اقتصادی
·
بریکس؛ تلاش برای چندجانبهگرایی
در شرایطی که نظم اقتصادی و سیاسی جهان در حال حرکت به سمت توزیع گستردهتر قدرت میان بازیگران و مراکز متعدد است، سفر مسعود پزشکیان به دهلینو برای شرکت در هجدهمین اجلاس سران بریکس را باید فراتر از یک حضور تشریفاتی یا صرفا دیپلماتیک ارزیابی کرد. ایران که از ابتدای سال۲۰۲۴ به عضویت کامل این بلوک درآمده، اکنون میکوشد از ظرفیت سازوکارهای چندجانبه برای کاهش آثار فشارهای غرب، متنوعسازی شرکای اقتصادی و تقویت جایگاه خود در نظم در حال شکلگیری جهانی استفاده کند. تاکید رییسجمهور بر توسعه استفاده از پولهای ملی، چندجانبهگرایی، تاسیس شرکت بیمه اتکایی مشترک و حضور فعالتر در اقتصاد دیجیتال، نشان میدهد تهران درصدد است عضویت در بریکس را از یک دستاورد سیاسی به ابزاری برای ایجاد منافع اقتصادی ملموس تبدیل کند. اهمیت این سفر اما بیش از هر چیز در نسبت ایران با هند و دیگر قدرتهای نوظهور معنا پیدا میکند؛ کشورهایی که ضمن همکاری با یکدیگر، به دنبال افزایش استقلال راهبردی خود هستند. از این منظر، بریکس را نمیتوان صرفا یک بلوک ضدآمریکایی دانست؛ این مجموعه بیش از آنکه ایتلافی یکپارچه باشد، بازتابی از تلاش طیف متنوعی از کشورها برای کاهش وابستگی به یک مرکز قدرت و افزایش سهم خود در تصمیمسازیهای جهانی است. برای ایران، چنین فضایی یک فرصت مهم محسوب میشود، اما عضویت بهتنهایی نمیتواند محدودیتهای ناشی از تحریمها یا موانع تجارت خارجی را برطرف کند. شکاف میان ظرفیت بالقوه بریکس و دستاورد واقعی آن برای تهران، دقیقا به توان ایران در تعریف منافع مشترک و اجرای پروژههای عملی در حوزههایی مانند انرژی، تجارت، سرمایهگذاری، کریدورهای ترانزیتی، چابهار، فناوری و همکاریهای مالی بستگی دارد. بنابراین، پرسش اصلی پس از سفر پزشکیان این نیست که ایران تا چه اندازه به بریکس نزدیک شده، بلکه این است که تهران تا چه حد میتواند از این عضویت برای ساختن شبکهای متنوع از روابط اقتصادی و سیاسی استفاده کند.
در شرایطی که نظم اقتصادی و سیاسی جهان در حال حرکت به سمت توزیع گستردهتر قدرت میان بازیگران و مراکز متعدد است، سفر مسعود پزشکیان به دهلینو برای شرکت در هجدهمین اجلاس سران بریکس را باید فراتر از یک حضور تشریفاتی یا صرفا دیپلماتیک ارزیابی کرد. ایران که از ابتدای سال۲۰۲۴ به عضویت کامل این بلوک درآمده، اکنون میکوشد از ظرفیت سازوکارهای چندجانبه برای کاهش آثار فشارهای غرب، متنوعسازی شرکای اقتصادی و تقویت جایگاه خود در نظم در حال شکلگیری جهانی استفاده کند. تاکید رییسجمهور بر توسعه استفاده از پولهای ملی، چندجانبهگرایی، تاسیس شرکت بیمه اتکایی مشترک و حضور فعالتر در اقتصاد دیجیتال، نشان میدهد تهران درصدد است عضویت در بریکس را از یک دستاورد سیاسی به ابزاری برای ایجاد منافع اقتصادی ملموس تبدیل کند. اهمیت این سفر اما بیش از هر چیز در نسبت ایران با هند و دیگر قدرتهای نوظهور معنا پیدا میکند؛ کشورهایی که ضمن همکاری با یکدیگر، به دنبال افزایش استقلال راهبردی خود هستند. از این منظر، بریکس را نمیتوان صرفا یک بلوک ضدآمریکایی دانست؛ این مجموعه بیش از آنکه ایتلافی یکپارچه باشد، بازتابی از تلاش طیف متنوعی از کشورها برای کاهش وابستگی به یک مرکز قدرت و افزایش سهم خود در تصمیمسازیهای جهانی است. برای ایران، چنین فضایی یک فرصت مهم محسوب میشود، اما عضویت بهتنهایی نمیتواند محدودیتهای ناشی از تحریمها یا موانع تجارت خارجی را برطرف کند. شکاف میان ظرفیت بالقوه بریکس و دستاورد واقعی آن برای تهران، دقیقا به توان ایران در تعریف منافع مشترک و اجرای پروژههای عملی در حوزههایی مانند انرژی، تجارت، سرمایهگذاری، کریدورهای ترانزیتی، چابهار، فناوری و همکاریهای مالی بستگی دارد. بنابراین، پرسش اصلی پس از سفر پزشکیان این نیست که ایران تا چه اندازه به بریکس نزدیک شده، بلکه این است که تهران تا چه حد میتواند از این عضویت برای ساختن شبکهای متنوع از روابط اقتصادی و سیاسی استفاده کند.
1 بازدید
منبع اصلی ↗