داروهای دیابت در تله «مد لاغری»؛ درمان علمی چاقی یا تهدید سلامت عمومی؟

اجتماعی به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، در سال‌های اخیر، تبلیغات گسترده در شبکه‌های اجتماعی و ترند شدن داروهای دیابت با مارک‌های مختلف، توجه جامعه را به میان‌بر جدیدی برای رسیدن به تناسب اندام جلب کرده است. این داروها که بخش عمده آن‌ها اساساً برای کنترل قند خون در بیماران دیابت نوع 2 توسعه یافته بودند، به دلیل اثر چشمگیر در مهار اشتها، خیلی زود تبدیل به ابزاری فراگیر برای لاغری سریع شدند؛ اما مصرف خودسرانه یا بدون غربالگری پزشکی آن‌ها زنگ خطر جدی را برای سلامت عمومی به صدا درآورده است. با افزایش نگرانی‌ها نسبت به مصرف خودسرانه داروهای تزریقی کنترل وزن، سازمان غذا و دارو اعلام کرد که از ابتدای سال 1404 تا 15 شهریور 1405، 49 گزارش عارضه مرتبط با این داروها ثبت شده که 9 مورد آن جدی بوده است. شاید تلخ‌ترین یافته برای مصرف‌کنندگان این باشد که اثر دارو تا وقتی می‌ماند که تزریق ادامه داشته باشد. در مطالعه الحاقی کارآزمایی STEP 1، یک سال پس از قطع سماگلوتاید و خروج از برنامه مداخله‌ سبک زندگی، شرکت‌کنندگان به‌طور میانگین حدود دو‌سوم وزنی را که از دست داده بودند دوباره به دست آوردند؛ گروه سماگلوتاید 11٫6 واحد درصد از وزن کاهش‌یافته را بازیافت، در حالی که این رقم برای گروه دارونما تنها 1٫9 واحد درصد بود. اما نکته مهم اینجاست که در کشور ما به راحتی این آمپول در دسترس است و در اکثر داروخانه‌ها و فروشگاه‌های آنلاین این دارو بدون نسخه و تجویز پزشک در دسترس عموم است، آمپولی که مختص بیماران دیابتی است در حالی که در سال های گذشته در برخی از مقاطع با کبود داروی دیابت مواجه بوده‌ایم. . محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، با اشاره به اینکه این داروها در موارد مشخصی برای مدیریت وزن و درمان دیابت نوع 2 کاربرد دارند، تاکید کرد: «استفاده از این داروها برای همه افراد و صرفاً با هدف لاغری سریع، اصلاً کار درستی نیست و حتماً باید با تشخیص و تجویز پزشک انجام شود.» وی با ابراز نگرانی از تبدیل شدن یک داروی تخصصی به کالای زیبایی تحت تاثیر تبلیغات فضای مجازی و توصیه‌های غیرعلمی افزود: «متاسفانه افراد بدون بررسی شرایط جسمی و سوابق پزشکی سراغ مصرف این داروها می‌روند. سازمان غذا و دارو نسبت به این موضوع بی‌تفاوت نیست و گزارش‌هایی از عرضه و تبلیغات غیرمجاز این داروها در برخی مراکز زیبایی، باشگاه‌های ورزشی و اماکن فاقد مجوز دریافت کرده‌ایم که برخورد با آن‌ها در دستور کار معاونت‌های غذا و دارو و بازرسی وزارت بهداشت قرار دارد.» سخنگوی سازمان غذا و دارو با تاکید بر اینکه این داروها باید صرفاً از طریق داروخانه‌های مجاز و با نسخه معتبر پزشک تهیه شوند، یادآور شد: «تبلیغ دارو برای عموم مردم مشمول محدودیت‌های قانونی است؛ هرچند بین اطلاع‌رسانی در کنگره‌ها و سمینارهای علمی برای پزشکان با تبلیغات عمومی تفاوت وجود دارد.» هاشمی درباره آمار عوارض جانبی این داروها گفت: «با توجه به بررسی‌های انجام‌شده در اداره کل پایش فرآورده‌های سلامت، از ابتدای سال 1404 تا 15 شهریور امسال (1405)، تعداد 49 گزارش عارضه مرتبط با یکی از این داروها ثبت شده که متاسفانه 9 مورد آن جدی بوده است. عوارضی مانند مشکلات گوارشی، التهاب پانکراس (لوزالمعده) و مشکلات کیسه صفرا از جمله مواردی است که باید بسیار جدی گرفته شود.» وی در پاسخ به پرسشی درباره مقایسه این داروها با انسولین و وضعیت فراوانی آن‌ها در بازار غیررسمی تصریح کرد: «فراوانی یک دارو در فضای مجازی و بازار غیررسمی، الزاماً به معنای تامین گسترده و قانونی آن نیست. باید بین توزیع رسمی و عرضه خارج از شبکه تفاوت قایل شد. هر دارو زنجیره تامین، میزان تقاضا و شرایط واردات خاص خود را دارد و برای قضاوت دقیق درباره میزان واردات یا تولید، باید آمار رسمی را بررسی کرد.» هاشمی در پایان خاطرنشان کرد: «ما با درمان علمی چاقی مخالفتی نداریم، اما دارو نباید قربانی تبلیغات و مد لاغری شود. کاهش وزن زمانی ارزش دارد که به سلامتی بیشتر منجر شود، نه اینکه سلامت مردم به اسم داروهای لاغری به خطر بیفتد.» فروش داروی 150 میلیون تومانی حاوی آب مقطر به جای داروی اصلی انتهای پیام/