ورزشی
·
داغ محمود/ ناگفتههایی از خبرنگاری که برای حقیقت تا پای جان ایستاد
شهید صارمی در مزار شریف برای رساندن صدای مردم و انجام رسالت حرفهای شهید شد، اما قلم و آرمانش باقی ماند.
استانها
خبرگزاری تسنیم ـ بروجرد ـ فاطمه پیرزادی| در ایران، هفدهم مرداد به یاد شهید محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی که سال 1377 در مزارشریف افغانستان به شهادت رسید، «روز خبرنگار» نام گرفته است؛ روزی برای پاسداشت کسانی که آگاهی را بر آسایش ترجیح میدهند و حقیقت را حتی در دشوارترین شرایط روایت میکنند.
روز خبرنگار تنها یک مناسبت در تقویم نیست؛ یادآور مسیولیتی است که بر دوش اصحاب رسانه قرار دارد؛ مسیولیتی برای انعکاس واقعیت، مطالبهگری، دفاع از حقوق مردم و ثبت رویدادها.
به سراغ آمنه صارمی، خواهر شهید محمود صارمی و خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی رفتیم؛ کسی که خود در عرصه رسانه فعالیت دارد و راه برادر شهیدش را در مسیر اطلاعرسانی و روایت حقیقت ادامه میدهد.
در این گفتوگو از شهید صارمی، رسالت خبرنگاری، جهاد تبیین و مسیولیت خبرنگاران در جنگ روایتها گفتیم و از نگاه خواهر شهید، جایگاه و میراث ماندگار او را مرور کردیم.
تسنیم: اگر بخواهید شهید محمود صارمی را در یک جمله برای نسل جدید معرفی کنید، چه میگویید؟
آمنه صارمی: اگر بخواهم محمود را برای نسل جدید در یک جمله معرفی کنم، باید بگویم محمود برای من فقط یک خبرنگار شهید نیست؛ او خبرنگاری بود که برای رساندن صدای مظلومیت مردم و روایت حقیقت، تا پای جان ایستاد و نامش با رسالت خبرنگاری گره خورد. محمود از آن دسته خبرنگارانی نبود که خبر را صرفاً به عنوان یک وظیفه اداری یا شغلی دنبال کنند؛ برای او خبرنگاری مسیولیتی بود که باید با تعهد، صداقت و احساس مسیولیت اجتماعی انجام میشد.
محمود در شرایطی فعالیت میکرد که حضور یک خبرنگار در منطقهای مانند افغانستان، بهویژه در آن شرایط سخت و بحرانی، کار سادهای نبود. او میدانست که خبرنگاری در چنین شرایطی فقط حضور در یک محل و ارسال خبر نیست؛ بلکه باید بتواند واقعیتهای میدان را ببیند، آنچه را اتفاق میافتد به درستی روایت کند و صدای مردمی باشد که شاید در میان هیاهوی حوادث و درگیریها، صدایشان کمتر شنیده شود.
به اعتقاد من، یکی از ویژگیهای مهم محمود این بود که درک درستی از جایگاه خبرنگار داشت. او میدانست خبرنگار فقط یک انتقالدهنده اطلاعات نیست، بلکه میتواند در شکلگیری افکار عمومی، آگاهی جامعه و روشن شدن واقعیتها نقش داشته باشد. به همین دلیل، برای انجام وظیفه خود در مزارشریف ماند و تلاش کرد صدای مردم و واقعیتهای آنجا را به گوش دیگران برساند.
محمود برای رساندن صدای مظلومیت مردم افغانستان جان خود را فدا کرد و شهادت او نشان داد که خبرنگار گاهی برای انجام رسالت حرفهای و انسانی خود باید هزینههای بسیار سنگینی بپردازد. شاید امروز برای نسل جدید که بخش زیادی از اخبار را در چند ثانیه و از طریق تلفن همراه و شبکههای اجتماعی دریافت میکند، تصور چنین شرایطی دشوار باشد، اما باید بدانیم که پشت بسیاری از خبرهایی که به دست ما میرسد، خبرنگارانی حضور دارند که برای رسیدن به حقیقت، سختیها و خطرهای زیادی را تحمل میکنند.
به همین دلیل، من معتقدم شهید صارمی را نباید فقط به عنوان نماد روز خبرنگار بشناسیم. اگر محمود را فقط به یک نام در تقویم یا یک عنوان «شهید خبرنگار» محدود کنیم، بخش مهمی از شخصیت و میراث او را نادیده گرفتهایم. محمود باید به عنوان الگویی برای خبرنگاری متعهد، مسیول و حقیقتجو به نسل جدید معرفی شود؛ خبرنگاری که میدانست در برابر مردم، حقیقت و خبری که منتشر میکند مسیول است.
ماندگاری نام شهید صارمی نیز دقیقاً از همین جا نشات میگیرد. شهادت او نشان داد خبرنگاری تنها انتقال خبر نیست، بلکه میتواند یک رسالت و مسیولیت اجتماعی باشد. خبرنگار باید بداند که هر خبری که منتشر میکند میتواند بر زندگی و نگاه مردم تاثیر بگذارد و به همین دلیل باید نسبت به صحت، دقت و آثار روایت خود مسیول باشد.
از طرف دیگر، نام محمود برای خانواده ما همیشه با خاطره برادری همراه است که از دست دادیم؛ اما در کنار این داغ، یک افتخار بزرگ هم وجود دارد و آن اینکه محمود در مسیری قرار گرفت که سالها بعد نام او به عنوان نماد خبرنگاری متعهد در کشور شناخته شد. هر سال که روز خبرنگار فرا میرسد، طبیعی است که برای خانواده ما خاطرات محمود و لحظههای فقدان او زنده شود، اما در عین حال خوشحالیم که نام و راه او هنوز برای جامعه رسانهای کشور معنا دارد.
فکر میکنم مهمترین چیزی که نسل جدید میتواند از محمود یاد بگیرد این است که خبرنگاری را نباید صرفاً یک شغل دید. خبرنگاری اگر با تعهد و مسیولیت همراه شود، میتواند به یک رسالت اجتماعی تبدیل شود. خبرنگار باید در کنار سرعت، به صحت و دقت هم توجه داشته باشد و هیچگاه اجازه ندهد رقابت برای زودتر منتشر کردن یک خبر، حقیقت را تحتالشعاع قرار دهد.
امروز که فضای رسانهای بسیار گستردهتر از گذشته شده و هر فردی میتواند در فضای مجازی تولید و منتشر کند، اهمیت این موضوع بیشتر هم شده است. در چنین شرایطی، خبرنگار حرفهای کسی است که بتواند میان خبر، شایعه، روایت ناقص و واقعیت تفاوت قایل شود و قبل از انتشار، مسیولیت حرفی را که میزند بپذیرد.
اگر محمود امروز در میان ما بود، به نظرم همچنان همین مسیر را دنبال میکرد؛ یعنی تلاش میکرد واقعیتها را ببیند، صدای مردم را بشنود و آنچه را وظیفه خود میداند با صداقت و دقت روایت کند. به همین دلیل است که معتقدم یاد محمود نباید فقط با یک روز در سال زنده شود. راه او باید در رفتار حرفهای خبرنگاران، در دقت آنها، در صداقت آنها و در تعهدشان به مردم ادامه پیدا کند.
برای من، محمود نماد خبرنگاری است که میدانست قلم و خبر میتواند صدای یک انسان، یک جامعه و حتی یک ملت باشد. او برای همین رسالت ایستاد و تا پای جان پیش رفت. شاید مهمترین پیام زندگی و شهادت محمود برای نسل جدید همین باشد که خبرنگار هرگز نباید اهمیت حقیقت و مسیولیتی را که در برابر مردم دارد فراموش کند.
تسنیم: شهادت شهید صارمی چه آثار و برکاتی برای جامعه رسانهای کشور به همراه داشت؟
آمنه صارمی: شهادت محمود آثار و برکات فراوانی برای جامعه رسانهای کشور به همراه داشت و شاید مهمترین و ماندگارترین آن، شکلگیری روزی به نام «روز خبرنگار» در تقویم جمهوری اسلامی ایران باشد. هفدهم مرداد امروز برای همه خبرنگاران و اهالی رسانه یک مناسبت مهم است، اما برای خانواده ما در کنار تمام این اهمیت، یادآور شهادت محمود و روزی است که نام او با جامعه رسانهای کشور پیوند خورد.
شهادت محمود باعث شد نگاه جامعه به جایگاه خبرنگار نیز بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. شاید پیش از آن، خبرنگاری بیشتر به عنوان یک حرفه و شغل شناخته میشد، اما شهادت او این پیام را به جامعه منتقل کرد که خبرنگار میتواند در مسیر انجام وظیفه حرفهای خود، در سختترین شرایط حضور داشته باشد و حتی جان خود را برای رساندن حقیقت و صدای مردم از دست بدهد. از این جهت، شهادت محمود فقط یک حادثه تلخ برای خانواده ما نبود، بلکه به یک نقطه مهم در تاریخ رسانهای کشور تبدیل شد.
به اعتقاد من، یکی از مهمترین آثار خون شهید صارمی این بود که نام «خبرنگار» با مفهوم ایثار، تعهد و مسیولیت اجتماعی پیوند خورد. امروز وقتی از روز خبرنگار صحبت میکنیم، در واقع از نام و یاد شهیدی صحبت میکنیم که جان خود را در مسیر اطلاعرسانی از دست داد. این موضوع مسیولیت خبرنگاران را هم بیشتر میکند؛ چراکه هر سال در روز خبرنگار، در کنار تقدیر از خبرنگاران، این سوال نیز مطرح میشود که آیا ما توانستهایم در مسیر رسالتی که شهدا برای آن جان دادند، حرکت کنیم یا نه.
از طرف دیگر، یکی دیگر از اتفاقات مهم پس از شهادت محمود، راهاندازی دفتر خبرگزاری جمهوری اسلامی با نام این شهید در زادگاهش، بروجرد بود. این موضوع برای ما به عنوان خانواده شهید اهمیت بسیار زیادی داشت، اما آثار آن فقط محدود به خانواده ما نبود. راهاندازی این دفتر موجب شد فعالیت رسانهای و خبری در بروجرد وارد مرحله تازهای شود و مطبوعات و رسانههای این شهرستان بیش از گذشته فرصت رشد و توسعه پیدا کنند.
این دفتر در واقع به نوعی یادگار رسانهای محمود در زادگاهش شد. نام او که در مزارشریف با شهادت ماندگار شده بود، در بروجرد نیز با فعالیت رسانهای و اطلاعرسانی ادامه پیدا کرد. برای ما بسیار ارزشمند است که نام محمود فقط در قاب عکسها و مراسمها باقی نمانده، بلکه در محیطی زنده و پویا که با حرفه و رسالت او ارتباط مستقیم دارد، همچنان حضور دارد.
به نظرم این اتفاق یکی از زیباترین برکات شهادت محمود بود؛ اینکه یاد او در زادگاهش با قلم، خبر، رسانه و آگاهی گره خورد. خبرنگارانی در این دفتر فعالیت کردند و میکنند که هرکدام به نوعی ادامهدهنده راهی هستند که محمود در آن قدم گذاشت.
از سوی دیگر، شکلگیری روز خبرنگار باعث شد نسلهای مختلف خبرنگاران کشور هر سال با نام و خاطره شهید صارمی آشنا شوند. شاید بسیاری از جوانانی که امروز وارد عرصه رسانه میشوند، محمود را شخصاً ندیده باشند، اما از طریق روز خبرنگار، روایت زندگی و شهادت او را میشنوند و با بخشی از تاریخ رسانه کشور آشنا میشوند.
این موضوع از نظر فرهنگی و اجتماعی نیز اهمیت زیادی دارد؛ چون نسل جدید باید بداند که پشت عنوان «روز خبرنگار» فقط یک مناسبت تقویمی وجود ندارد. پشت این روز، داستان زندگی یک خبرنگار، یک خانواده، یک حادثه تلخ و یک مسیولیت بزرگ قرار دارد.
من معتقدم اگر بخواهیم برکات شهادت محمود را در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم که شهادت او باعث شد نام یک خبرنگار در تاریخ رسانه کشور ماندگار شود و این نام هر سال فرصتی ایجاد کند تا جامعه درباره جایگاه خبرنگار، رسالت رسانه و مسیولیت اصحاب قلم بیشتر فکر کند.
برای خانواده ما هم شاید زیباترین بخش ماجرا این باشد که محمود از میان ما رفت، اما نام و راه او باقی ماند. هر سال هفدهم مرداد، نام محمود دوباره در رسانهها شنیده میشود، خبرنگاران از رسالت خود میگویند و نسل جدید با زندگی و شهادت او آشنا میشود. این ماندگاری برای خانوادهای که داغ فرزند و برادر را تحمل کرده، تسلی بزرگی است.
امروز وقتی به بروجرد نگاه میکنیم و میبینیم دفتر خبرگزاری جمهوری اسلامی با نام محمود فعالیت میکند و خبرنگاران در آنجا مشغول اطلاعرسانی هستند، احساس میکنیم بخشی از راهی که محمود آغاز کرد همچنان ادامه دارد. او برای رساندن خبر و صدای مردم رفت، اما بعد از شهادتش، نامش تبدیل به بخشی از هویت رسانهای این شهر و کشور شد.
به همین دلیل معتقدم یکی از مهمترین وظایف ما این است که اجازه ندهیم نام شهید صارمی فقط در مراسم روز خبرنگار تکرار شود. باید از او و دیگر شهدای اهل قلم یاد بگیریم و راه و منش آنها را در عمل ادامه دهیم. اگر خبرنگار امروز با دقت، صداقت، تعهد و احساس مسیولیت قلم بزند و برای رساندن حقیقت تلاش کند، در واقع بخشی از همان میراثی را ادامه داده است که خون شهید صارمی آن را ماندگار کرد.
تسنیم: اگر بخواهید مهمترین میراث شهید صارمی برای خبرنگاران امروز را نام ببرید، چه چیزی را انتخاب میکنید؟
آمنه صارمی: به نظر من مهمترین میراث محمود برای خبرنگاران امروز، پایبندی به رسالت خبرنگاری و روایت حقیقت است. اگر بخواهیم از میان همه ویژگیهایی که میتوان برای او برشمرد یک مورد را انتخاب کنیم، فکر میکنم همین موضوع از همه مهمتر باشد؛ اینکه خبرنگار بداند برای چه مینویسد، برای چه خبری را منتشر میکند و در برابر حقیقت و مردم چه مسیولیتی بر عهده دارد.
محمود خبرنگاری را فقط یک شغل نمیدانست. او به این حرفه به عنوان یک مسیولیت نگاه میکرد و معتقد بود خبرنگار باید بتواند واقعیت را همانگونه که هست ببیند و روایت کند. برای او، خبر صرفاً چند جمله برای انتشار نبود؛ پشت هر خبر، انسانها، اتفاقات و واقعیتهایی قرار داشتند که خبرنگار در برابر آنها مسیول بود.
به همین دلیل، من مهمترین میراث او را «وفاداری به حقیقت» میدانم. خبرنگار ممکن است با شرایط سخت، فشار، محدودیت یا حتی خطر مواجه شود، اما نباید اجازه دهد این شرایط او را از اصل رسالتش دور کند. اگر حقیقت برای خبرنگار اهمیت نداشته باشد، دیگر تفاوت چندانی میان یک خبرنگار حرفهای و کسی که صرفاً خبر را بازنشر میکند وجود نخواهد داشت.
امروز این مسیله شاید از همیشه مهمتر باشد. ما در دورهای زندگی میکنیم که سرعت انتشار اطلاعات بسیار زیاد شده و یک خبر در مدت کوتاهی میتواند در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی دستبهدست شود. در چنین شرایطی، خبرنگار با یک مسیولیت مضاعف روبهروست؛ از یک طرف باید سرعت عمل داشته باشد و از طرف دیگر نباید اجازه دهد سرعت، جای صحت و دقت را بگیرد.
من همیشه تاکید میکنم که سه اصل «صحت، سرعت و دقت» باید در کنار یکدیگر مورد توجه خبرنگار قرار گیرد. این سه اصل از یکدیگر جدا نیستند. خبرنگار باید سریع باشد، اما نه به قیمت انتشار خبر نادرست؛ باید دقیق باشد، اما نباید آنقدر از سرعت انتشار عقب بماند که مخاطب برای دریافت اطلاعات به منابع غیرمعتبر مراجعه کند؛ و مهمتر از همه، باید صحت خبر را بررسی کند.
امروز یکی از بزرگترین آسیبهایی که فضای رسانهای را تهدید میکند، انتشار اطلاعات نادرست و روایتهای ناقص است. گاهی یک خبر نادرست در چند دقیقه میتواند به اندازه یک خبر صحیح اثرگذار باشد و حتی اصلاح آن بعد از انتشار نیز نمیتواند تمام آثارش را از بین ببرد. به همین دلیل، خبرنگار باید پیش از انتشار هر خبر، خودش را در برابر مخاطب مسیول بداند و از منابع و اطلاعاتی که در اختیار دارد اطمینان حاصل کند.
از نظر من، میراث محمود برای نسل امروز دقیقاً در همین نقطه معنا پیدا میکند. او به ما یاد داد که خبرنگار باید حقیقت را دنبال کند، نه صرفاً خبر را. این دو با یکدیگر تفاوت دارند. خبر ممکن است خیلی سریع منتشر شود، اما حقیقت نیازمند تحقیق، بررسی، پرسش و دقت است.
اگر خبرنگار بخواهد اعتماد مردم را به دست آورد، باید بداند که این اعتماد به آسانی به دست نمیآید. مردم زمانی به رسانه و خبرنگار اعتماد میکنند که ببینند آن خبرنگار در روایت رویدادها صادق است، اطلاعات را بررسی میکند و برای جلب مخاطب، حقیقت را قربانی نمیکند.
از طرف دیگر، خبرنگار باید بداند که روایت حقیقت به معنای بیتفاوت بودن نسبت به جامعه نیست. خبرنگار باید صدای مردم باشد، مشکلات آنها را ببیند، مطالباتشان را منتقل کند و در کنار انعکاس رویدادها، نسبت به مسایل جامعه حساس باشد. محمود نیز برای همین رسالت بود که در میدان حضور داشت و تلاش میکرد آنچه را میبیند و میشنود به دیگران منتقل کند.
من فکر میکنم اگر خبرنگاران جوان امروز بخواهند از زندگی و منش شهید صارمی الگوبرداری کنند، لازم نیست فقط درباره نحوه کار او مطالعه کنند؛ باید نگاه او به مسیولیت را بشناسند. باید بدانند که قلم خبرنگار امانت است و خبر نیز امانتی است که به دست او سپرده میشود.
ممکن است ابزارها تغییر کرده باشند، ممکن است امروز تلفن همراه، شبکههای اجتماعی و رسانههای برخط جای بسیاری از ابزارهای سنتی گذشته را گرفته باشند، اما اصل رسالت خبرنگاری تغییر نکرده است. هنوز هم خبرنگار باید حقیقت را پیدا کند، آن را دقیق بررسی کند و با صداقت به مردم منتقل کند.
به همین دلیل، اگر بخواهم مهمترین میراث محمود را در یک جمله برای خبرنگاران امروز بیان کنم، میگویم: حقیقت را فدای سرعت، هیجان، رقابت رسانهای و روایتهای نادرست نکنید.
محمود رفت، اما این پیام از او باقی ماند که خبرنگار باید تا جایی که میتواند در مسیر حقیقت بایستد و اجازه ندهد واقعیت در میان هیاهوی خبرها گم شود. به اعتقاد من، ادامه راه شهید صارمی بیش از هر چیز در همین پایبندی به حقیقت، دقت، صداقت و مسیولیتپذیری معنا پیدا میکند.
تسنیم: از نگاه شما، خبرنگاران برای انجام درست رسالت حرفهای خود باید به چه اصولی پایبند باشند؟
آمنه صارمی: به نظر من حرفه خبرنگاری در هر شرایطی بر سه اصل اساسی «صحت، سرعت و دقت» استوار است و خبرنگاران باید با رعایت این سه اصل، رسالت سنگین خود را که همان اطلاعرسانی شفاف، دقیق و مسیولانه است، به بهترین شکل انجام دهند. ممکن است ابزارهای خبرنگاری و شیوههای انتشار خبر در طول سالها تغییر کرده باشد، اما اصل و ماهیت رسالت خبرنگار هیچ تغییری نکرده است.
امروز خبرنگار دیگر فقط با دفترچه یادداشت و ضبط صوت و دوربین کار نمیکند؛ فضای رسانهای بسیار گسترده شده و خبرنگار با تلفن همراه، شبکههای اجتماعی، رسانههای برخط و ابزارهای مختلف انتشار اطلاعات مواجه است. سرعت انتقال خبر نسبت به گذشته بسیار بیشتر شده و یک اتفاق ممکن است در چند دقیقه در اختیار تعداد زیادی از مخاطبان قرار بگیرد. اما با وجود تمام این تغییرات، یک اصل همچنان ثابت است و آن اینکه خبرنگار باید حقیقت را درست، دقیق و مسیولانه به مردم منتقل کند.
در چنین شرایطی، «صحت» خبر اهمیت بسیار زیادی دارد. خبرنگار نباید صرفاً به دلیل اینکه یک خبر در فضای مجازی منتشر شده یا تعداد زیادی از افراد آن را بازنشر کردهاند، آن را معتبر تلقی کند. خبرنگار حرفهای باید پیش از انتشار، خبر را بررسی کند، منابع را مورد ارزیابی قرار دهد و تا حد امکان از صحت اطلاعات اطمینان پیدا کند. گاهی یک خبر نادرست میتواند در مدت کوتاهی منتشر شود و آثار زیادی بر افکار عمومی بگذارد؛ بنابراین مسیولیت خبرنگار این است که اجازه ندهد شایعه و اطلاعات نادرست جای واقعیت را بگیرد.
در کنار صحت، «سرعت» هم اهمیت دارد. خبرنگار باید بتواند در زمان مناسب خبر را به مخاطب برساند، زیرا یکی از ویژگیهای رسانه، واکنش سریع به رویدادهاست. اما سرعت نباید به این معنا باشد که خبرنگار برای اینکه از دیگران عقب نماند، خبری را بدون بررسی منتشر کند. به اعتقاد من، هنر خبرنگار این است که بین سرعت و صحت تعادل ایجاد کند. خبر اگر خیلی دیر منتشر شود، ممکن است ارزش خبری خود را از دست بدهد، اما اگر سریع و نادرست منتشر شود، میتواند اعتماد مخاطب را خدشهدار کند.
اصل سوم نیز «دقت» است؛ موضوعی که شاید در فضای رسانهای امروز بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده باشد. گاهی یک کلمه، یک عدد، یک نام یا حتی یک جمله اشتباه میتواند معنای یک خبر را تغییر دهد. خبرنگار باید در انتخاب واژهها، نقل قولها، اعداد، آمار و اطلاعات نهایت دقت را داشته باشد و بداند که هر چیزی که منتشر میکند، ممکن است مبنای قضاوت مردم قرار بگیرد.
به نظر من، خبرنگار باید خودش را در برابر مخاطب مسیول بداند. مردم برای آگاهی از رویدادها به رسانه مراجعه میکنند و این اعتماد سرمایه بسیار ارزشمندی است. اگر رسانهای چند بار خبر نادرست منتشر کند یا بدون بررسی کافی مطالبی را منتشر کند، اعتماد مخاطب به مرور از بین میرود و بازگرداندن این اعتماد بسیار دشوار خواهد بود.
این موضوع درباره روایت رویدادهای حساس اهمیت بیشتری پیدا میکند. در شرایطی که جامعه با حجم زیادی از اطلاعات، اخبار، تحلیلها و روایتهای مختلف مواجه است، خبرنگار باید بتواند میان واقعیت و روایتهای نادرست تفاوت قایل شود. خبرنگار نباید اجازه دهد هیجان، شتابزدگی یا فشار فضای رسانهای باعث شود بدون بررسی، روایتی را بازتاب دهد.
بهخصوص امروز که با گسترش شبکههای اجتماعی، هر فردی میتواند یک مطلب را منتشر کند و در مدت کوتاهی مخاطبان زیادی پیدا کند، وظیفه خبرنگار حرفهای سنگینتر شده است. خبرنگار باید مرجعیت رسانهای خود را با دقت و صحت حفظ کند و نشان دهد تفاوت میان یک رسانه حرفهای و یک کانال یا صفحه منتشرکننده محتوا، در همین مسیولیتپذیری و بررسی دقیق اطلاعات است.
از طرف دیگر، خبرنگار باید در برابر اخبار نادرست و روایتهای جعلی هوشیار باشد. گاهی یک روایت نادرست آنقدر سریع و گسترده منتشر میشود که اگر رسانههای حرفهای بهموقع وارد میدان نشوند، ممکن است همان روایت نادرست در ذهن مردم به عنوان واقعیت تثبیت شود. بنابراین خبرنگار باید هم سرعت عمل داشته باشد و هم قدرت تشخیص و بررسی.
من معتقدم خبرنگار نباید فقط به دنبال این باشد که «اولین» کسی باشد که یک خبر را منتشر میکند؛ بلکه باید تلاش کند «درستترین» روایت را ارایه دهد. اول بودن مهم است، اما درست بودن مهمتر است. اگر سرعت باعث شود حقیقت قربانی شود، آن سرعت دیگر یک امتیاز برای خبرنگار محسوب نمیشود.
در کنار این سه اصل، به نظر من صداقت و تعهد نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. خبرنگار باید بداند که قلم او میتواند بر زندگی مردم اثر بگذارد. یک خبر ممکن است موجب نگرانی یک خانواده، امید یک جامعه یا حتی تغییر نگاه مردم به یک موضوع شود. بنابراین خبرنگار نمیتواند نسبت به پیامدهای خبری که منتشر میکند بیتفاوت باشد.
محمود نیز برای من نماد همین نگاه به خبرنگاری بود. او خبرنگاری را صرفاً یک شغل نمیدانست و در شرایطی که بسیاری از مسایل میتوانست او را از انجام وظیفه بازدارد، تلاش کرد کار خود را انجام دهد و صدای مردم را منتقل کند. به همین دلیل است که معتقدم اگر بخواهیم راه شهید صارمی را ادامه دهیم، باید بیش از هر چیز به اصول حرفهای خبرنگاری پایبند باشیم.
امروز ابزارها تغییر کردهاند، سرعت انتشار خبر بیشتر شده و شکل ارتباط خبرنگار با مخاطب نیز متفاوت شده است، اما حقیقت همچنان همان حقیقت است و مسیولیت خبرنگار نیز همان مسیولیت گذشته است. خبرنگار باید حقیقت را پیدا کند، آن را بررسی کند و با رعایت صحت، سرعت و دقت به مردم منتقل کند.
اگر بخواهم توصیهای به خبرنگاران جوان داشته باشم، میگویم هیچگاه برای چند دقیقه زودتر منتشر کردن یک خبر، اعتبار و اعتماد سالها فعالیت حرفهای خود را به خطر نیندازند. قبل از انتشار هر خبر از خود بپرسند آیا این خبر درست است؟ آیا منابع آن قابل اعتماد است؟ آیا اطلاعات را به اندازه کافی بررسی کردهام؟ و آیا انتشار آن با مسیولیتی که در برابر مردم دارم، سازگار است؟
به اعتقاد من، خبرنگاری زمانی معنا پیدا میکند که مخاطب بداند میتواند به خبرنگار و رسانه اعتماد کند. این اعتماد با تیترهای پرهیجان یا سرعت بالا به دست نمیآید؛ بلکه با سالها صداقت، دقت، صحت و مسیولیتپذیری ساخته میشود.
در نهایت، اگر بخواهم همه این اصول را در یک جمله خلاصه کنم، میگویم خبرنگار باید سریع باشد، اما شتابزده نباشد؛ دقیق باشد، اما از حقیقت فاصله نگیرد؛ و مهمتر از همه، در روایت آنچه میبیند و میشنود، امانتدار مردم باشد. این همان مسیری است که میتواند رسالت خبرنگاری را زنده نگه دارد و راه شهدای اهل قلم، از جمله شهید محمود صارمی، را در نسلهای بعدی ادامه دهد.
تسنیم: در شرایطی که یک خبر نادرست میتواند در مدت کوتاهی به میلیونها نفر برسد، خبرنگاران چگونه میتوانند اعتماد مردم را حفظ کنند؟
آمنه صارمی: به نظر من مهمترین سرمایه یک خبرنگار و یک رسانه، اعتماد مردم است و این اعتماد بهسادگی به دست نمیآید. ممکن است یک خبرنگار برای سالها تلاش کند، اخبار را دقیق و صادقانه منتشر کند و به تدریج اعتماد مخاطبان را به دست آورد، اما یک خبر نادرست یا یک روایت غیرواقعی میتواند در مدت بسیار کوتاهی این اعتماد را خدشهدار کند. بنابراین خبرنگار باید بداند که هر خبری که منتشر میکند، علاوه بر ارزش خبری، بر سرمایه اجتماعی رسانه نیز تاثیر میگذارد.
امروز با گسترش فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، سرعت انتشار اطلاعات بسیار زیاد شده است. یک خبر ممکن است در چند دقیقه به تعداد بسیار زیادی از مخاطبان برسد و حتی پیش از آنکه فرصت بررسی دقیق آن فراهم شود، در صفحات و کانالهای مختلف بازنشر شود. در چنین شرایطی، خبرنگار حرفهای نباید صرفاً تحت تاثیر سرعت انتشار قرار بگیرد و برای اینکه از دیگران عقب نماند، خبری را بدون بررسی منتشر کند.
به اعتقاد من، خبرنگار باید پیش از انتشار خبر از صحت آن اطمینان پیدا کند، منابع را بررسی کند و اگر درباره بخشی از اطلاعات تردید وجود دارد، آن بخش را با دقت بیشتری مورد بررسی قرار دهد. ممکن است چند دقیقه تاخیر در انتشار یک خبر اتفاق بیفتد، اما انتشار یک خبر نادرست میتواند آثار بسیار گستردهتری داشته باشد و حتی اصلاح آن در ادامه نیز نتواند اثر اولیه خبر را از بین ببرد.
یکی از مشکلات فضای رسانهای امروز همین است که گاهی یک خبر نادرست به دلیل جذابیت یا هیجان، بسیار سریعتر از خبر صحیح منتشر میشود. مخاطب نیز ممکن است در نگاه اول فرصت تشخیص درست و نادرست بودن آن را نداشته باشد. بنابراین وظیفه خبرنگار و رسانه حرفهای این است که پیش از هر چیز مرجع قابل اعتماد مخاطب باشد و اطلاعاتی را منتشر کند که درباره صحت آن اطمینان دارد.
من فکر میکنم در این شرایط، خبرنگار باید به یک اصل مهم پایبند باشد و آن این است که سرعت نباید جای صحت و دقت را بگیرد. خبرنگار باید سریع باشد، اما شتابزده نباشد. باید بتواند در کوتاهترین زمان ممکن اطلاعات درست را جمعآوری و منتشر کند، اما این سرعت نباید باعث شود مراحل بررسی و راستیآزمایی نادیده گرفته شود.
اعتماد مردم با صداقت، دقت و استمرار ساخته میشود. اگر خبرنگار در یک موضوع اشتباهی مرتکب شود، باید مسیولیت آن را بپذیرد و در صورت نیاز، اشتباه را اصلاح کند. به نظرم پذیرش اشتباه و اصلاح آن نیز بخشی از صداقت حرفهای خبرنگار است. مردم زمانی بیشتر به یک رسانه اعتماد میکنند که بدانند آن رسانه حقیقت را بر حفظ ظاهر و پنهان کردن اشتباه ترجیح میدهد.
موضوع دیگری که امروز اهمیت زیادی دارد، مسیله روایتهاست. ما فقط با خبرهای درست و نادرست مواجه نیستیم، بلکه گاهی یک رویداد با روایتهای مختلف و حتی متضاد برای مخاطب بازگو میشود. در چنین شرایطی، خبرنگار باید تلاش کند با بررسی منابع و شناخت دقیق موضوع، روایت صحیح را از روایتهای نادرست یا تحریفشده تفکیک کند.
در همین زمینه، مسیله «جهاد تبیین» که مورد توجه و تاکید رهبر فرزانه انقلاب قرار گرفته است، از نظر من برای جامعه رسانهای اهمیت ویژهای دارد. خبرنگاران میتوانند با رعایت همان اصول حرفهای یعنی صحت، سرعت و دقت، در مسیر جهاد تبیین نقشآفرینی کنند. جهاد تبیین به این معناست که واقعیتها برای مردم به شکل روشن، دقیق و قابل فهم بیان شود و اجازه داده نشود اطلاعات نادرست یا روایتهای تحریفشده جای واقعیت را بگیرند.
البته معتقدم جهاد تبیین زمانی میتواند اثرگذار باشد که خود خبرنگار به اصول حرفهای پایبند باشد. نمیتوان با اطلاعات نادرست یا اخبار تاییدنشده به مقابله با روایت نادرست رفت. اگر قرار است خبرنگار در برابر اخبار جعلی و روایتهای تحریفشده بایستد، باید خودش بیش از هر کس دیگری نسبت به صحت اطلاعاتی که منتشر میکند حساس باشد.
اگر برادرم محمود امروز در میان ما بود، به اعتقاد من همچنان خودش را در برابر مردم و حقیقت مسیول میدانست و تلاش میکرد آنچه را درست میداند با دقت و صداقت روایت کند. فکر میکنم محمود اگر امروز بود، با توجه به شرایط رسانهای جدید، از ابزارهای روز استفاده میکرد تا واقعیتها را برای مردم بازگو و تبیین کند و در مسیر جهاد تبیین قلم میزد.
او قطعاً میدانست که امروز میدان رسانه بسیار گستردهتر از گذشته شده و جنگ روایتها نیز پیچیدهتر شده است. بنابراین خبرنگار باید علاوه بر مهارتهای حرفهای، قدرت تحلیل و تشخیص نیز داشته باشد و اجازه ندهد روایتهای نادرست، افکار عمومی را تحت تاثیر قرار دهند.
به نظرم خبرنگار امروز باید هم چشم بینای جامعه باشد و هم گوش شنوای مردم. باید واقعیتها را ببیند، مشکلات و مطالبات مردم را بشنود و در عین حال اجازه ندهد اخبار جعلی و روایتهای نادرست جای حقیقت را بگیرند.
محمود برای رساندن صدای مردم و روایت واقعیت جان خود را فدا کرد. بنابراین اگر بخواهیم راه او را ادامه دهیم، باید بدانیم که مهمترین میراث او برای خبرنگاران، همان صداقت و تعهد به حقیقت است. امروز شاید خبرنگار برای انتشار یک خبر دیگر مجبور نباشد مانند گذشته مسافتهای طولانی طی کند یا با ابزارهای دشوار کار کند، اما مسیولیت او کمتر نشده است؛ بلکه به دلیل سرعت بالای انتشار اطلاعات، این مسیولیت سنگینتر هم شده است.
من به خبرنگاران جوان توصیه میکنم هیچگاه اعتماد مردم را دستکم نگیرند. هر خبر، هر تیتر و هر مطلبی که منتشر میشود، میتواند بر ذهن و نگاه مردم اثر بگذارد. بنابراین باید قبل از انتشار از خودمان بپرسیم که آیا این خبر درست است، آیا منابع آن را بررسی کردهایم و آیا چیزی که منتشر میکنیم واقعاً در خدمت آگاهی مردم قرار میگیرد یا خیر.
در نهایت، به نظر من اعتماد مردم با یک جمله یا یک شعار به دست نمیآید؛ اعتماد نتیجه سالها صداقت، دقت، صحت و مسیولیتپذیری است. خبرنگار اگر این اصول را رعایت کند، میتواند در برابر موج اخبار نادرست و روایتهای جعلی ایستادگی کند و همچنان جایگاه خود را به عنوان یک مرجع قابل اعتماد برای مردم حفظ کند.
و اگر بخواهیم راه شهید صارمی را ادامه دهیم، باید همین مسیر را انتخاب کنیم؛ حقیقت را دقیق بشناسیم، درست روایت کنیم و اجازه ندهیم سرعت انتشار خبر، صداقت و حقیقت را قربانی کند.
تسنیم: خبرنگاران در برابر روایتهای رسانههای بیگانه چه رویکردی باید داشته باشند؟
آمنه صارمی: خبرنگاران باید با شناخت و تعمق در زندگی و منش شهدای اهل قلم، در مسیر اهداف آنان حرکت کنند و هرگز تحت تاثیر افکار رسانههای بیگانه قرار نگیرند. بدون شک ادامه راه شهدا جز با الگوگیری از راه، هدف و منش شهدا امکانپذیر نیست و همه خبرنگاران باید با شناخت و تعمق بیشتر در زندگی شهدا و شهدای اهل قلم، در مسیر اهداف آنها گام بردارند.
تسنیم: اگر بخواهید خبرنگاران جوان را با یک توصیه از زندگی شهید صارمی آشنا کنید، چه میگویید؟
آمنه صارمی: به خبرنگاران جوان توصیه میکنم زندگی و منش شهدای اهل قلم، بهویژه شهید محمود صارمی، را با دقت مطالعه کنند و فقط به دانستن نام و تاریخ شهادت آنها اکتفا نکنند. باید ببینند این شهدا چگونه زندگی کردند، چه نگاهی به حرفه خبرنگاری داشتند، در چه شرایطی کار کردند و چرا برای انجام رسالت خود حاضر شدند سختیها و هزینههای سنگینی را تحمل کنند.
به اعتقاد من، شناخت زندگی شهدای اهل قلم میتواند برای خبرنگاران جوان یک کلاس درس واقعی باشد. خبرنگاری مسیولیتی است که باید با شناخت، تعهد، صداقت و احساس مسیولیت انجام شود. خبرنگار باید بداند که هر خبری که منتشر میکند میتواند بر افکار عمومی و زندگی مردم تاثیر بگذارد و به همین دلیل نباید نسبت به آنچه مینویسد و منتشر میکند بیتفاوت باشد.
پیام شهید صارمی برای نسل جدید این است که خبرنگار حتی در شرایط سخت نیز نباید از روایت حقیقت و رساندن صدای مردم عقبنشینی کند. محمود در شرایطی به کار خود ادامه داد که میتوانست دشواریهای موجود را بهانهای برای کنار کشیدن قرار دهد، اما او رسالت خود را جدی گرفت و برای رساندن صدای مظلومیت مردم افغانستان تلاش کرد.
امروز شرایط رسانهای تغییر کرده است. خبرنگاران جوان با ابزارهایی مانند تلفن همراه، شبکههای اجتماعی و رسانههای برخط کار میکنند و سرعت انتشار خبر بسیار بیشتر از گذشته شده است، اما اصل رسالت خبرنگاری تغییر نکرده است. خبرنگار امروز هم باید حقیقتجو باشد، منابع را بررسی کند، دقت داشته باشد و اجازه ندهد شتاب در انتشار خبر، صحت و واقعیت را تحت تاثیر قرار دهد.
به نظرم خبرنگاران جوان باید بدانند که ادامه راه شهید صارمی فقط به این نیست که هر سال در روز خبرنگار از او یاد کنیم؛ بلکه باید در عمل، اصولی را که او به آنها پایبند بود رعایت کنیم. اگر خبرنگار در شرایط سخت بتواند مسیولیت خود را فراموش نکند، اگر در برابر اخبار نادرست هوشیار باشد و اگر صدای مردم را با صداقت و دقت منتقل کند، در واقع بخشی از راه شهدای اهل قلم را ادامه داده است.
از طرف دیگر، خبرنگار نباید تصور کند که حتماً باید در یک حادثه بزرگ یا شرایط بسیار خاص قرار بگیرد تا بتواند رسالت خود را نشان دهد. گاهی یک گزارش دقیق درباره مشکل یک خانواده، یک مطالبه مردمی، یک مسیله اجتماعی یا یک واقعیت کمتر دیدهشده، میتواند همان رسالت خبرنگاری باشد؛ مهم این است که خبرنگار نسبت به مردم و حقیقت احساس مسیولیت داشته باشد.
من همچنین به خبرنگاران جوان توصیه میکنم در کنار یادگیری مهارتهای حرفهای، مطالعه و شناخت خود را نیز افزایش دهند. خبرنگار هرچه آگاهتر باشد، بهتر میتواند میان خبر و شایعه، واقعیت و روایت نادرست و اطلاعات دقیق و ناقص تفاوت قایل شود. در دنیای امروز که حجم اطلاعات بسیار زیاد است، خبرنگار باید بیش از گذشته قدرت تحلیل و تشخیص داشته باشد.
محمود برای رساندن صدای مظلومیت مردم افغانستان جان خود را فدا کرد و همین موضوع نشان میدهد که خبرنگاری برای او یک مسیولیت واقعی بود. این مسیر میتواند برای خبرنگاران امروز الهامبخش باشد؛ نه به این معنا که خبرنگار صرفاً خطرپذیری را الگو قرار دهد، بلکه به این معنا که در انجام مسیولیت حرفهای خود متعهد، صادق و استوار باشد.
اگر بخواهم یک توصیه اصلی به خبرنگاران جوان داشته باشم، میگویم زندگی شهدای اهل قلم را بخوانید، اما مهمتر از آن، منش آنها را در کار خود جاری کنید. خبرنگار باید یاد بگیرد که قلمش امانت است و حقیقت نیز امانتی است که باید با دقت و صداقت به مردم منتقل شود.
امیدوارم خبرنگاران جوان امروز، شهید صارمی را فقط به عنوان نامی که با هفدهم مرداد و روز خبرنگار گره خورده است نشناسند؛ بلکه او را به عنوان الگویی برای تعهد، مسیولیتپذیری و وفاداری به حقیقت بشناسند و در مسیر حرفهای خود از این الگو بهره بگیرند.
تسنیم: روز خبرنگار برای شما بیشتر یادآور فقدان برادرتان است یا فرصتی برای زنده نگه داشتن آرمان او؟
آمنه صارمی: روز خبرنگار برای خانواده ما طبیعتاً هم یادآور یک داغ بزرگ است و هم فرصتی برای زنده نگه داشتن یک آرمان. هر سال وقتی به هفدهم مرداد نزدیک میشویم، خاطرات محمود دوباره برای ما زنده میشود. طبیعی است که برای خانواده، یادآوری روزی که یک عزیز را از دست دادهایم آسان نیست و روز خبرنگار در کنار تمام زیبایی و اهمیتی که برای جامعه رسانهای دارد، برای ما یادآور شهادت محمود و داغ فقدان برادری است که دیگر در کنارمان نیست.
اما در کنار این داغ، یک احساس دیگر هم وجود دارد و آن افتخار به مسیری است که محمود انتخاب کرد. شاید اگر محمود امروز در میان ما بود، روز خبرنگار برای ما فقط یک روز یادآوری و خاطره نبود؛ اما حالا همین روز فرصتی است که جامعه دوباره درباره زندگی، منش و آرمان او صحبت کند و نسل جدید بداند که پشت نام «روز خبرنگار» یک انسان واقعی، یک خبرنگار متعهد و یک شهید اهل قلم قرار دارد.
برای من روز خبرنگار فقط روزی برای تبریک گفتن به خبرنگاران نیست. این روز باید فرصتی باشد برای اینکه یک بار دیگر از خودمان بپرسیم خبرنگاری چه مسیولیتی بر دوش ما میگذارد و آیا در مسیر کسانی که برای این حرفه هزینه دادهاند، حرکت میکنیم یا نه.
محمود برای من قبل از آنکه «شهید صارمی» باشد، برادر من بود. خاطرات خانوادگی، رفتار و شخصیت او و لحظاتی که در کنار هم داشتیم، همیشه برای من زنده است. اما امروز وقتی نام محمود در کنار روز خبرنگار قرار میگیرد، میبینم که زندگی او دیگر فقط متعلق به خانواده ما نیست؛ او به بخشی از تاریخ رسانهای کشور تبدیل شده است و این موضوع برای خانواده ما هم مسیولیت ایجاد میکند.
به همین دلیل، ما تلاش میکنیم یاد محمود فقط در مراسمها و مناسبتها خلاصه نشود. مهمتر از اینکه درباره او صحبت کنیم، این است که راه و هدف او را بشناسیم. اگر قرار باشد هر سال از محمود یاد کنیم اما اصولی را که او برای آنها ایستاد در زندگی حرفهای خود رعایت نکنیم، در واقع بخش اصلی پیام او را فراموش کردهایم.
من فکر میکنم مهمترین کاری که خبرنگاران میتوانند برای زنده نگه داشتن یاد شهید صارمی و دیگر شهدای اهل قلم انجام دهند، این است که در کار خود به اصول حرفهای پایبند باشند. صحت، سرعت و دقت باید همیشه مورد توجه خبرنگار باشد. خبر باید درست باشد، با دقت بررسی شود و در زمان مناسب به مردم برسد.
امروز این مسیولیت شاید حتی سنگینتر از گذشته شده باشد، چون فضای رسانهای بسیار گسترده شده و اخبار در مدت کوتاهی منتشر و بازنشر میشوند. یک خبر نادرست میتواند در چند دقیقه به تعداد زیادی از مردم برسد و حتی اصلاح آن نیز نتواند آثارش را کاملاً از بین ببرد. بنابراین خبرنگار باید بداند که قلم و خبر او امانت است و نباید اجازه دهد هیجان، شتابزدگی یا رقابت رسانهای، حقیقت را تحت تاثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، خبرنگاران باید با زندگی و منش شهدای اهل قلم آشنا شوند. شناخت شهدا فقط دانستن نام و تاریخ شهادت آنها نیست؛ باید بدانیم آنها چگونه زندگی کردند، چه دغدغهای داشتند و چرا حاضر شدند در مسیر رسالت خود هزینه بدهند. اگر نسل جدید این شناخت را پیدا کند، میتواند از آنها برای مسیر حرفهای خود الگوبرداری کند.
در شرایط امروز، مسیله دیگری که اهمیت دارد، شناخت روایتهاست. رسانههای مختلف ممکن است یک اتفاق را با روایتهای متفاوتی برای مخاطب بازگو کنند و در چنین شرایطی خبرنگار باید قدرت تشخیص داشته باشد. خبرنگار نباید به سادگی تحت تاثیر روایتهای رسانههای بیگانه قرار بگیرد، بلکه باید با تحقیق، شناخت و بررسی دقیق، واقعیت را پیدا کند و آن را به مخاطب منتقل کند.
البته به نظر من این موضوع به معنای نادیده گرفتن اصول حرفهای یا کنار گذاشتن پرسشگری نیست. خبرنگار باید حقیقتجو باشد، باید سوال بپرسد، باید تحقیق کند و باید در برابر اطلاعات نادرست هوشیار باشد. مهم این است که در نهایت آنچه به مردم منتقل میکند، مبتنی بر واقعیت و اطلاعات دقیق باشد.
اگر بخواهم روز خبرنگار را برای خودم در یک جمله توصیف کنم، میگویم این روز برای من هم روز دلتنگی برای محمود است و هم روز افتخار به راهی که او انتخاب کرد.
دلتنگی از این جهت که جای برادرم در کنار ما خالی است و افتخار از این جهت که او در مسیری قرار گرفت که نامش را برای همیشه در تاریخ رسانه کشور ماندگار کرد.
هر سال در این روز، وقتی میبینم خبرنگاران کشور از شهید صارمی یاد میکنند، برای من این موضوع ارزشمند است؛ اما در عین حال دوست دارم این یادکرد فقط به یک مراسم یا چند جمله تبریک محدود نشود. امیدوارم هر خبرنگاری که نام محمود را میشنود، از خودش بپرسد که چگونه میتواند در کار حرفهای خود ادامهدهنده راه شهدای اهل قلم باشد.
به خبرنگاران جوان هم میگویم که راه شهدای اهل قلم را فقط با خواندن زندگی آنها نمیتوان ادامه داد؛ باید اصولی را که آنها به آن پایبند بودند، در کار خود اجرا کنیم. صداقت، دقت، مسیولیتپذیری، شجاعت در روایت حقیقت و توجه به حقوق مردم، بخش مهمی از این مسیر است.
محمود برای رساندن صدای مردم و روایت حقیقت جان خود را از دست داد. بنابراین اگر امروز بخواهیم یاد او را زنده نگه داریم، بهترین راه این است که اجازه ندهیم حقیقت در میان اخبار نادرست، شایعات و روایتهای تحریفشده گم شود.
روز خبرنگار برای ما پایان یک خاطره نیست؛ فرصتی است برای بازخوانی یک راه. راهی که محمود و دیگر شهدای اهل قلم رفتند و امروز بر عهده خبرنگاران است که با رعایت اصول حرفهای، اطلاعرسانی شفاف و دقیق و حفظ امانت در روایت، آن را ادامه دهند.
برای خانواده ما، محمود هیچگاه فقط یک نام در تقویم نبوده و نخواهد بود. او برادر ماست، خاطره ماست، اما در عین حال نمادی از نسلی از خبرنگاران است که باور داشتند برای رساندن حقیقت و صدای مردم باید مسیولانه قلم زد.
امیدوارم نسل جدید خبرنگاران نیز محمود را فقط به عنوان «شهید روز خبرنگار» نشناسند؛ بلکه او را به عنوان یک خبرنگار متعهد بشناسند و از منش و نگاه او به حرفه خبرنگاری درس بگیرند. اگر چنین اتفاقی بیفتد، روز خبرنگار برای خانواده ما دیگر فقط یادآور یک فقدان نخواهد بود؛ بلکه به فرصتی برای ادامه یک آرمان تبدیل میشود.
تسنیم: اگر قرار باشد در روز خبرنگار یک پیام کوتاه به همه خبرنگاران کشور بدهید، چه میگویید؟
آمنه صارمی: اگر بخواهم در روز خبرنگار یک پیام کوتاه به همه خبرنگاران کشور داشته باشم، میگویم که خبرنگاران باید بدانند قلمی که در دست دارند، فقط یک ابزار برای نوشتن و انتشار خبر نیست؛ این قلم مسیولیت بزرگی بر دوش آنها گذاشته است. هر خبری که خبرنگار منتشر میکند میتواند بر افکار عمومی، نگاه مردم و حتی زندگی افراد تاثیر بگذارد. بنابراین باید با احساس مسیولیت، صداقت و تعهد قلم بزنند و بدانند که خبرنگاری فقط یک حرفه نیست، بلکه یک رسالت اجتماعی است.
توصیه من به خبرنگاران این است که هیچگاه سه اصل مهم «صحت، سرعت و دقت» را فراموش نکنند. در شرایط امروز که اخبار با سرعت بسیار زیادی منتشر میشود، شاید وسوسه اینکه خبرنگار زودتر از دیگران یک خبر را منتشر کند زیاد باشد، اما نباید سرعت را بر صحت و دقت مقدم کرد. یک خبر نادرست ممکن است در چند دقیقه منتشر شود، اما آثار آن گاهی مدتها باقی میماند.
خبرنگار باید پیش از انتشار هر خبر، از صحت آن مطمین شود، منابع را بررسی کند و بداند که در برابر مخاطب و جامعه مسیول است. اعتماد مردم بزرگترین سرمایه یک خبرنگار است و این اعتماد با سالها تلاش به دست میآید، اما ممکن است با یک اشتباه جدی به آسانی آسیب ببیند.
از طرف دیگر، خبرنگاران باید حقیقت را روایت کنند و اجازه ندهند اخبار جعلی، شایعات و روایتهای نادرست جای واقعیت را بگیرند. امروز بیش از هر زمان دیگری با جنگ روایتها مواجه هستیم و در چنین شرایطی نقش خبرنگار بسیار مهم است. خبرنگار باید قدرت تشخیص داشته باشد، اطلاعات را بررسی کند و با شناخت و آگاهی، واقعیتها را برای مردم بیان کند.
همانطور که میدانیم، جهاد تبیین مورد توجه و تاکید رهبر فرزانه انقلاب قرار گرفته است و خبرنگاران نیز میتوانند با استفاده از ظرفیت رسانه و با رعایت اصول حرفهای در این مسیر نقشآفرینی کنند. به اعتقاد من، جهاد تبیین زمانی اثرگذار خواهد بود که خبرنگار با صداقت و دقت سخن بگوید و تلاش کند واقعیتها را برای مردم روشن و قابل فهم بیان کند.
در کنار همه این مسایل، از خبرنگاران میخواهم راه و منش شهدای اهل قلم را فراموش نکنند. شهید محمود صارمی و دیگر شهدای خبرنگار نشان دادند که خبرنگاری میتواند با ایثار و مسیولیتپذیری همراه باشد. آنها در شرایط سخت نیز تلاش کردند وظیفه خود را انجام دهند و صدای مردم و حقیقت را منتقل کنند.
اگر محمود امروز در میان ما بود، به نظرم همچنان به همین اصول پایبند بود و با استفاده از ابزارهای رسانهای روز، تلاش میکرد واقعیتها را برای مردم روایت کند. بنابراین بهترین راه برای زنده نگه داشتن یاد او و دیگر شهدای اهل قلم، فقط برگزاری مراسم و نام بردن از آنها نیست؛ بلکه باید راه و منش آنها را در کار حرفهای خود ادامه دهیم.
به خبرنگاران جوان توصیه میکنم برای شناخت این مسیر، زندگی و منش شهدای اهل قلم را مطالعه کنند و بدانند که پشت نام «روز خبرنگار» یک داستان واقعی از ایثار و مسیولیت قرار دارد. این شناخت میتواند به آنها کمک کند که در مسیر حرفهای خود با انگیزه و تعهد بیشتری حرکت کنند.
در نهایت، پیام من به همه خبرنگاران کشور این است: قلمتان را امانت بدانید، حقیقت را فدای سرعت نکنید، اعتماد مردم را حفظ کنید و در روایت واقعیت شجاع و مسیول باشید.
اگر خبرنگار با صحت، سرعت و دقت حرکت کند، حقیقت را صادقانه روایت کند و در مسیر آگاهیبخشی و جهاد تبیین گام بردارد، میتواند ادامهدهنده راه شهدای اهل قلم باشد.
امیدوارم همه خبرنگاران کشور در مسیر حرفهای خود موفق باشند و بتوانند با قلمهای صادق و مسیولانه، صدای مردم، روایتگر حقیقت و حافظ اعتماد عمومی باشند. روز خبرنگار را به همه خبرنگاران و اصحاب رسانه تبریک میگویم و امیدوارم یاد و نام شهدای اهل قلم، بهویژه شهید محمود صارمی، همیشه چراغ راه جامعه رسانهای کشور باشد.
انتهای پیام/
0 بازدید
منبع اصلی ↗