فناوری
·
کشت غیرمجاز خشخاش در کشور محدود است/ فناوری کشت شقایق را نداریم
معاون ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: ممکن است در برخی نقاط محدود بهصورت غیرقانونی اقدام به کشت مواد مخدر کنند.
اجتماعی
به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، تامین مواد اولیه موردنیاز صنایع دارویی، بهویژه داروهای مبتنی بر مورفین، طی سالهای اخیر به یکی از موضوعات مهم و در عین حال حساس کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که پس از محدودیت کشت خشخاش در افغانستان، ابعاد تازهای پیدا کرده و ضرورت یافتن راهکارهای پایدار برای تامین این مواد را بیش از گذشته مطرح کرده است.
در این میان، طرحهایی برای استفاده از ظرفیتهای داخلی، از جمله بهرهگیری از گیاه «شقایق ایرانی» یا واردات مواد اولیه دارویی، مورد بررسی قرار گرفته است؛ با این حال، هنوز هیچیک از این طرحها به تصویب نهایی نرسیده است و هیچ مجوزی برای کشت خشخاش یا شقایق ایرانی با هدف تولید مواد اولیه دارویی صادر نشده است.
از سوی دیگر، موضوع کشتهای غیرقانونی خشخاش و شاهدانه در برخی مناطق محدود و صعبالعبور کشور نیز همواره موردتوجه دستگاههای مسیول بوده است؛ موضوعی که بهگفته معاون مبارزه با مواد مخدر ستاد مبارزه با مواد مخدر، نباید با موارد محدود به کل کشور تعمیم داده شود.
مرتضی میرزایی، معاون مبارزه با مواد مخدر ستاد مبارزه با مواد مخدر نهاد ریاستجمهوری، در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار تسنیم، درباره آخرین وضعیت طرح تامین مواد اولیه دارویی، دلایل مطرح شدن ایده استفاده از شقایق ایرانی، امکان یا عدم امکان کشت خشخاش، وضعیت کشتهای غیرمجاز در کشور و تاثیر محدودیتهای اعمالشده در افغانستان بر الگوی قاچاق مواد مخدر توضیح داده است.
در ادامه، مشروح این گفتوگو را میخوانید:
تسنیم: برخی گزارشها از وجود مزارع خشخاش در بعضی مناطق کشور حکایت دارد، آیا چنین موضوعی را تایید میکنید؟
همانگونه که در هر جامعهای ممکن است جرایمی مانند سرقت، قاچاق یا سایر تخلفات وجود داشته باشد، در این حوزه نیز ممکن است افرادی بهصورت غیرقانونی اقدام به کشت خشخاش یا شاهدانه کنند، اما قانون بهصراحت کشت این گیاهان را ممنوع اعلام کرده و برای آن جرمانگاری صورت گرفته است.
هیچگونه مجوزی برای کشت خشخاش یا شاهدانه در کشور صادر نشده و صادر نخواهد شد و در صورت مشاهده، ضابطان قضایی و دستگاههای اجرایی موظف به برخورد قانونی هستند.
تسنیم: برخی طرحها درباره کشت خشخاش برای مصارف دارویی مطرح شده است، آیا چنین مجوزی وجود دارد؟
در مقاطعی طرحهایی برای تامین مواد اولیه برخی داروها مطرح شده است، اما هیچیک از این طرحها تاکنون به تصویب نرسیده و مراحل قانونی آن طی نشده است، بنابراین در زمان حاضر هیچ مجوزی برای چنین فعالیتی وجود ندارد.
تسنیم: وضعیت کشتهای غیرقانونی در کشور چگونه است؟
ممکن است در برخی نقاط محدود و صعبالعبور افرادی بهصورت غیرقانونی اقدام به کشت مواد مخدر کنند که همکاران ما در دستگاههای اجرایی و عملیاتی بهطور مستمر در حال شناسایی و برخورد با این موارد هستند،
البته تعمیم این موارد محدود به کل کشور صحیح نیست، استانهایی در کشور وجود دارند که حتی یک مورد کشت نیز در آنها مشاهده نشده است و در برخی مناطق نیز مردم محلی خود مانع شکلگیری چنین فعالیتهایی میشوند.
آیا آمار مشخصی از میزان کشت غیرقانونی در کشور وجود دارد؟
کشت غیرقانونی ماهیتی پنهان دارد و تا زمانی که گزارشی دریافت نشود یا ماموران به آن دسترسی پیدا نکنند، امکان ارایه آمار دقیق از آن وجود ندارد، معمولاً پس از دریافت گزارشهای مردمی یا اطلاعات عملیاتی، ماموران وارد عمل میشوند و نسبت به شناسایی و برخورد اقدام میکنند.
تسنیم: برخی معتقدند طرحهای مطرحشده برای تامین مواد اولیه دارویی، باعث افزایش کشتهای غیرقانونی یا ایجاد سوءبرداشت در جامعه شده است، ارزیابی شما چیست؟
اتفاقاً یکی از نگرانیهای ما همین موضوع است، از زمانی که بحث برخی طرحها برای تامین مواد اولیه دارویی مطرح شد، گاهی این تصور در جامعه بهوجود آمد که قرار است کشت خشخاش آزاد شود؛ در حالی که چنین موضوعی اساساً صحت ندارد.
تسنیم: چرا موضوع تامین مواد اولیه دارویی در دستور کار ستاد مبارزه با مواد مخدر قرار گرفت؟
پس از روی کار آمدن طالبان در افغانستان و ممنوعیت کشت خشخاش در آن کشور، با دو چالش مواجه شدیم؛ نخست اینکه اگرچه ورود مواد مخدر به کشور ادامه داشت، اما کشفیات عمدتاً در مقیاسهای خرد انجام میشد و پاسخگوی نیاز بخش دارویی نبود.
از سوی دیگر، مواد ورودی به کشور دارای ناخالصیهای بالایی بود و برای مراکز تولید دارو صرفه اقتصادی نداشت که این مواد را فرآوری و برای تولید دارو استفاده کنند، به همین دلیل موضوع تامین مواد اولیه دارویی به یکی از دغدغههای ما تبدیل شد.
تسنیم: ستاد مبارزه با مواد مخدر چهراهکارهایی برای تامین مواد اولیه دارویی پیشنهاد کرده است؟
ما طرحی را در این زمینه ارایه کردهایم که هنوز به تصویب نرسیده است، یکی از پیشنهادها این بود که مواد کشفشده در کشور، در حدی که قابلیت استحصال داشته باشند، برای تامین مواد اولیه دارویی مورد استفاده قرار گیرند،
کنار آن، دو راهکار دیگر نیز پیشنهاد شد؛ یکی از این راهکارها واردات مواد اولیه دارویی از خارج کشور بود تا بتوانیم نیاز صنایع دارویی را تامین کنیم.
همانطور که میدانید، ایران پیش از انقلاب جزو پنج کشور دارای مجوز کشت قانونی برای تولید مواد اولیه دارویی بود و حتی در این زمینه صادرات نیز داشت، اما پس از انقلاب و بهموجب قوانین موجود، این فرآیند متوقف شد.
تسنیم: طرح استفاده از شقایق ایرانی برای تولید مواد اولیه دارویی در چهمرحلهای قرار دارد؟
یکی دیگر از پیشنهادهای مطرحشده استفاده از گیاه «الیفرا» یا همان شقایق ایرانی است، خاستگاه اولیه این گیاه ایران بوده است و در زمان حاضر چند کشور از جمله ترکیه آن را کشت میکنند.
ویژگی این گیاه آن است که مواد موثره آن باید حتماً در کارخانه و با تجهیزات تخصصی استحصال شود و صرفاً برای مصارف دارویی قابل استفاده است، بهخلاف خشخاش، امکان استفاده مستقیم از شیره آن وجود ندارد.
کشت خشخاش در تهران ناچیز است/ عمده کشت در غرب و شمالغرب کشور
علاوه بر این، در حوزه شقایق ایرانی با چالشهایی نیز مواجه هستیم؛ از جمله اینکه هنوز بذر موردنیاز آن را در اختیار نداریم، حتی در صورت واردات بذر از خارج کشور نیز این بذرها معمولاً تنها برای یک دوره کشت قابل استفاده هستند و مسایل فنی خاص خود را دارند.
تسنیم: منظور شما از واردات مواد اولیه، واردات بذر است یا مواد اولیه دارویی؟
منظور ما مواد اولیه دارویی است، بخش عمده داروهای مرتبط بر پایه مورفین تولید میشوند و کشورهای دارای مجوز بینالمللی تولید این مواد محدود هستند، کشورهایی مانند ترکیه، استرالیا، پاکستان و هند در این حوزه فعالیت دارند.
ایران نیز در سالهای گذشته سابقه واردات قانونی این مواد اولیه را داشته است و از کشورهایی مانند هند و ترکیه، بر اساس مجوزها و پروتکلهای قانونی، مواد اولیه دارویی وارد میشده است.
امروز با توجه به شرایط ارزی کشور، واردات این مواد میتواند بر هزینه تولید دارو و در نهایت قیمت تمامشده آن اثرگذار باشد، به همین دلیل بهدنبال راهکارهایی هستیم که بتوانیم این مشکل را بهصورت ریشهای حل کنیم، امیدواریم پیشنهادهای ارایهشده پس از طی مراحل قانونی به تصویب برسد تا مسیله تامین مواد اولیه دارویی کشور بهشکل پایدار و قانونمند برطرف شود.
تسنیم: کارشناسان وزارت بهداشت در ماههای اخیر چندین بار درباره تامین مواد اولیه دارویی اظهارنظر کردهاند و برخی نیز از کشت خشخاش بهجای شقایق ایرانی دفاع میکنند، همچنین پیشتر عنوان شده بود که پیشنهاد کشت خشخاش نیز در بسته پیشنهادی ستاد مطرح شده است، چرا تعیین تکلیف این موضوع بیش از یک سال طول کشیده و هنوز به نتیجه نرسیده است؟
من یک موضوع کلی را عرض کنم، هر چقدر بتوانیم بهسمت کشت نرویم، بهنفع کشور است. ما معمولاً فقط یک کلمه بهنام «کشت» را میشنویم، اما این کشت از مرحله کاشت تا زمان استحصال مواد موثره، نیازمند مراقبتها و نظارتهای گسترده است.
فرض کنید کشت خشخاش انجام شود و به مرحله برداشت برسد؛ در آن صورت باید سازوکارهای نظارتی بسیار دقیقی برای کنترل برداشت، انتقال و فرآوری آن وجود داشته باشد، در این مسیر کافی است در یک نقطه انحرافی رخ دهد تا مشکلات متعددی ایجاد شود، به همین دلیل اگر بتوانیم بدون ورود به کشت، مواد اولیه موردنیاز را تامین کنیم، حتی اگر از طریق واردات باشد، برای کشور مناسبتر خواهد بود،
البته واردات نیز هزینههای خاص خود را دارد و نیازمند تامین ارز است، به همین دلیل موضوع شقایق ایرانی یا همان گیاهی که در طرح پیشنهادی مطرح شده، حاصل بررسیهای کارشناسی گسترده بوده و بهصورت ناگهانی مطرح نشده است.
در جلسات متعددی که با حضور کارشناسان دستگاههای مختلف برگزار شد، گزینههای گوناگونی از جمله کشت خشخاش، کشت برخی گیاهان دارویی و سایر راهکارهای تامین مواد اولیه مورد بررسی قرار گرفت، حتی خود خشخاش نیز گونههای مختلفی دارد و موضوع صرفاً محدود به آنچه در افکار عمومی شناخته شده است، نیست.
در نهایت پس از جمعبندی نظرات کارشناسی دستگاههای مختلف از جمله وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو و سایر نهادهای مرتبط، سال گذشته طرحی تهیه و برای بررسی به ریاستجمهوری ارایه شد.
تسنیم: با وجود تهیه طرح، چرا اجرای آن هنوز آغاز نشده است؟
اجرای چنین طرحی صرفاً به تصویب یک مصوبه محدود نمیشود و مقدمات متعددی نیاز دارد، حتی اگر امروز تصویب شود، برای اجرای آن باید زیرساختهای لازم فراهم باشد،
بهعنوان مثال، در زمان حاضر بذر موردنیاز این گیاه را در اختیار نداریم و باید برای تامین آن برنامهریزی شود، البته وزارت جهاد کشاورزی اقداماتی را در این زمینه آغاز کرده است تا در صورت تصویب نهایی، زمان از دست نرود.
از سوی دیگر، ابتدا باید میزان دقیق نیاز کشور به مواد اولیه دارویی مشخص شود. این برآوردها در حال انجام است و بخشهایی از آن نیز انجام شده است، همچنین باید مشخص شود چهنهادی مسیول استحصال مواد موثره خواهد بود.
فرآیند استحصال مواد موثره شقایق نیازمند تجهیزات و فناوریهای خاصی است که در زمان حاضر در کشور وجود ندارد و باید تامین شود، بنابراین این موضوع یک فرآیند چندمرحلهای است و نیازمند آمادهسازی زیرساختهای مختلف خواهد بود.
هدف ما این است که وابستگی کشور به خارج در حوزه تامین مواد اولیه دارویی کاهش یابد و بتوانیم بخشی از نیاز کارخانههای دارویی را از طریق ظرفیتهای داخلی تامین کنیم.
تسنیم: شما در بخش دیگری از صحبتها به موضوع کشتهای غیرمجاز اشاره کردید، وضعیت این کشتها در کشور چگونه است؟
همانطور که عرض کردم، همه استانهای کشور درگیر این موضوع نیستند، برخی استانها بهدلیل شرایط جغرافیایی و اقلیمی بیشتر در معرض چنین تخلفاتی قرار دارند، عمدتاً نیز این موارد در مناطق کوهستانی و صعبالعبور مشاهده میشود،
برای مثال در برخی مناطق زاگرسنشین یا در بخشهایی از استان سیستان و بلوچستان در سالهای گذشته مواردی از کشت غیرمجاز مشاهده شده است، البته در برخی مناطق نیز مردم محلی خودشان با این موضوع مقابله میکنند، مواردی داشتهایم که اهالی روستا یا شوراهای محلی، پس از اطلاع از کشت غیرمجاز، خودشان موضوع را پیگیری و گزارش کردهاند.
در بسیاری از عملیاتهای امحا نیز اطلاعات اولیه از طریق مردم در اختیار دستگاههای مسیول قرار میگیرد، در استانهایی مانند کرمانشاه، لرستان و ایلام نیز بخش قابلتوجهی از کشفیات و امحاها بر پایه گزارشهای مردمی انجام شده است.
سال گذشته در برخی مناطق برای شناسایی مزارع غیرمجاز حتی از چندین گروه عملیاتی و تجهیزات ویژه استفاده شد، زیرا دسترسی به برخی نقاط بهقدری دشوار بود که امکان تردد عادی در آنها وجود نداشت.
واقعیت این است که نیروهای ما در این حوزه تلاش گستردهای انجام میدهند، اما در مقابل نیز افراد سودجو و مجرمانی وجود دارند که هر جا زمینهای فراهم شود، سعی میکنند از آن استفاده کنند.
تسنیم: شما بارها نسبت به برخی اظهارنظرها درباره کشت غیرمجاز مواد مخدر انتقاد کردهاید، دلیل این حساسیت چیست؟
انتقاد ما به اصل بیان واقعیتها نیست؛ مسیله این است که اطلاعات باید دقیق، مستند و قابل دفاع باشد، اگر مسیولی یا نمایندهای آماری را مطرح میکند، باید مبتنی بر واقعیتهای موجود باشد، برای مثال گاهی گفته میشود در سراسر کشور کشت غیرمجاز انجام میشود یا اراضی کشاورزی به کشت خشخاش اختصاص یافتهاند، در حالی که چنین تعمیمهایی با واقعیتهای موجود مطابقت ندارد.
باید توجه داشت که اظهارات مسیولان و نمایندگان صرفاً در داخل کشور شنیده نمیشود، این سخنان در مجامع بینالمللی نیز ثبت میشود و بهعنوان سند مورد استناد قرار میگیرد، وقتی یک نماینده مجلس یا مقام مسیول مطلبی را مطرح میکند، ممکن است بعدها از همان اظهارات علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده شود.
کشوری که بیش از چهار هزار شهید در راه مبارزه با مواد مخدر تقدیم کرده و سالها هزینههای سنگینی در این حوزه پرداخته است، نباید با آمارها و اظهارات غیرمستند در معرض اتهام قرار گیرد.
من شخصاً در بسیاری از نشستهای بینالمللی حضور داشتهام و بارها شاهد بودهام که برخی کشورها یا نهادها بر اساس اطلاعات ناقص، ادعاهایی را علیه جمهوری اسلامی ایران مطرح کردهاند، در چنین شرایطی ارایه آمار دقیق و مستند اهمیت بسیار زیادی دارد.
تاکید ما این است که اگر قرار است درباره موضوعی اظهارنظر شود، باید مبتنی بر اطلاعات صحیح و قابل استناد باشد تا نهتنها در داخل کشور موجب برداشت نادرست نشود، بلکه در خارج از کشور نیز زمینه سوءاستفاده علیه جمهوری اسلامی ایران را فراهم نکند.
تسنیم: پس از محدودیتهای اعمالشده بر کشت خشخاش در افغانستان، وضعیت قاچاق و ترانزیت مواد مخدر از مرزهای شرقی ایران چگونه است؟
قاچاق مواد مخدر از مرزهای شرقی همچنان ادامه دارد، اما شکل آن نسبت به گذشته تغییر کرده است، در گذشته بیشتر با محمولههای بزرگ و کاروانی مواجه بودیم، اما امروز قاچاقچیان بیشتر از محمولههای کوچکتر استفاده میکنند.
اگرچه در افغانستان اقداماتی برای محدود کردن کشت خشخاش انجام شده است، اما همزمان تولید مواد صنعتی بهویژه شیشه در آن کشور افزایش یافته است، امروز شاهد فعالیت گسترده کارگاههای تولید شیشه در آن سوی مرزها هستیم.
در همین ایام اخیر نیز نیروهای اجرایی کشور موفق شدند در دو عملیات جداگانه، دو محموله سنگین شیشه را که هر کدام بیش از یک تن وزن داشتند، کشف کنند، این موضوع نشان میدهد بخشی از درآمدی که پیشتر از محل تولید تریاک حاصل میشد، اکنون از طریق تولید مواد صنعتی جبران میشود و این مسیله یک زنگ خطر جدی برای منطقه است.
انتهای پیام/+
0 بازدید
منبع اصلی ↗