اکونومیست‌های ما مزخرف می‌گویند

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-فاطمه نصیری؛ غلامرضا مقدم، از مدیران و کارشناسان ارشد سازمان برنامه و بودجه در دوره پهلوی است. او در بخشی از خاطرات خود به تدوین گزارش مقدماتی برنامه پنجم عمرانی کشور اشاره می کند و توضیح می دهد که چگونه هشدار کارشناسان درباره نابرابری ها، عدم تعادل های اقتصادی و احتمال «انفجار اجتماعی و سیاسی» با مخالفت هویدا و سپس شاه روبه رو شد. او در این باره می نویسد:« در اواخر سال ۱۳۵۰ که بودجه سال آینده کل کشور تهیه می شد یک گزارش مقدماتی نیز از دورنمای وضع اقتصادی مالی و اجتماعی کشور در دوره برنامه پنجم عمرانی کشور توسط همکاران ما در سازمان برنامه تهیه شد. این گزارش که مستند به یک سری ارقام و آمار و اطلاعات کامل بود تصویر بسیار بدی را از وضع اقتصادی و مالی و اجتماعی کشور در سال های آینده ارایه می داد. هدف ما این بود که این گزارش ابتدا در هییت عالی برنامه که به ریاست نخست وزیر تشکیل می شد مطرح شود و بعداً در شورای اقتصاد در حضور شاه خوانده شود. دکتر آبادیان و چند نفر دیگر از متفکرین سازمان برنامه خیلی برای تهیه این گزارش زحمت کشیده بودند. البته گزارش خیلی انتقادی بود و در آن برای اولین بار در یک گزارش دولتی آمده بود که اگر روندها و نابرابری ها و عدم تعادل های چند سال گذشته ادامه پیدا کند در چند سال دیگر مسلماً یک «انفجار اجتماعی و سیاسی» در ایران به وجود خواهد آمد. در گزارش از اینکه طی دوران برنامه سوم و چهارم به مسایل اجتماعی، آموزش و پرورش، بهداشت، درمان، رفاه روستایی و امثال آن توجه کافی مبذول نشده بود سخت انتقاد شده بود. من گزارش را خودم به دقت خواندم و یک تغییرات مختصری هم در آن دادم. بعد گزارش را بردیم در هییت عالی برنامه و در حضور نخست وزیر مطرح کردیم. وقتی گزارش را آنجا مطرح کردیم آقای هویدا از لحن گزارش که خیلی انتقادی بود خوشش نیامد و گفت که گزارش را اصلاً قبول ندارد و چون همه اش جنبه منفی و انتقادی دارد و پیشرفت های هنگفتی که مملکت در این سال ها کرده نادیده گرفته است و گزارش بایستی به کلی اصلاح شود. من در آن جلسه چیزی نگفتم ولی بعد از جلسه به آقای هویدا گفتم که شما ایرادتان به این گزارش چیست؟ کجای این گزارش غلط است بفرماید اصلاح کنیم. ولی به صرف گفتن اینکه این گزارش به درد نمی خورد کمک نمی کند و موجب دلسردی کارشناسان سازمان برنامه می شود. گفت، «شما این گزارش را بیندازید دور و خودت یک گزارش خوبی که بشود به اعلی حضرت ارایه داد تهیه کن.» من مجددا به ایشان گفتم که این گزارش را قبلا خوانده ام و عقیده دارم گزارش بسیار خوبی است. قسمت عمده ای از مشکلات مملکت را مطرح می کند و این مشکلات بایستی مطرح بشود. ضمناً اضافه کردم که کارشناسان سازمان برنامه نمی گویند که این وقایع ناگوار حتماً اتفاق خواهد افتاد. بلکه می گویند اگر روندهای نامطلوب فعلی ادامه پیدا کند وضع بد خواهد شد و منظورشان این است که یک چاره جویی کنیم که این اتفاقات پیش نیاید. به هرحال هر قدر آقای هویدا اصرار کرد که من گزارش را تغییر بدهم قبول نکردم. گفتم اگر ایرادهای مشخصی هست، اگر ارقام و آمار گزارش غلط است بفرمایید اصلاح می کنیم. بالاخره آقای هویدا اوقاتش تلخ شد و گزارش را پس داد و گفت، «من که این را در شورای اقتصاد مطرح نمی کنم اگر می خواهی تو خودت بیا مطرح کن حضور اعلی حضرت.» گفتم من می آیم مانعی ندارد اگر شما بفرمایید من می آیم. گفت، «خیلی خوب». خبر دادند که فلان روز جلسه شورای اقتصاد است و گزارش مقدماتی برنامه پنجم و بودجه سال ۱۳۵۱ کل کشور مطرح است. من رفتم در جلسه ای که با حضور شاه تشکیل می شد. شاه پرسید، «دستور جلسه امروز چیست؟» آقای هویدا گفت گزارش مقدماتی برنامه پنجم و بودجه سال ۱۳۵۱ کل کشور مطرح است و اگر اجازه می فرمایید مقدم این گزارش را مطرح کند؟ شاه هم گفت خیلی بود. من شروع کردم به خواندن گزارش. پس از اینکه یکی دو صفحه خواندم و رسیدم به قسمت های انتقادی گزارش یک دفعه شاه گفت، «اینها چیست؟ این حرف ها چیست؟ این مطالب چیست؟ باز این اکونومیست های ما نشسته اند و این مطالب مزخرف را می گویند راجع به مملکت و تمام پیشرفت های مملکت را نادیده می گیرند و بدبینی و یاس ایجاد می کنند. اصولاً کی به شما گفته این چیزها را بنویسید؟ اینها چیست؟» گفت، «نه اصلاً لازم نیست شما وارد این مسایل بشوید و ما خودمان می دانیم که چه کار کنیم. این کمبودهای مالی را هم که شما دارید و در این گزارش به آن اشاره کرده اید مهم نیست. بله ما می دانیم کمبود مالی داریم ولی ما خودمان همه اینها را درست می کنیم. درآمد نفت ما از حدود دو میلیارد فعلی به زودی به پنج میلیارد دلار خواهد رسید و این تمام گرفتاری های شما را حل می کند. من همه چیز را خودم مراقب هستم و شما فقط به کار خودتان مشغول باشید و به این کارها کار نداشته باشید.».