اردوغان و پوست موزِ ترامپ درباره یمن

بین الملل به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، تازه‌ترین سخنان دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا درباره وضعیت منطقه، توجه رسانه های ترکیه را به سوی خود جلب کرد. ترامپ سه شنبه به وقت آمریکا، قبل از حرکت به سوی گردهمایی آلاسکا، در پاسخ به سوالات خبرنگاران، به این اشاره کرد که با محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی، صحبت کرده است. ترامپ، در پاسخ به این سوال که آیا ترکیه به یمن نیرو اعزام خواهد کرد یا خیر، گفت: «ممکن است از رییس جمهور رجب طیب اردوغان بخواهم برای حمایت از منافع عربستان سعودی مداخله کند. فکر می‌کنم اگر از او بخواهم، اردوغان این کار را خواهد کرد». رییس جمهور آمریکا به روابط دوستانه خودش با همتای ترکیه اشاره کرده و گفت: «من می‌توانم این کار را انجام دهم. همانطور که می‌دانید، او دوست بسیار خوبی برای من است و من می‌توانم این کار را انجام دهم. من برای رییس جمهور ترکیه احترام زیادی قایلم. فکر می‌کنم رییس جمهور اردوغان کاری را که از او بخواهم انجام خواهد داد. من برای او احترام زیادی قایلم». نکته جالب توجه اینجاست، در همان روزی که بیانیه ترامپ منتشر شد، رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه، نیز با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، تماس تلفنی برقرار کرد. این تماس تلفنی به تحولات اخیر منطقه و حملات به عربستان سعودی پرداخته شده است. اردوغان خطاب به بن سلمان اعلام کرده که حملات حوثی‌ها را به شدت محکوم می‌کند و برای جان‌باختگان تسلیت می‌گوید و ترکیه در دوره آینده همچنان در کنار عربستان سعودی خواهد ایستاد. روزنامه قرار گازته چاپ آنکارا از جراید نزدیک به عبدالله گل و احمد داود اوغلو، سخنان ترامپ درباره رابطه دوستانه با اردوغان و همزمانی این موضوع با اظهارات جدید باغچلی را مهم ارزیابی کرده است. دیروز به شیوه مرسوم سه شنبه‌ها، روز سخنرانی رهبران احزاب ترکیه در پارلمان این کشور بود و دولت باغچلی رهبر حزب حرکت ملی گرا و شریک اردوغان در ایتلاف جمهور، با بیان اینکه امنیت عربستان سعودی باید حمایت شود، از ترکیه خواست تا در صورت لزوم، ابزارهایی را برای ارایه پشتیبانی نظامی ایجاد کند. همه اینها درحالی است که دیگر رهبران احزاب سیاسی ترکیه، درباره پیوستن ترکیه به پیمان دفاعی مکه انتقادات فراوانی دارند و معتقدند که به خاطر محرمانه ماندن این سند و عدم ارایه آن به پارلمان ترکیه، هر نوع اقدام نظامی و حمایت تسلیحاتی از عربستان سعودی، مغایر با قانون اساسی جمهوری ترکیه است. تنها چند دقیقه پس از آن که دولت باغچلی به ضرورت حمایت آنکارا از ریاض اشاره کرد، اوزگور اوزل رهبر حزب نو، در تالار نمایندگان حزب خود در پارلمان ترکیه با این ایده مخالفت کرده و گفت: «اعزام سربازان ارتش ما به یمن، طرح ترکیه نیست. این طرح شومِ ترامپ است. آیا ما تا دیروز چنین طرحی داشتیم؟ این طرح در خدمت منافع اسراییل و آمریکا است. ترکیه نباید به بخشی از این جنگ تبدیل شود. هیچ‌کس حق ندارد از سربازان ترکیه در خدمت دیگران استفاده کند. بدانند کسانی که برنامه‌ای برای خود ندارند، بخشی از برنامه‌ شخص دیگری هستند. ترکیه هیچ برنامه یا طرحی در مورد بیابان‌های یمن ندارد. هیچ‌کس حق ندارد عروسک خیمه‌شب‌بازی ترامپ یا محافظ اسراییل باشد و در این بازی، از سربازان ترکیه استفاده کند. ما تا آخر، با این طرح مخالفت خواهیم کرد.» اوزل در ادامه گفت: «ترامپ در سوم نوامبر انتخابات دارد. اردوغان و آکپارتی هم ماندن خود را به ماندن او گره زده‌اند. ولی به شما می‌گویم؛ چه ترامپ آنجا باشد چه نباشد، نمی‌تواند شما را از رای مخالف این ملت نجات دهد. در انتخابات، کسی محافظ شما نخواهد بود». علاوه بر اوزگور اوزل رهبر حزب نو که یک ششم از 600 کرسی پارلمان ترکیه را در اختیار دارد، مساوات درویش اوغلو رهبر خوب یا ایی پارتی نیز به عنوان پنجمین حزب قدرتمند ترکیه، با حمایت نظامی آنکارا از عربستان سعودی، مخالفت کرده است. با این حال، دولت اردوغان در حال آماده کردن متن پیشنهادی برای کسب مجوز از پارلمان ترکیه در خصوص اعزام نیرو به عربستان است. نمایندگان مخالف اردوغان می‌گویند: اگر قرار باشد فقط یک صفحه کاغذ به عنوان متن پیشنهادی برای کسب مجوز به پارلمان فرستاده شود، کسی اقناع نخواهد شد و لازم است کل متن پیمان دفاعی مکه در اختیار نمایندگان باشد. همزمان با این موضوع، برخی از روزنامه‌های چاپ آنکارا به سخنان سخنگوی ارتش پاکستان استناد کرده‌اند که گفته: بخشی از هماهنگی‌های دفاعی بین ترکیه، عربستان و پاکستان در این پیمان دفاعی، محرمانه خواهد ماند. اظهار نظر دونالد ترامپ درباره احتمال درخواست از رجب طیب اردوغان برای کمک نظامی به عربستان، درست در زمانی مطرح شده که ترکیه در برابر یکی از دشوارترین آزمون‌های سیاست خارجی خود قرار گرفته است. ترامپ گفته است اگر از اردوغان بخواهد، انتظار دارد او این درخواست را بپذیرد. این جمله شاید در ظاهر یک درخواست دوستانه از یک متحد باشد، اما برای اردوغان می‌تواند به یک «پوست موز» سیاسی، اقتصادی و ژیوپلیتیکی تبدیل شود. چرا که همین حالا، دولت اردوغان و حزب عدالت و توسعه به خاطر بحران اقتصادی بی سابقه که منجر به معضلات معیشتی شده، با رسوایی مالی صندوق‌های مالی، در شرایط بدتری قرار گرفته و حتی بخش مهمی از رای دهندگان محافظه کار نیز، به کارآمدی دولت، باور ندارند. اینجاست که تحلیلگران ترکیه می‌پرسند: ترکیه چگونه می‌تواند هم پایبندی به ابعاد توافقی پیمان مکه را جدی بگیرد و در کنار عربستان بایستد، هم روابط خود با پاکستان و جهان اسلام را حفظ کند، و در عین حال وارد جنگی نشود که با منافع مستقیم ترکیه بی‌ارتباط است؟ یکی دیگر از نکات مهم درباره درخواست ترامپ، اتکای او به روابط دوستانه است و نه روابط نهادی و راهبردی. او بارها اعلام کرده که با اردوغان روابط رفیقانه دارد و برای او احترام ویژه قایل است. با این حال، در سفر اخیر اردوغان به نیویورک، حتی حاضر نشد با او دیدار دوجانبه داشته باشد و از این گذشته، به وعده‌های آمریکا برای فروش جنگنده‌های اف 35 و همچنین اف 16 به نیروی هوایی ترکیه سر باز زده است. به بیانی دیگر، ترامپ عملاً روابط دوجانبه بین ترکیه و آمریکا را یک سو نهاده و مداوماً به دوستی با خود اردوغان استناد می‌کند و جالب اینجاست که رسانه‌های منتقد اردوغان نیز همین موضوع را دستمایه طنز و کنایه کرده‌اند. اما حالا و با طرح این پشنهاد جدید، ترامپ در واقع توپ را به زمین اردوغان انداخته است. اگر اردوغان بپذیرد، ترکیه از یک پشتیبان دفاعی عربستان به بازیگری مستقیم‌تر در جنگ یمن تبدیل می‌شود. ولی اگر نپذیرد، یک بار دیگر سوال ایجاد می‌شود که پس پیمان مکه دقیقاً چه کارآیی خاصی دارد و چرا اردوغان دست به اقدامی زده که عملاً ترکیه را در موقعیت آچمز قرار می‌دهد. به باور تحلیلگران، ترامپ می‌تواند با یک جمله، مسیولیت بسیار بزرگی را به سمت اردوغان منتقل کند. اما اگر ترکیه وارد جنگ شود، هزینه اصلی ورود به یک معرکه منطقه‌ای جدید را ترکیه می‌دهد، نه ترامپ. ترامپ می‌خواهد از ترکیه یک قدرت منطقه‌ای بسازد که بخشی از بار امنیتی خلیج فارس را تحمل کند؛ اردوغان نیز سال‌هاست خواهان همین جایگاه است. اما اکنون همان جاه‌طلبی ژیوپلیتیکی ممکن است ترکیه را در جنگی گرفتار کند که هزینه‌ای بالا به دنبال داشته باشد. انتهای پیام/