سوال پاسخ بدهم. این سوال را زیاد از من میپرسند، اما طراحی به این شکل نیست؛ یک اثر هنری در همان لحظه خلق نمیشود.
تسنیم: اولین چیزی که به ذهنتان میآید چیست؟
کمال شرف: مثلاً قبلاً طرحی کشیده بودم که نشان میداد آنچه «محور مقاومت» نامیده میشود، چگونه در کنار یکدیگر عمل میکنند. در آن طرح، آنها مانند تبرهایی بودند که بتِ شیطان، یا همان بتی که نماد آمریکا و اسراییل است، را در هم میشکنند. آن بت را به شکل بت «بَعل» به تصویر کشیده بودم و این کشورها را به صورت تبرهایی نشان داده بودم که به آن ضربه میزنند. یک تبر با پرچم ایران در بالا و تبری دیگر با پرچم لبنان و نوار زردرنگ آن که نماد حزبالله و همچنین یمن و عراق بود. این تبرها از جهات مختلف به آن مجسمه ضربه میزدند و آن را در هم میشکستند. البته به شکلی کند و آرام، اما آن مجسمه دیگر مانند گذشته نبود و آسیب دیده بود.
تسنیم: ایران را پس از جنگ چگونه دیدید؟
کمال شرف: من از خیلی چیزها شگفتزده شدم. انتظار داشتم مردم را در حالوهوای مخالفت با انقلاب اسلامی ببینم، یا اینکه از اتفاقاتی که رخ داده تاثیر پذیرفته باشند. اما در واقع برعکس بود. در اولین سفرم متوجه شدم که شکاف بزرگی در جامعه بهویژه پس از موضوع حجاب و مسایل مشابه آن وجود دارد، اما امروز، پیش از اینکه به اینجا بیایم، دیدم همان افرادی که به دیدگاههای دیگری باور دارند، برای حضرت آقای خامنهای (ره) اشک میریختند و در طول تمام مدت جنگ، به شکلی حیرتآور در خیابانها حضور داشتند. امروز پیوند و همبستگی عظیمی را میان اقشار مختلف جامعه ایران شاهد بودم... تاب آوری و پایداری بس عظیم. حتی برخی از برادران یمنی که در ایران زندگی میکنند به من گفتند که خدمات در ایران بهتر شده و وضعیت نسبت به گذشته بهبود یافته است...
تسنیم: آن هم در شرایطی که این کشور بیش از 45 سال است تحت تحریم قرار دارد!
کمال شرف: بله، با وجود همه این اتفاقاتی که امروز رخ داد، این حوادث، این بمبارانهای جنایتکارانه و این درد و رنجها از جمله بمباران مدارس و کشتن کودکان، برعکس باعث شدند مردم نیرومندتر شوند. این میلیونها نفری که این روزها آقای خامنهای و نوه ایشان و کسانی را که همراه ایشان به شهادت رسیدند را تشییع کردند، صحنهای شگفتانگیز و تکان دهنده را برای غرب رقم زدند. این همان چیزی است که رسانههای اسراییلی نیز درباره آن صحبت میکنند و همان چیزی است که ترامپ از روی ناآگاهی یا حماقت گفت، اینکه اظهار داشت انتظار نداشتم میلیونها ایرانی برای حضرت آقای خامنهای گریه کنند؛ تصور میکردم که از او متنفر هستند....
من بارها این را گفتهام؛ ملت ایران ثابت کردند که مردم آگاهی هستند، ملتی که واقعاً از تمدن، آگاهی و هوشمندی برخوردارند و توانستند فریبکاری رسانههای غربی را در هم بشکنند. رسانههایی که تلاش کردند جامعه ایران را دچار تفرقه کنند تا همان کاری را که در کشورهای دیگر منطقه انجام دادند، در ایران نیز انجام دهند... همانند کشورهایی که تاریخشان را نابود کردند، استقلالشان را از بین بردند و آن را به آمریکاییها واگذار کردند. اما ملت ایران این خطر را درک کرد و در کنار رهبری خود ایستاد؛ چه در روزهای آسایش و چه در سختیها. من این را بخشی از نبرد میدانم. ملت در کنار نظامیان و رهبری با شجاعت و سرسختی جنگیدند.
تسنیم: شما بهعنوان یک هنرمند یمنی، شخصیت رهبر شهید انقلاب، حضرت آقای علی خامنهای (ره) را چگونه ارزیابی میکنید؟
کمال شرف: حضرت آقای علی خامنهای؛ من همیشه این را گفتهام؛ نمیتوانم ایشان را در یک چارچوب یا قالب واحد محدود کنم. وقتی میبینم این مرد چگونه با کودکان رفتار میکند، چگونه با حاضران شوخی میکرد و چگونه درباره مسایل سیاسی سخن میگوید و همچنین اینکه در مسایل دینی و فلسفی و نگاه ویژه خود را دارد؛ ایشان فقط یک مرجع دینی یا یک رهبر سیاسی نیست . ایشان...
تسنیم: او همهچیز است. واقعا همه چیز است
کمال شرف: ویژگیها و زیباییهای بسیاری در وجود ایشان جمع شده بود. اندیشه و روحیهای که همه را گرد هم آورد و عناصر ارزشمند بسیاری را در خود جمع کرد که ما امروز به آنها نیاز داریم.
ایشان در عین حال روح مقاومتی را گرد هم آورد که نماینده همه ماست؛ نماینده ما در یمن و برادرانمان در لبنان، نماینده برادرانمان در عراق، در همه جا و حتی در ایران. این مرد، حتی با رفتنش هم درس مهمی برای همه ما بر جای گذاشت، اینکه از همان سالهای کودکی و نوجوانی با سرسختی مبارزه میکرد...
تسنیم: حتی در جبههها
کمال شرف: ایشان خودش رزمنده جبهههای جنگ بود و تا زمانی که محاسناش سپید شد، در برابر آمریکا مقاومت کرد و پا به سن گذاشت؛ اما اندیشهای که به آن ایمان داشت، تا آخرین لحظه جوان، استوار و نیرومند باقی ماند و بر همان اصول پایدار ماند و گفت که همچون منی با او هرگز بیعت نمیکنم.
این برای همه ما یک درس است. گاهی ما از برخی مسایل خسته میشویم یا احساس فرسودگی میکنیم... از شرایط و موقعیتهایی که همه ما تجربه میکنیم. من وقتی این مرد را در این سن میبینم، احساس شرمندگی میکنم که همچنان مقاوم و همچون شیری در برابر آمریکا و اسراییل ایستاده بود؛ نه از موضع خود عقب نشست، نه ترسید و نه تلاش کرد عقبنشینی یا سازش کند...
تسنیم: امروز چه چیزی یمن و ایران را به هم پیوند میدهد؟
کمال شرف: همین چند لحظه پیش نوشتم که این کشور (ایران) از جهات بسیاری شبیه ماست. این مردم با تمام توان به کرامت و عزت خود پایبندند و ما یمنیها نیز همینگونه هستیم. این مردم اجازه نمیدهند غرب اراده و تصمیمهای خود را بر سرزمینشان تحمیل کند. ما یمنیها نیز به استقلال خود افتخار میکنیم، میخواهیم مستقل باشیم و برای آن میجنگیم.
ما میگوییم ملت یمن مردمی سرسخت هستند؛ سرسخت، به معنای مثبت کلمه. امروز ایرانیها نیز ما را شگفتزده کردند و ثابت کردند که آنها هم ملتی بسیار سرسخت هستند. ایرانیها معمولاً به آرامش خاطر شهرت دارند.... با آرامش خاطر و خردمندی میاندیشند، اما در میدان نبرد ثابت کردند که بسیار سرسختاند. این ملت هرگز عقبنشینی نخواهد کرد و همین موضوع برای دشمنانشان به دردسری بزرگ و مایه نگرانی تبدیل شده است. ملت ایران از نخستین روز تا امروز در خیابانها حضور داشتند و از بمباران هراسی به دل راه ندادند...
تسنیم: خستگیناپذیر هستند...
کمال شرف: ایرانیها قبلاً از ما میپرسیدند: «چطور در یمن از بمباران نمیترسید؟»... میگفتند: «موشکها را ببینید.» اما امروز خودمان تصاویر را دیدیم که خود ایرانیها نیز همان وضعیت را تجربه میکنند. همین روحیه است که ما را به هم پیوند داده؛ حتی در لبنان، عراق و البته در فلسطین که پایه و اساس این موضوع هستند، همین طور است. من این را همان اندیشه و آرمان مشترکی میدانم که همه ما را گرد هم آورده است. ما نمیپذیریم که کسی بر ما سلطه پیدا کند. حاضر نیستیم از حاکمیت و کرامت خود بگذریم و به یک عقیده واقعی و صادقانه باور داریم...
تسنیم: این ملت اکنون واقعاً از دل مقاومت دوباره متولد شده است. خطاب به آقای مجتبی خامنهای، رهبر جدید انقلاب، چه پیامی دارید؟
کمال شرف: من خیلی از ایشان خوشم آمد. ایشان درباره روح هنر سخن گفتند و اینکه هنر باید حضوری پررنگ و موثر داشته باشد. متن دقیق سخنانشان را به خاطر ندارم، اما مضمونش این بود که هنر باید در جریان رویدادها نقشآفرین باشد و از یک خیزش هنری سخن گفتند و از هنرمندان خواستند که مبارزه کنند. من نسبت به حضرت آقای سید مجتبی بسیار خوشبین هستم. به گمانم ایشان نماینده روح جوانی است و همزمان با تجدید اندیشهها و روح مقاومتِ انقلاب (امام) خمینی در ایران با جنگ اخیر، شور و انگیزهای که در آغاز انقلاب وجود داشت، دوباره زنده شده است و همراه با شخصیت آقای سید مجتبی فکر میکنم در آستانه تحولی بسیار بزرگ هستیم؛ با پایبندی به همان اندیشههایی که ایران امروز را با این قدرت و این سربلندی ساختهاند، اما با بُعدی تازه و ویژگیهای جدید. به نظر من، مسیر آینده چنین خواهد بود، چون ایران و همچنین کشورهای محور، در آستانه یک دگرگونی بسیار بزرگ قرار دارند
تسنیم: درست است. شما کمی پیش گفتید که تحقق یک اندیشه زمان میبرد، اما میخواهم همان سوال را دوباره از شما بپرسم. اگر از شما بخواهم ایران را در یک تابلوی سریع به تصویر بکشید، آن را چگونه ترسیم میکنید؟
کمال شرف: اثری در ذهن دارم که حتی دو روز پیش هم درباره آن صحبت کردم. وقتی این همه جمعیت را میبینم گویی امام خامنهای را میبینم. همه اینها خودِ امام خامنهای هستند. ما همیشه میگفتیم این مرد نماینده یک امت است، اما امروز این امت، خودِ امام خامنهای است. دشمنان گمان میکنند این مرد را از میان بردهاند، اما من امروز او را در خیابانها میبینم. او را حاضر میبینم؛ دستش در همه جا حضور دارد؛ دستی که متعلق به همه است. به همین دلیل در فکر خلق اثری هستم که این مفهوم را به تصویر بکشد، انشاءالله.
تسنیم:انشاءالله. سخن پایانی، آقای کمال شرف؛ از حضورتان سپاسگزاریم.
کمال شرف: از شما برای این گفتوگو سپاسگزارم. بسیار خوشحالم که برای دومین بار در ایران حضور دارم. من عاشق ایران و ملت ایران هستم. چون با آن و با همه جزییاتش احساس همدلی میکنم... ایرانیان ملتی صاحب تمدناند و محبتی واقعی نسبت به کسانی دارند که در عقیده، اندیشه و ارزشهای انسانی با آنها مشترک هستند و در عین حال، برای فلسفه و نگاه شخصی شما نیز احترام فراوان قایل میشوند. این چیزی است که من شاهد بودهام. همین نکته را از دیگر کسانی که به ایران سفر کردهاند نیز شنیدهام... اینکه با آنان چگونه با احترام و فرهنگ برخورد میشود؛ رفتاری که صادقانه بگویم، امروز در غرب کمتر دیده میشود.
امروز غرب، علاوه بر آنچه درباره تاب آوری مردم ایران گفته شد تولیدات هنری آنان را نیز دیده است؛ آثاری که برخی از جوانان ایرانی خلق کردهاند و همچنین بسیاری از مطالبی را که مسیولان ایرانی در شبکههای اجتماعی منتشر میکردند. بسیاری از ملتهای غربی، ایران را از زاویهای متفاوت دیدند؛ دیدند که در ایران هنرمندان حضور دارند و سیاستمداران، فرهنگ، حکمت و تاریخ نیز وجود دارد. آنها کمکم ایران را شناختند و دریافتند که این ملت، ملت بستهای نیست، ملتی نیستند که در غار یا تاریکی زندگی کنند. برعکس، ملتی متمدن و شگفتانگیز هستند، ملتی هنرمند. ملتی که هنر برایش یک شیوه زندگی است؛ ملتی که از یک نهضت صنعتی و یک نهضت عمرانی برخوردار است.
وقتی ترامپ گفت که «بزرگترین پل خاورمیانه» را هدف قرار داده است، برخی شگفتزده شده بودند، چون فهمیده بودند ایران بزرگترین پل خاورمیانه را در اختیار دارد. آنها نمیدانند که ایران در زمینه عمران و توسعه پیشرفت چشمگیری داشته و حتی در حوزههایی مانند پزشکی هم انقلابی عظیم را رقم زده است.
تسنیم: بله، این همان تحریفی است که رسانههای غربی انجام میدهند؛ تا زمانی که خودتان به ایران نیایید و آن را از نزدیک نبینید.... حتی بزرگترین پاساژ (مال) منطقه در ایران است...
کمال شرف: و در حوزه پزشکی نیز پیشرفت بسیار عظیمی داشته است، اما تقریباً کسی درباره آن چیزی نمیشنود. تصور شما این است که ایران تمام وقت فقط پهپاد و موشک تولید میکند و به هیچ چیز دیگری اهمیت نمیدهد، در حالی که ایران به زندگی شهروندی و همه جنبههای آن نیز توجه بسیار زیادی دارد.
حضور استاد کمال شرف، کاریکاتوریست باشرف و مشهور یمنی در خبرگزاری تسنیم
شهید خامنهای؛ این روح زیبا؛ مهربانی بیانتها و فیلسوف دین
تسنیم: رهبر انقلاب همواره در مسیر هنر توصیه میکردند: زبان عربی را بیاموزید، چون زبان قرآن است و زبان فارسی را نیز بیاموزید، چون زبان هنر است. استاد کمال شرف، هنرمند کاریکاتوریست یمنی، از حضورتان سپاسگزاریم. از شما متشکریم و به ایران خوش آمدید.
کمال شرف: بسیار سپاسگزارم.
تسنیم: و از شما بینندگان عزیز هم سپاسگزاریم. السلام علیکم و رحمهالله و برکاته.
انتهای پیام/
1 بازدید
منبع اصلی ↗