«وارش» در کمین تورم

فدرال رزرو آمریکا در پایان نشست دوروزه کمیته بازار آزاد فدرال (FOMC) در روز چهارشنبه ۲۸ اکتبر، تصمیم گرفت نرخ بهره معیار این کشور را بدون تغییر و در محدوده 3.75 تا ۴ درصد حفظ کند. این تصمیم در حالی اتخاذ شد که بازارهای مالی از قبل احتمال توقف تغییرات نرخ بهره را در این نشست پیش بینی کرده بودند و سرمایه گذاران انتظار داشتند بانک مرکزی آمریکا برای ارزیابی دقیق تر شرایط اقتصادی و تورمی، فعلا از اتخاذ تصمیم جدید خودداری کند. با وجود ثابت ماندن نرخ بهره، بیانیه جدید فدرال رزرو حاوی پیام های مهمی درباره چشم انداز اقتصاد آمریکا بود. این نهاد در ارزیابی تازه خود، وضعیت فعالیت های اقتصادی را قوی تر از گذشته توصیف و اعلام کرد اقتصاد آمریکا با سرعتی قدرتمند در حال رشد است. در مقابل، مقام های پولی همچنان نسبت به تداوم تورم بالاتر از سطح هدف ۲درصدی بانک مرکزی ابراز نگرانی کردند. اختلاف نظر در فدرال رزرو بر سر مسیر نرخ بهره یکی از مهم ترین نکات نشست اخیر، مخالفت دو عضو کمیته سیاستگذاری پولی با تصمیم اکثریت بود. تصمیم نهایی با رای ۱۰عضو در برابر ۲عضو تصویب شد. لیزا کوک، عضو هیات مدیره فدرال رزرو، و بث هاماک، رییس فدرال رزرو کلیولند، معتقد بودند بانک مرکزی باید نرخ بهره را به میزان 0.25واحد درصد افزایش دهد. این مخالفت نشان می دهد که نگرانی درباره فشارهای تورمی در میان برخی مقام های پولی آمریکا به سطحی رسیده است که حتی در شرایطی که اکثریت اعضا ترجیح می دهند نرخ بهره را ثابت نگه دارند، گروهی از سیاستگذاران افزایش مجدد هزینه استقراض را ضروری می دانند. در واقع، اختلاف اصلی در فدرال رزرو به ارزیابی متفاوت اعضا از منشا تورم و میزان پایداری آن بازمی گردد. گروهی معتقدند شرایط اقتصادی همچنان ظرفیت تحمل نرخ بهره فعلی را دارد و افزایش بیشتر نرخ ها می تواند به سرمایه گذاری، اشتغال و رشد اقتصادی آسیب بزند. در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که تداوم تقاضای قوی، هزینه های بالای انرژی و فشارهای قیمتی در بخش های مختلف اقتصاد می تواند مانع بازگشت تورم به هدف ۲درصدی شود. تورم همچنان مهم ترین دغدغه سیاستگذاران فدرال رزرو در بیانیه خود تاکید کرد که تورم همچنان در سطحی بالا قرار دارد و برای تصمیم گیری درباره مسیر آینده سیاست پولی به اطلاعات اقتصادی بیشتری نیاز است. افزایش قیمت انرژی، به ویژه بنزین و گازوییل، یکی از عوامل مهم نگرانی مقام های پولی است. گازوییل به عنوان یکی از نهاده های اصلی حمل ونقل، کشاورزی و فعالیت های صنعتی، می تواند از طریق افزایش هزینه تولید و توزیع کالاها، فشار تورمی را به بخش های مختلف اقتصاد منتقل کند. از سوی دیگر، برخی مقام های فدرال رزرو نگران هستند که رشد سریع سرمایه گذاری در حوزه هوش مصنوعی و تداوم مصرف قدرتمند خانوارها به افزایش تقاضا و در نتیجه رشد قیمت ها منجر شود. در چنین شرایطی، حتی اگر برخی شاخص های اقتصادی نشانه هایی از تعدیل تورم را نشان دهند، گستردگی فشارهای قیمتی می تواند بازگشت پایدار تورم به سطح هدف را دشوار کند. بر اساس گزارش رویترز، تورم آمریکا همچنان حدود یک واحد درصد بالاتر از هدف ۲درصدی فدرال رزرو قرار دارد و در ماه های اخیر پیشرفت قابل توجهی در کاهش آن مشاهده نشده است. استمرار این وضعیت برای بیش از پنج سال، نگرانی دیگری را نیز ایجاد کرده است: اینکه خانوارها و بنگاه های اقتصادی به نرخ های بالاتر افزایش قیمت عادت کنند و انتظارات تورمی خود را بر همین اساس تنظیم کنند. نگاه خوش بینانه رییس فدرال رزرو به رشد اقتصادی کوین وارش، رییس فدرال رزرو، در نشست خبری پس از اعلام تصمیم نرخ بهره، ارزیابی نسبتا خوش بینانه ای از وضعیت اقتصاد آمریکا ارایه کرد. او انتظار داشت گزارش تولید ناخالص داخلی سه ماهه سوم که قرار بود روز پنج شنبه منتشر شود، از رشد قدرتمند سرمایه گذاری و مصرف خانوارها حکایت داشته باشد و شتاب رشد اقتصادی نسبت به نیمه نخست سال افزایش یافته باشد. وارش با این حال تاکید کرد که از نظر او اقتصاد آمریکا بیش از اندازه داغ نشده و رشد تقاضا هنوز به سطحی نرسیده است که مهار آن مستلزم فشار بیشتر بر فعالیت های اقتصادی و بازار کار باشد. او همچنین به نقش بهره وری در افزایش ظرفیت رشد اقتصادی اشاره کرد. از دیدگاه رییس فدرال رزرو، پیشرفت فناوری و افزایش بهره وری، حتی پیش از گسترش موج سرمایه گذاری در هوش مصنوعی، می تواند به اقتصاد آمریکا اجازه دهد با سرعت بیشتری رشد کند، بدون آنکه الزاما فشار تورمی متناسبی ایجاد شود. این دیدگاه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر افزایش بهره وری بتواند هزینه تولید را کاهش دهد و ظرفیت عرضه کالا و خدمات را بالا ببرد، اقتصاد آمریکا ممکن است بتواند رشد اقتصادی بالاتری را بدون افزایش قابل توجه تورم تجربه کند. در چنین شرایطی، بانک مرکزی برای کنترل قیمت ها به سیاست پولی سخت گیرانه تری نیاز نخواهد داشت. احتمال افزایش نرخ بهره در ماه دسامبر با وجود تصمیم به حفظ نرخ بهره در نشست اکتبر، چشم انداز سیاست پولی آمریکا همچنان با احتمال افزایش دوباره نرخ ها همراه است. فدرال رزرو در بیانیه خود اعلام کرد که انباشت اطلاعات و داده های اقتصادی بیشتر تا نشست بعدی، به اعضای کمیته کمک خواهد کرد تا موضع مناسب سیاست پولی را برای بازگرداندن به موقع تورم به هدف ۲درصدی تعیین کنند. نشست بعدی کمیته بازار آزاد فدرال قرار است در روزهای ۸ و ۹ دسامبر برگزار شود. بر اساس قیمت گذاری بازارهای مالی که در گزارش رویترز به آن اشاره شده، معامله گران حدود ۸۰درصد احتمال می دهند که فدرال رزرو در این نشست نرخ بهره را افزایش دهد. همچنین انتظار می رود در صورت تداوم فشارهای تورمی، افزایش دیگری در هزینه استقراض تا ماه مارس مطرح باشد. این انتظارات نشان می دهد که ثابت ماندن نرخ بهره در اکتبر را نباید به معنای پایان سیاست های انقباضی یا قطعی شدن توقف افزایش نرخ ها دانست. در واقع، فدرال رزرو فعلا ترجیح داده است پیش از هرگونه اقدام جدید، اطلاعات بیشتری درباره تورم، رشد اقتصادی و وضعیت بازار کار دریافت کند. واکنش بازارها و تاثیر عوامل سیاسی واکنش اولیه بازارهای مالی به تصمیم فدرال رزرو محدود بود. شاخص های سهام آمریکا که در جریان معاملات افزایش یافته بودند، بخشی از رشد خود را پس از اعلام تصمیم از دست دادند، اما در نهایت معاملات روز را با افزایش به پایان رساندند. در همین حال، بازده اوراق خزانه داری بلندمدت آمریکا افزایش یافت و معاملات آتی نرخ بهره نیز نشان داد که سرمایه گذاران اندکی از اطمینان خود نسبت به افزایش نرخ ها کاسته اند. زمان بندی این تصمیم نیز از اهمیت سیاسی برخوردار بود. نشست فدرال رزرو کمتر از یک هفته پیش از انتخابات میان دوره ای آمریکا برگزار شد؛ انتخاباتی که قرار است در سوم نوامبر برگزار شود و می تواند ترکیب قدرت در کنگره را تغییر دهد. با این حال، وارش تاکید کرد که ملاحظات سیاسی هیچ نقشی در تصمیم اعضای فدرال رزرو نداشته است. این موضوع در شرایطی مطرح می شود که دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، بارها از سیاست های نرخ بهره بانک مرکزی انتقاد کرده و خواستار کاهش هزینه استقراض شده است. اقتصاد قوی اما تورم، تهدیدی جدی تصمیم فدرال رزرو برای ثابت نگه داشتن نرخ بهره را می توان نتیجه تلاش این نهاد برای ایجاد تعادل میان دو هدف اصلی دانست: حفظ رشد اقتصادی و کنترل تورم. از یک طرف، مصرف قدرتمند خانوارها، سرمایه گذاری در فناوری و افزایش بهره وری می توانند از رشد اقتصادی حمایت کنند؛ از طرف دیگر، قیمت بالای انرژی و تداوم فشارهای قیمتی خطر ماندگاری تورم را افزایش داده اند. در چنین فضایی، فدرال رزرو ترجیح داده است به جای واکنش سریع به داده های مقطعی، منتظر انتشار اطلاعات بیشتر بماند. گزارش تولید ناخالص داخلی سه ماهه سوم، داده های تورمی و تحولات بازار کار از جمله شاخص هایی خواهند بود که در تعیین مسیر بعدی نرخ بهره نقش مهمی ایفا می کنند. در نهایت، پیام نشست اکتبر این است که سیاست پولی آمریکا هنوز وارد مرحله اطمینان از مهار تورم نشده است. اگر داده های جدید نشان دهند فشارهای قیمتی همچنان گسترده و پایدار هستند، احتمال افزایش دوباره نرخ بهره در دسامبر جدی خواهد بود. اما اگر رشد بهره وری بتواند بدون ایجاد تورم بیشتر ادامه یابد و نشانه هایی از کاهش فشارهای قیمتی ظاهر شود، فدرال رزرو ممکن است بتواند بدون تشدید بیشتر سیاست پولی، به هدف تورمی خود نزدیک شود. بنابراین، بازارها در هفته های آینده بیش از هر چیز به داده های اقتصادی آمریکا چشم خواهند دوخت؛ داده هایی که می توانند مشخص کنند آیا اقتصاد این کشور در مسیر یک رشد قدرتمند و کم تورم قرار گرفته یا برای مهار فشارهای قیمتی، به سیاست پولی سخت گیرانه تری نیاز خواهد داشت.