حضرت فاطمه (س) در نگاه شهید خامنه‌ای؛ از «انسان عرشی» تا «اسوه‌ی عمل»

حوزه امام و رهبری به گزارش گروه امام و رهبری خبرگزاری تسنیم، شهید آیت‌الله خامنه‌ای در سال 1404 که در نهم اسفندماه آن به شهادت رسیدند، در سه سخنرانی از زوایای مختلف به تبیین شخصیت حضرت فاطمه زهرا (س) پرداخته‌اند. نکته ثابتی که در هر سه سخنرانی دیده می‌شود عبارت از آن است که «حضرت زهرا (س) هم مقامی فراتر از فهم عادی بشر دارد و هم اسوه‌ای است که باید از او عملاً الگو گرفت.» ایشان در سخنرانی 1404/09/20 همین رویکرد را چنین توضیح دادند که «فضایل آن حضرت بیرون از توان بیان ماست، امّا می‌توان این‌جور گفت که او اسوه بود. مگر نمی‌خواهیم عمل کنیم؟ مگر نمی‌خواهیم فاطمی زندگی کنیم؟» از این رو در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به نگرش شهید خامنه‌ای به خصوصیات حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها و نحوه اسوه‌گیری از آن وجود نورانی. مقام عرشی و فراتر از فهم عادی در نگاه رهبر شهید انقلاب فضایل حضرت زهرا (س) «حدّوحصر ندارد» و برای شناخت او باید از مرتبه‌ای فراتر از فهم عادی سخن گفت. ایشان در عین حال تاکید می‌کنند که این مقام عرشی با انسان بودن منافاتی ندارد. شهید خامنه‌ای فضایل حضرت زهرا سلام الله علیها را به دو دسته تقسیم کرده‌اند: «مقولات ظاهری و قابل فهم و قابل دید ما» و «مقولات باطنی و عرشی» که «از دید ما بالاتر است و قابل توصیف نیست.» (1404/09/20) ایشان می‌فرمودند «اگر بخواهیم در یک جمله این بزرگوار را معرّفی کنیم، باید بگوییم انسان عرشی، انسان کامل، مثل بقیّه‌ی معصومین؛ انسانند، امّا اهل عرشند...ما فرشی‌ها، زمینی‌ها، قادر نیستیم رتبه و مقام و نورانیّت اینها را ببینیم یا حتّی به آن چشم بدوزیم؛ مثل انسان که در مقابل خورشید نمی‌تواند مستقیم به خورشید نگاه کند.» (1404/09/12) رهبر شهید برای نشان دادن جایگاه آن حضرت به عنوان «سَیِّدَهُ نِساءِ العالَمین» به روایتی از پیامبر اکرم (ص) استناد می‌کنند که حضرت مریم سلام الله علیها سرور زنان زمان خودش بود، امّا فاطمه سرور زنان همه‌ی عالم است در همه‌ی دورانهای تاریخ. (1404/09/12) عبودیت و ارتباط با خدا عبادت و خشوع در برابر پروردگار نخستین بُعد از ابعاد زندگی آن حضرت است که رهبر شهید انقلاب به آن اشاره می‌کنند. ایشان در سخنرانی 1404/08/12 خطاب به جوانان این بُعد را «اوّلین قدم» در مسیله پیروی از حضرت زهرا (س) بیان می‌کنند «اوّلین قدم عبارت است از نحوه‌ی حضور این دو بزرگوار و سایر معصومین در مقابل خدای متعال» و بر همین اساس رهبر شهید انقلاب حضرت فاطمه سلام الله علیها را «اسوه‌ی دین‌داری» می‌دانستند: «چه در عبادت و خشوع در مقابل پروردگار ــ که شنیده‌اید عبادتهای ایشان را، مناجاتهای ایشان را در شبها، دعای ایشان را برای دیگران.» ایثار و توجه به مردم از نگاه رهبر شهید انقلاب، غرق بودن حضرت زهرا سلام الله علیها در معنویت، با غفلت از مردم همراه نبود بلکه ایشان هم به خدا توجه داشت و هم به نیازمندان جامعه «آن که غرق در معارف الهی و معنوی و توجّه به خدا است، از زمین غافل نیست، از انسانها غافل نیست. در شب عروسی، لباس عروسی خود را به سایل، به فقیر می‌بخشد؛ سه روز غذا نمی‌خورد و افطاری خودش را به سایل می‌بخشد؛ به مردم رسیدگی می‌کند. (1404/09/12) جهاد، تاب‌آوری و ایستادگی در برابر مصیبت‌ها رهبر شهید انقلاب جهاد حضرت زهرا (س) و تاب‌آوری آن حضرت در برابر مصایب را مورد توجه قرار داده و با بیان اینکه این جهاد «بسیار دشوار و سنگین» بوده است، برای نشان دادن این دشواری و سنگینی، آن را با غزوات پیامبر صلوات الله علیه مقایسه می‌کنند. «جهادی که فاطمه‌ی زهرا (سلام الله علیها) کرد، جزو دشوارترین جهادها است. اگر انسان بخواهد مقایسه کند، شاید همه‌ی غزوات پیغمبر یک طرف و جهاد فاطمه‌ی زهرا (سلام الله علیها) یک طرف (1404/09/20) در تاب‌آوری در سختی‌ها و مصیبت‌ها؛ چه کسی است که بتواند تاب بیاورد و طاقت بیاورد مصایب حضرت زهرا (سلام الله علیها) را؟...حضور در شِعب ابی‌طالب، حضور در هجرت به مدینه، حضور فعّال در برخی از غزوات پیغمبر، حضور در ماجرای مباهله. (1404/09/12)» عدالت‌خواهی، دفاع از مظلوم و روشنگری دفاع از حق مظلوم، تبیین حقایق و بصیرت سیاسی در کنار هم، بُعد اجتماعی و سیاسی شخصیت آن حضرت را در نگاه رهبر شهید انقلاب تشکیل می‌دهند. شهید خامنه‌ای خطبه‌ی فاطمه زهرا سلام الله علیها را در مسجد مدینه، نمونه‌ی برجسته‌ی «تبیین» می‌دانند. «اسوه‌ی عدالت‌خواهی بود... اسوه‌ی تبیین بود؛ آن خطبه‌ی غرّاء مسجد مدینه یک تبیین فوق‌العاده بی‌نظیر و روشن و درس‌آموز بود (1404/09/20) در دفاع شجاعانه از حقّ مظلوم؛ در تبیین حقایق و روشنگری؛ در فهم و عمل سیاسی. (1404/09/12)» نقش زنانه و خانوادگی امام شهید انقلاب اسلامی نقش حضرت فاطمه سلام الله علیها در خانه و خانواده را در شمار خصوصیات بنیادین و الگو برای زنان می‌شمارند، و آن را در ارتباط با نتایج تاریخی‌اش، یعنی تربیت شخصیت‌هایی چون حضرت زینب (س) و امام حسن و امام حسین (ع) مطرح می‌کنند. «به عنوان یک زن و دارای جنسیّت زنانه، در خانه‌داری، در شوهرداری، در فرزندپروری؛ کسی مثل زینب را پرورش می‌دهد و به وجود می‌آورد، کسی مثل امام حسین و امام حسن را در آغوش خودش تربیت می‌کند. (1404/09/12) اسوه‌ی وظایف زنانگی بود؛ شوهرداری، فرزندداری، زینب‌پروری و بسیاری دیگر از ارزشهای اسلامی. (1404/09/20)» نحوه‌ی الگوگیری از فاطمه زهرا سلام الله علیها الگوگیری از حضرت فاطمه سلام الله علیها در نگاه رهبر شهید عبارت است از «الگوگیری عملی و نه صرفاً عاطفی.» ایشان در این زمینه به مخاطب جوانان تصریح می‌کنند که «به نام و یاد قلبی اکتفا نکنید، عملاً به معنای شیعه‌ی واقعی دنبال اینها باشید. (1404/08/12) باید بر طبق رفتار اسوه و حرکات اسوه رفتار کرد و حرکت کرد. (1404/09/20)» شهید خامنه‌ای زنان و دختران را به گرفتن درس و هدف از زهرای اطهر سلام الله علیها توجه می‌دهند و می‌گویند «شما درستان را از چنین شخصیّتی می‌گیرید، خودتان را به سمت چنین شخصیّتی حرکت می‌دهید، هدف را از چنین شخصیّتی می‌گیرید و دنبال می‌کنید؛ اینها آن نقاطی است که زنان جامعه‌ی ما، زنان کشور ما بحمدالله به آن توجّه دارند و باید داشته باشند...توجّه بدهید کسانی را که در پیرامون شما هستند که مسیله‌ی حجاب را یک مسیله‌ی دینی و اسلامی و زهرایی و زینبی بدانند. (1404/09/12)» ایشان در همان سخنرانی معنویت حاصل از ارتباط با حضرت زهرا سلام الله علیها و قرآن را به توان ایستادگی گره می‌زنند . می‌فرمایند «آن جوانی می‌تواند در مقابل سطوت و قدرت و تشر فرعون‌های زمان بایستد که دلش با خدا باشد، با خدا مرتبط باشد.» در مجموع این سه سخنرانی رهبر شهید انقلاب که درواقع آخرین سخنان ایشان درباره وجود مقدس فاطمه زهرا سلام الله علیها محسوب می‌شود، شخصیت حضرت زهرا (س) دو بعد کلی دارد که از هم جدا نیستند. بعد نخست، «انسان عرشی» است که مقامش فراتر از درک ما است و فضایلش «حدّوحصر ندارد» و چهره‌ی دوم «اسوه» است که ابعاد قابل فهم زندگی‌اش، یعنی دین‌داری، عدالت‌خواهی، جهاد، تبیین و ایفای نقش خانوادگی، مسیر عمل را نشان می‌دهد. در نگاه رهبر شهید انقلاب این دو بعد یک نقطه اوج دارد و آن این است که فاطمه زهرا سلام الله علیها «درهمه‌ی ابعاد زندگی، یک موجود عرشی است.» اما محور توصیه‌ی ایشان به مخاطبان یک چیز است و آن اینکه دلبستگی قلبی به حضرت زهرا سلام الله علیها کافی نیست و باید به الگوگیری عملی از ایشان رسید. انتهای پیام/