تحلیل اندیشکده هندی؛ جنگ ایران و آمریکا به نفع چین تمام می شود؟

اقتصادی به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، یک تحلیل منتشرشده در نشریه «راییزینا دیبیتس» مدعی شده است که جنگ ایران و آمریکا در سال 2026، با وجود هزینه‌های گسترده برای بازیگران منطقه‌ای، فرصت‌های راهبردی تازه‌ای برای چین ایجاد کرده و پکن را به یکی از برندگان اصلی تحولات پس از این درگیری تبدیل کرده است. محمد سینان سیچ، نویسنده این تحلیل، با اشاره به پایان مرحله نظامی درگیری میان ایران و آمریکا و امضای تفاهم‌نامه برای توقف خصومت‌ها، نوشته است که چین از آغاز جنگ با احتیاط تحولات را دنبال کرد و تلاش داشت بدون ورود مستقیم، از پیامدهای راهبردی این بحران بهره‌برداری کند. بر اساس این تحلیل، سکوت نسبی چین در جریان جنگ نه نشانه ضعف نفوذ این کشور، بلکه بخشی از یک رویکرد حساب‌شده بوده است؛ رویکردی که به پکن اجازه داده بدون پرداخت هزینه‌های مستقیم، تغییرات در موازنه قدرت جهانی را ارزیابی کند. جنگ ایران؛ آزمونی برای توان نظامی آمریکا از نگاه چین نویسنده این گزارش معتقد است یکی از مهم‌ترین دستاوردهای راهبردی چین از جنگ ایران، شناخت بهتر محدودیت‌های توان نظامی آمریکا بوده است. در این تحلیل آمده است که آمریکا طی سال‌های گذشته با نمایش قدرت نظامی خود در دریای چین جنوبی و منطقه آسیا-اقیانوسیه، تلاش کرده است قدرت بازدارندگی خود را در برابر چین، به‌ویژه در موضوع تایوان، حفظ کند. به نوشته این گزارش، جنگ ایران به دلیل نبود تقابل مستقیم میان آمریکا و چین، به نوعی آزمون غیرمستقیم برای ارزیابی توانایی‌های نظامی واشنگتن تبدیل شده است. این تحلیل مدعی است استفاده گسترده آمریکا از موشک‌های تاماهاوک و سامانه‌های پاتریوت در برابر حملات پهپادی ایران، نشان‌دهنده هزینه بالای مقابله با تهدیدهای نامتقارن بوده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی موارد هزینه رهگیری یک پهپاد چند ده هزار دلاری با موشک‌هایی چند میلیون دلاری انجام شده است. بر اساس این برداشت، چین با دقت این تجربه را برای برنامه‌ریزی‌های دفاعی و نظامی آینده خود، به‌ویژه در سناریوهای مرتبط با تایوان، زیر نظر گرفته است. بحران انرژی؛ فرصت تازه برای فناوری سبز چین دومین مزیت چین از نگاه این تحلیل، افزایش توجه جهانی به فناوری‌های انرژی پاک عنوان شده است. نویسنده معتقد است جهش قیمت نفت و افزایش هزینه کالاهای اساسی پس از بحران، اهمیت کاهش وابستگی کشورها به سوخت‌های فسیلی را بیشتر کرده است. بر اساس این گزارش، چین به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فناوری‌های پاک جهان، از جمله باتری‌های لیتیومی و تجهیزات انرژی خورشیدی، توانسته است از افزایش تقاضای جهانی برای این محصولات بهره ببرد. این تحلیل مدعی است صادرات باتری‌های لیتیومی و محصولات خورشیدی چین در ماه مارس افزایش قابل توجهی داشته و کشورهای مختلف پس از تجربه آسیب‌پذیری ناشی از وابستگی به مسیرهای انرژی مانند تنگه هرمز، به دنبال تنوع‌بخشی به منابع انرژی خود هستند. کاهش اعتماد به آمریکا و تقویت نقش چین بخش دیگری از این تحلیل به تغییر نگاه برخی کشورها نسبت به نقش آمریکا در نظم جهانی اختصاص دارد. نویسنده مدعی است آمریکا از اواسط دهه 2010 میلادی با روند کاهش نسبی قدرت مواجه بوده و جنگ ایران یکی از عوامل تشدیدکننده این برداشت در میان برخی تحلیلگران بوده است. بر اساس این دیدگاه، این موضوع به معنای حذف آمریکا از عرصه جهانی نیست، اما نشان می‌دهد قدرت جهانی در حال حرکت به سمت ساختاری چندقطبی است؛ ساختاری که در آن کشورهایی مانند چین، روسیه و هند نقش پررنگ‌تری ایفا خواهند کرد. در این گزارش آمده است که چین در مقایسه با آمریکا، به دلیل سرمایه‌گذاری‌های مستمر در چارچوب طرح «کمربند و جاده» (BRI) و فعالیت‌های دیپلماتیک پشت‌پرده در منطقه، از نگاه برخی کشورها شریک قابل اتکاتری تلقی شده است. هزینه‌های جنگ برای پکن با این حال، نویسنده تاکید می‌کند چین نیز از پیامدهای جنگ مصون نمانده است. بر اساس این تحلیل، اقتصاد چین همچنان به ثبات زنجیره‌های تامین جهانی و واردات انرژی وابسته است و اختلال در صادرات نفت ایران، افزایش هزینه‌های انرژی را برای پکن به همراه داشته است. این موضوع، به اعتقاد نویسنده، یکی از دلایل تمایل چین به پایان یافتن سریع درگیری میان ایران و آمریکا بوده است؛ زیرا ادامه جنگ می‌توانست منافع اقتصادی و تجاری پکن را نیز تهدید کند. این تحلیل در نهایت نتیجه می‌گیرد که جنگ ایران و آمریکا در مجموع فرصت‌های راهبردی بیشتری برای چین نسبت به هزینه‌های آن ایجاد کرده است. بر اساس این دیدگاه، پکن اکنون می‌تواند از افزایش نقش دیپلماتیک خود در خاورمیانه، تصویر متفاوت از رفتار آمریکا به‌عنوان یک شریک بین‌المللی و رشد تقاضا برای فناوری‌های سبز، برای تقویت جایگاه خود در نظم جهانی جدید استفاده کند. انتهای پیام/