مزرعه؛ تشنه سرمایه و تدبیر

کشاورزی ایران با شکافی میان ظرفیت تولید و توان توسعه مواجه است؛ شکافی که صرفا از کمبود سرمایه یا محدودیت منابع طبیعی ناشی نمی‌شود و باید ریشه‌های آن را در ترکیبی از ریسک‌های اقتصادی، اقلیمی و سیاستی جست‌وجو کرد. ساختار خرده‌مالکی نیز یکی از این محدودیت‌هاست؛ زیرا مقیاس کوچک بهره‌برداری می‌تواند هزینه دسترسی به ماشین‌آلات، فناوری، اعتبار و بازار را افزایش دهد. با این حال، اندازه کوچک زمین به‌تنهایی مانع توسعه نیست و از طریق تجمیع بهره‌برداری، قراردادهای مشترک و همکاری میان کشاورزان می‌توان بخشی از مزیت‌های مقیاس را بدون تغییر مالکیت ایجاد کرد. مساله مهم‌تر، محدود شدن افق سرمایه‌گذاری در محیطی است که تولیدکننده همزمان با خشکسالی، کمبود آب و تغییرات اقلیمی و نیز نوسان هزینه‌ها و تغییر قواعد اقتصادی مواجه است.